Štóž mje namaka, namaka žiwjenjo, a budźe spomoženjo čěrać wot Knjeza.

Přisł. VIII, 35.

Regina coeli.

Duchowna

RO̓ŽOWNJA

Swjateje Marije

maćerje božeje

a přecy čisteje knježny.

Spisał

Handrij Dučman.

(C.L.S.)

W Budyšinje 1872.

Ćišćał E. M. Monse.

Prěni dźěl.

Žiwjenjo

SWJATEJE MARIJE

maćerje božeje a přecy čisteje knježny,

wopominane

na 31 dnjach mejskeje pobožnosće,

hromadźe

z wukładowanjom

lauretanskeje litanije

a z rozpominanjom

wažnych wěrnosćow a winowatosćow

křesćanskoho žiwjenja.

Duchowna

RÓŽOWNJA.

Předsłowo.

Róžownja t. j. róžowa zahrodka najzbóžnišeje knježny a maćerje božeje
Marije poskićuje křesćanej duchowne kwětki, kotrež móžeja so k česći
maćerje božeje šćipać a do luboznoho wěnca pobožnosće spletować.

Swjate pismo staroho a nowoho zakonja, wuprajenja Swjatych a bohosłužbne
knihi katholskeje cyrkwje (Brevir romski, mišnjanski a Cisterciensow,
Missale romske a mišnjanske, Agenda mišnjanska), kaž tež wšelake druhe
knihi su při zestajenju přitomneje knižki trjebane a bu po móžnosći
krótkosć cyrkwinskoho wuraza bjez šěršoho rozpletowanja sćěhowana. Tak
njech so sobu zrozemjenjo cyrkwinskoho ryčenja spěchuje.

<pb/>

Na čistosć ryče je, kaž wjele běše móžno, dźeržane; přetož z cuzymi
słowami njetrjebawši naměšana ryč je směšna, a cuze słowo dyrbi so tola
tež wuknyć.

Na žadosć ze wšelakich stronow bu łaćonske pismo hako jasniše a rjeniše
a dosć znate wuzwolene; wšak so hižon wot lěta 1847 w šulach wuknje.

Wutrobny dźak praju lubomu přećelej, wysokodostojnomu knjezej Michałej
Hórnikej, fararjej w Budyšinje, za prócu při ćišćenju tuteje knižki.

Njech dha tale, hižon we lěće 1859 započata knižka mjez Serbami božu
ćesć a khwalbu najzbóžnišeje knježny spěchuje.

W Radworju, na dnju swj. Jandźelow pěstonjow 1872.

H. D.

<pb/>

I.

Swjata Marija, kralowna meje.

1.

Zyma je so pominyła; sněhi a lody su wotešłe a so zhubiłe. Nowa ćopłota
božu stwórbu hrěje a słónco mócniše pruhi na zemju sćele. Zemja je so
znowa zelenu drastu woblekła a hona pisanja so z kćěwom nalětnich
kwětkow. Lubozna wóń róžičkow do powětra stupa. Wjesele spěwajo znošuje
so ptačik k jasnym njebjesam, a wšě stworjenjo khwali božu dobrotu a
wulke skutki wšohomócnoho Stworićerja.

Pozběhuj so tež ty, moja duša, a to wosebje we rjanym času nalěċa;
pozběhuj so k njebjesam a khwal Boha we mócnych skutkach, kotrež je wón
kołwokoło tebje na zemi roz<pb n="4"/>přestrěł. Najbóle pak joho khwal
we joho najrjenišim skutku, z kotrymž je zemju wudebił a njebjesa
překrasnił: khwal joho we joho knježniskej maćeri Mariji. Štož je lilija
mjez ćernjemi, štož je słónco mjez hwězdami, to je Marija mjez žónskimi.

Kak móhł słaby hort jeje dostojnosć dowuprajić? Bych-li ju mjenował
„njebjesa“, je wona wyšša; bych-li ju mjenował „maćeŕ ludow“, je wona
wjacy. Tak dha chcu ju mjenować „kralownu mojeje wutroby“, a so kłonić
pod jeje lilijowy sceptaŕ. Khwalne spěwy chcu jej spěwać a we swojej
wutrobje čisty wołtaŕ za nju přihotować a ju prosyć, zo by mje ze swojim
hnadownym wopytom zwjeseliła.

Stań dha, o maćeŕ krasneje lubosće, stań ze Swojoho njebjeskoho tróna a
pȯj dele na našu zemju. Pokazaj mi Swoje wobličo: přetož Twoje wobličo
je krasne a Ty sy cyła rjana. Na Tebje chcu ze zwjeselenym wóčkom
pohladować a wobdźiwać njezahinitu krasnosć, z kotrejž sy wot Boha
wudebjena. Wjeselić a zradować chcu so we Tebi a sebje samoho po Tebi
wudebjeć.

<pb n="5"/>

Njech Twój hłós we mojimaj wušomaj klinči: přetož Twój hłós je lubozny a
Twoje słowa su słódke. Zbóžny je čłowjek, kotryž Tebje posłucha a na
Twojich pućach wostawa.

Žiwjenjo swjateje Marije je přecy žórlacy kužoł spomožnoho powučenja,
njedoběrny pokład najlěpšich přikładow, kotrež su nam we pismach
swjatych sćenikow, cyrkwinskich wótcow a wučerjow k stajnomu wopomnjeću,
pobožnomu česćowanju a swěrnomu sćěhowanju zapisane.

2. Potajna róža, proš za nas!

Róže we našich zahrodach su sadźane wot čłowjeskeju rukow. Byrnje
rjeniše byłe, kćěja jeno krótki čas. — Marija, tale róža we božej
zahrodźe, je wot Boha samoho hajena a nihdy njezahinje, nihdy
njezwjadnje, ale kćěje přecy we wobstajnej młodosći a młódnosći.

Róža zahrodu debi; Marija debi zemju a njebjesa, překrasnjuje cyrkej
božu.

Najpołniša róža nima telko łopješkow, kaž Marija pócćiwosćow a krasnych
počinkow. <pb n="6"/>Wot Boha su zrjadowane, přez božu hnadu
zjenosćowane tute pócćiwosće, kaž krasne łopješka róže nalětneje. Hladaj
na róžu njebjesku: rjenišu nihdźe njewohladaš: běłe róže a čerwjene před
njeju barby nimaju.

Hdyž róža ći dycha luboznu wóń: Marija ze swjatym žiwjenjom wopor
najsłódšeje wónje Wěršnomu woprowaše.

Tale róža nima žanoho ćernja; přetož ćerń je znamjo bolosće. Marija pak
njeje ničo na sebi měła, čohož dla dyrbjała ćerpjeć, ničo, čohož měła so
kać. Tejle róži móžeš so bjez stracha bližić: wona njekała a twoju ruku
njerani.

Tale njebjeska róža, Marija, potajnje skutkuje. Swětne wóčko njespóznawa
krasnosć tuteje róže, a njepócćiwu wutrobu njewokřewja jeje lubozna wóń:
tajkim wostawa potajena, zakhowana, njeznata. Ju spóznawaja a na njej so
wokřewjeja njewinowate, čiste wutroby, kiž su k njebju pozběhnjene, z
njebjeskimi žadosćemi napjelnjene.

Tale njebjeska róža ma potajnu móc. Hdźež wona kćěje a so w česći ma,
tam žana staroba nješkodźi; tam stajnje kćěje we <pb n="7"/>wutrobje
wjesołe nalěćo: přetož tale róža je kćenjo ze štoma žiwjenja.

Spodoba so tebi tale róža? chceš sebi ju přesadźić do zahrody swojeje
wutroby? Budź jej podobny. Sćěhuj přikład swjateje Marije a khodź jeje
puće we njewinosći a sprawnosći wšitke dny swojoho žiwjenja; a něhdy
budźeš z njeju we njebjeskim raju rjeńše, njezahinite nalěćo swjećić.

3. Wostań swojim dobrym prědkwzaćam swěrny!

Nalětne kćenja su pycha štoma, a dobre wotmyslenja a prědkwzaća su
wudebjenjo čłowjekoweje wutroby. Z kćenjow dyrbja nastać płody, z
twojich prědkwzaćow pak skutki nowoho, polěpšenoho, wudospołnjenoho
žiwjenja.

Sebi to a druhe zamyslić a prědkwzać, njeje ničo ćežke; ćežo je, swoje
prědkwzaća wuwjesć; najćežo je, jim tež při wobćežnosćach swěrny wostać.
Jeno te prědkwzaća tebi něšto płaća, kotrež su trajace, a płód njesu we
sćeŕpnosći (Luk. VIII, 15).

<pb n="8"/>

Kaž so štom na płodach spóznawa (Mat. XII, 33), spóznawa so křesćan na
skutkach. Dobry štom njese dobre płody (Mat. VII, 17), a dobry křesćan
dokonja dobre skutki.

Běda tebi, je-li budźeš bjez płodow dobrych skutkow namakany; přetož
štom, kiž dobrych płodow njenjese, budźe wukopany a podaty k palenju.

Wichory zedrěja kćenja, zo zwjadnjeja a do płodu njepřeńdu: spytowanja
rozećěrja dobre prědkwzaća, zo po času rady wosłabnjeja.

Hladaj wšědnje za swojimi prědkwzaćemi a wobnowjej, wobkrućuj a
posylnjuj je. A dokelž bjez Jězusa njemóžeš ničo činić (Jan. XV, 5):
wostań we nim (Jan. XV, 4) a daj so přesadźić k kužołam joho hnadow, zo
by z njoho a přez njoho włóhu a žiwjeńsku móc měł: potom njebudźe
wotebjerać twój płód (Ezech. XL, VII, 12.) a we swojim času budźeš
přesadźeny do njebjeskeje zahrody twojoho Wótca.

<pb/>

II.

Swjata Marija, přez profetow připowjedowana.

1.

Tysacy lět prjedy hač je na swět přišła, běše swjata Marija ze wšitkich
žónskich wuzwolena, wěršnomu Bohu znata a wot njoho přihotowana. Štož
běše we božej wěčnej radźe wobzamknjene, bu čłowjekam wozjewjene wot
Boha samoho.

Dołho prjedy a we wšelakich časach bu Marija wótcam z njebjes slubjena,
potajnje předznamjenjena a z wěšċeŕskimi słowami wot profetow
připowjedowana.

Hdyž Bóh we paradizu na hada wusudźenjo praješe, wobsahachu joho słowa
za čłowjestwo slubjenjo: „Njepřećelstwo sčinju mjez tobu a žónskej, mjez
jeje a twojim symjenjom; wona tebi hłowu roztepta“ (1. Mojz. <pb
n="10"/>III, 15). „We tutym bójskim wuprajenju je zjawnje a jasnje
pokazane nic jeno na smilnoho Wumožnika čłowjeskoho splaha, na
jednorodźenoho Syna božoho, Jězusa Khrystusa, ale je tež poznamjenjena
joho najzbóžniša maćeŕ, knježna Marija, a jeju njepřećelstwo napřećo
djabołej. Přetož najswjećiša knježna, kotraž je přez najkrućiši,
njerozwjazny zwjazk z Jězusom zjenosćena a přez njoho wěčne
njepřećelstwo napřećo hadej dźerži: je na najdospołnišo nad nim dobyła a
joho hłowu z knježniskej nohu rozteptała.“ (Pius IX., bamž.)

Z tutym božim slubjenjom běše prastaršimaj słódki tróšt a wožiwjaca
nadźija sobu na puć do tyšnoho žiwjenja data. Wot tutoho časa čakaše
čłowjestwo na maćeŕ, přez kotrejež dźěćo zasy zbožo na swět přińdźe.

Na swjatu Mariju pokazowaše tamny ćeŕń, kotryž so před Mojzesom paleše,
a tola njewopaleny wosta (2. Mojz. III, 2): přetož jeje knježnistwo
wosta njewobškodźene přez maćeŕstwo. — Na nju pokazowaše Aaronowy kij,
kotryž bjez korjenjow kćěješe (4. Mojz. XVII, 8); Gedeonowa koža, kotraž
wosrjedź sucheje <pb n="11"/>zemje běše sama z njebjeskej rosu womačana.
(Sudn. VI, 37.)

Swjatu Mariju widźachu a wozjewjachu Knjezowi profetojo. Ezechielej
praješe Knjez we přirunanju wo narańšich, zamknjenych wrotach templa:
„Tele wrota dyrbja wostać zamknjene a njebudźeja wotewrjene a nichtó
njesmě přez nje hić; přetož Knjez, Bóh Israelowy, je přez nje šoł;
tohodla dyrbja zamknjene wostać.“ (Ezech. XLIV, 2.)

Isaias (XI, 3) mjenuje ju hałzu z korjenja Jesse, z kotrejež nastanje
kćěw (t. j. Khrystus), kotryž wotnohi złósćow z korjenjom wutorha a
rostlinu spóznaća božoho zasywa. A druhdźe (Isai. VII, 14) tónsamy wo
Mariji ryči: „Hlejċe, knježna budźe podjeć a porodźi Syna a joho mjeno
budźe rěkać Emmanuel.“

Na swjatu Mariju pokazuje Jeremias (XXXI, 22) prajicy: „Žónska wobda
muža, we kotrohož dnjach budźe z domom Israel a Juda nowy slub
sčinjeny.“

Ju wozjewjuje Daniel (II, 45) hako horu, z kotrejež budźe bjez
skutkowanja čłowjeskich rukow wurubany kamjeń (t. j. Khrystus), kotryž
přibohi rozmjeće.

<pb n="12"/>

Swjata Marija běše we wšitkich časach wočakowanjo a žadanjo sprawnych;
přetož wšitcy, kotřiž přichodnoho Wumožnika wočakowachu, wopominachu tež
maćeŕ, kotraž dyrbješe přez zbóžny porod swětej Wumožnika podać.

Tak dha běše Marija znata a česćena, prjedy hač swět nastupi; běše
žadana, wočakowana a lubowana, prjedy hač běše so započała.

2. Kralowna profetow, proš za nas!

Bóh sam je wo Mariji profećił a prěnje profećenjo, kotrež znajemy,
poćahuje so na nju. Ju su profetowje swětej wozjewjeli, a we njej je so
wjele słowow tutych swjatych wěšćerjow dopjelniło.

Hdyž su profetojo Wumožnika wozjewjeli, je wona joho swětej podała.

Swjata Marija je mjez profetami kralowna; přetož wona je přichodne wěcy
do prědka wozjewjała, a bóle, dyžli woni, bože potajnosće spóznała.

<pb n="13"/>

Hdyž profetojo spóznaćo wěrnoho Boha spomožachu a zabłudźeny lud k
božomu zakonjej wróćachu a z časnych njezbožow wumožowachu: je wona
najlěpša wučeŕka božoho zakonja, sylna pomocnica napřećo njepřećelam,
swěrna zahanjeŕka błudnych wučbow.

W njebjesach profetojo ze spodźiwanjom na nju pohladuja a ju hako swoju
kralownu z khwalenjom česćuja.

3. Khodź stajnje we přitomnosći božej!

Bóh widźeše wot spočatka swjatu Mariju hako maćeŕ Zbóžnika. Tež tebje
wón znaje, byrnje ty mjez čłowjekami njeznaty był. Wón na tebje
kedźbuje, byrnje nichtó tebje kedźbu njeměł. Wón twoje kročele měri a
přepytuje wutrobu a jěrchenje. Ćma njemóže tebje před nim zakhować a nóc
njezakryje tebje jomu: přetož Knjezowe wóčko je wjele jasniše dyžli
słónco a přehladuje wšitke puće čłowjekow (Sir. XXIII, 28).

Wón žada, zo by ty stajnje na joho přitomnosć spominał; khodź dha we
joho přitomnosći a njezapomń na joho swjate, wšitko <pb n="14"/>widźace
wóčko. „Khodź před nim a budź dospołny.“ (1. Mojz. XVII, 1.)

Hdyž hrěch, byrnje we skradźnosći, tebje wabi, praj: „Kak móžu tole zło
činić a hrěšić napřećo swojomu Knjezej?“ (1. Mojz. XXXIX, 9.)

Hdyž dobre w zakhowanym skutkuješ: widźi Bóh twój skutk a wozjewi jón na
sudny dźeń.

Hdyž ćeŕpjenjo tebje přima, wopomń, zo Bóh wo tym wě a zo wón hižon
widźi zbožowny kónc sćeŕpnoho ćeŕpjenja.

Bjez spominanja na božu přitomnosć njeje nichtó k dospołnosći přišoł a
tež ty njepřińdźeš. Zadźerž dha so přecy tak, zo móže Bóh přecy ze
spodobanjom na tebje hladać.

<pb/>

III.

Swjata Marija, dźěćo božeje hnady.

1.

Móže-li so hdy štó swojich prjedownikow dla khwalić, zasłuži swjata
Marija prěnja khwalbu, dokelž ze zawěrno česćowanoho splahu wukhadźeše.
Wona drje trjeba nima, so na nich powołać, zo by z toho za so česć
čěrpała; ale nam je spomožne, jeje prjedownikow wopomnić, zo bychmy
spóznali, kak Bóh cyle přećiwo čłowjeskim zdaćam, prócowanjam a
wočakowanjam zdźeržuje swójby, přez kotrež chce něšto wulke dokonjeć.

Swjata Marija je potomnica patriarchow, kotřiž běchu prěni wótcojo
wuzwolenoho luda a swěrni přećelojo a słužownikojo boži. Jeje wótc je
Abraham, kotryž na božu poručnosć swój dom a kraj wopušći, zo by šoł do
toho <pb n="16"/>kraja, kotryž jomu Bóh pokaza; tamny Abraham, kotryž
chcyše swojoho jeničkoho syna Bohu woporować, za čož bu jomu slubjenjo
date, zo přez njoho budźeja wšitke ludy žohnowane. Jeje wótc je Isaak,
kotromuž buchu tesame slubjenja wobnowjene. Jeje wótc je Jakub, kotrohož
swójbje bu časne knjejstwo slubjene hač do časow, hdźež tón přińdźe, na
kotrohož ludy čakaju.

Swjata Marija je potomnica kralow, kotřiž běchu wot Boha wuzwoleni,
mudrje wobknježić joho lud. Jeje wótc je David, kotryž we psalmach Bohu
khwalbu spěwaše. Jeje wótc je Salomon, kotryž je Bohu najkrasniši templ
natwarił.

Tutón splah je Bóh we wšelakich časach spodźiwnje zakitał a před
zahinjenjom zwarnował. Njeměry a zběžki chcychu tónle splah zahubić, ale
Bóh swoju ruku wot njoho wotwobroćił njeje. We času zatrašnych spěranjow
a zapusćenjow běše Davidowa kralowska swójba wokhudnyła a knjejstwo běše
na cuznika Herodesa přešło.

We tutych časach bydleše sprawny potomnik z Davidoweje swójby we
městačku <pb n="17"/>Nazareth, blizko pola hory Karmel, a joho mjeno
běše Joachim. Tutón běše we mandźelstwje z Hanu, kotraž běše z
měšniskoho splahu Levi a we Bethlehemje narodźena. Tutaj so Bohu we
swojim žiwjenju spodobaštaj a wobkhadźowaštaj sprawnaj po wustajenjach
božoho zakonja. Podawizny powjedaja, zo swoje lětne dokhody do třóch
dźělow dźěleštaj, jedyn za templ boži, druhi za khudych a třeći za swoje
potrěbnosće.

Hač do wysokeje staroby wostaštaj bjez dźěći; ale runje kaž běše
Samuelowa mać, kotraž na njepłódnosć ćeŕpješe, přez modlitwy sebi syna
wuprosyła: tak chcyše tež Hana přez próstwy, modlitwy a sluby to
wuprosyć a přez swjate a čiste mandźelstwo wot Boha to dóstać, štož z
wutrobu žadaše. Štož jej přiroda zapoẃdźeše, to wobradźi jej boža hnada.

Joachim so na horje k Bohu modleše, hdyž jomu knjezowy jandźel rjekny:
„Hlej, Hana, twoja mandźelska, budźe podjeć a porodźi dźowku, kotraž
budźe žohnowana mjez žónskimi. Wšitke ludy a narody budźeja ju zbóžnu
khwalić. Pomjenuj ju Mariju a poswjeć ju Knjezej!“

<pb n="18"/>

Tesame widźenjo a zjewjenjo běše so tež Hanje stało, kotraž we zahrodźe
swoje modlitwy k njebju sćeleše.

Zwjeselenaj přez tajke slubjenjo Boha khwaleštaj, kotryž sprawnych
spytuje a z přenadobnym žohnowanjom mytuje.

2. Kralowna patriarchow, proš za nas!

Štožkuli wosobne na patriarchach rozpominamy: swjata Marija jich we
wšitkim přetrjechuje. Hladaš-li na swjatosć žiwjenja, njemóže so nichtó
z jeje prjedownikow z njej měrić, ale wona je krȯna tuteje swójby a jeje
najrjeńšc debjeństwo.

Jeje skutki su wjetše, dyžli skutki patriarchow. Hdyž chcyše Abraham
swojoho syna Bohu woporować, je swjata Marija swojoho syna podała k
woporej za swět. Hdyž Isaak so we posłušnosći swojomu nanej poda k
woporowanju, je so swjata Marija we dospołnej posłušnosći wšitkim
wjedźenjam božim podćisnyła hako joho najswěrniša słužownica. Hdyž je
Jakub do cuzoho kraja ćeknył a tam swojomu Bohu <pb n="19"/>swěru
wobkhował, je swjata Marija we Egipće přebywajo syna božoho zakitała.

Patriarchojo njeběchu bjez njedospołnosćow, ale swjata Marija je čas
žiwjenja wšitku njedospołnosć wot so wotdźeržowała a bjez hrěcha
wostała.

Patriarcham je so Bóh sam zjewił a běše hósć pola Abrahama, ryčeše z
Jakubom, stejo wyše złotoho skhodu: we swjatej Mariji je wočłowječeny
Bóh sam bydlił.

Patriarcham běše Bóh wulke potomstwo a rjany kraj za herbstwo slubił:
swjata Marija ma hako wjetše, duchowne potomstwo cyłe křesćanstwo,
kotrohož herbstwo je njebjeski paradiz.

Patriarcham běše slubjene, zo z jich swójby wumožnik wuńdźe: ze swjateje
Marije je Jězus Khrystus přišoł, na kotrohož su woni čakali. A nichtó z
cyłeje swójby njeje Jězusej bližši był, dyžli swjata Marija, joho maćeŕ.
Čim bližša je wona Wumožnikej, njebjeskomu kralej, ċim wyšša je wona, a
je we njebjesach tež kralowna tych, kotřiž su přez jeje porod zbóžnosć
dóstali.

<pb n="20"/>

3. Křesćanska swójba.

Swójba je najmjeńše a tola najnuzniše towaŕstwo na zemi. Štož je korjeń
štomej, to je swójba čłowjestwu. Ze swójby dóstawa čłowjek časne
žiwjenjo a prěnju ćahnitbu ćěła a duše.

Ze swójby dóstawa kraj swojich poddanow, cyrkej swoje sobustawy,
njebjesa swojich wobydlerjow.

Křesćanska swójba dyrbi być swjate ztowaŕšenjo čłowjekow k spěchowanju
zhromadnoho swjatosćenja.

Běda na kóždu swójbu, z kotrejež je so zhubił duch bohabojosće a
bohusłužownosće, křesćanskeje lubosće a posłušnosće, a hdźež knježi duch
samopašneje lubosće a rozwuzdźenych požadosćow, a skaženjo kóncuje
strowe mocy: na tajkej swójbje leži knjezowe poklećo.

Žohnowanjo pak dóstawa swójba, kotraž so Boha boji, k Bohu so dźerži, za
Bohom žada a bože puće khodźi: w njebjesach so wona zhromadźi we
njezahinitej krasnosći.

<pb/>

VI.

Swjata Marija, bjez herbskoho hrěcha podjata.

1.

Hdyž David skorži, zo je maćeŕ joho we hrěchach podjała, a hdyž dyrbi
kóždy čłowjek tusamu skóržbu wobnowjeć, móže swjata Marija prajić: „W
radosći budu so wjeselić we Knjezu, a moja duša budźe so zradować we
mojim Bohu: přetož woblekł je mje drastu zbóžnosće, a mje wobdał z
woblečenjom sprawnosće. (Isaias LXI, 10.)

*** Njewuprajny Bóh, kotrohož puće su smilnosć a wěrnosć, kotrohož wola
je wšohomócnosć, a kotrohož mudrosć mócnje dosaha wot kónca do kónca a
wšitko mile rjaduje: je wot spočatka a přede wšitkim časom swojomu
jednorodźenomu Synej maćeŕ wuzwolił a přihotował, a ju přede wšitkimi
druhimi <pb n="22"/>stworjenjemi z tajkej lubosću wobdał, zo měješe we
tutej jenej samej swoje najnutrniše spodobanjo. Tohodla je ju daloko
přede wšěmi jandźelskimi duchami a přede wšitkimi swjatymi z mnohosću
wšěch njebjeskich hnadow, z pokłada swojoho bójstwa wzatych, tak
spodźiwnje wobohaćił, tak zo by wona, přecy wot wšeje nješwarnosće
hrěcha cyle swobodna, a cyła krasna a dospołna, tu połnosć njewinosće a
swjatosće na sebi měła, kajkaž so po Bohu wjetša nikak myslić njeda, a
kajkuž nimo Boha nichtó ani wopřijeć njezamóže.“

„A woprawdźe so słušeše, zo by z błyšćom najdospołnišeje swjatosće přecy
debjena so swěćiła a zo by tež wot winy prahrěcha cyle njedotknjena, —
najdospołniše dobyċo nad starym hadom docpěła tale tak česćowna maćeŕ,
kotrejž chcyše Bóh Wótc swojoho jeničkoho Syna tak podać, zo by we byću
był jedyn a tónsamy syn Boha Wótca a knježny.“

„Najswjećiša Boharodźićeŕka knježna Marija je dla předwidźanych
zasłužbow Knjeza a Wumožnika Khrystusa ženje prahrěchej njepodležała,
ale před počatnym hrěchom cyle zakhowana, a tohodla na wyšše wašnjo
wu<pb n="23"/>možena a we prěnim wokamiknjenju swojoho podjeća je z
wosebitej hnadu a z wosebitym wuznamjenjenjom přez wšohomócnoho Boha z
pohladom na zasłužby Jězusa Khrystusa, wot wšoho woblakowanja prěnjoho
hrěcha čista wobkhowana była.“ (Pius IX., bamž.)

Swjata Marija je nic jeno wot naroda, nic jeno prjedy naroda, ale wot
swojoho podjeća, wot swojoho prěnjoho spočatka bjez hrěcha była, a to
přez wumožeŕsku hnadu božu, kajkaž so žanomu druhomu stworjenju ženje
dała njeje a njeda. A tohodla česćuje so podjeco tuteje knježny hako
jeničke, spodźiwne a wot spočatka wšitkich druhich čłowjekow nanajdale
rozdźělne a cyle swjate.

2. Kralowna bjez herbskoho hrěcha podjata, proš za nas!

We njewoblakowanym podjeću je Bóh swjatej Mariji hnadu dał, kajkuž žane
druhe stworjenjo dóstało njeje a njedóstanje.

Bohu běše móžno, škodu herbskoho hrěcha wot swjateje Marije
wotdźeržować. <pb n="24"/>Tónsamy wšohomócny Bóh, kotryž móžeše Jěvu we
swjatosći stworić, mȯžeše tež swjatej Mariji swjaty, wot hrěcha
njewoblakowany započatk dać. Tónsamy, kotryž třóch młodźencow we
wupórjenej pjecy njezranjenych zdźerža, móžeše dušu swjateje Marije
wosrjedź hrěšnoho swěta we podjeću njewobškodźenu zakhować.

Wumožeŕska móc Syna božoho, kotraž ze smjerće wumoža, móže tež před
smjerću zwarnować. Swjaty Jan křćenik je prjedy swojoho naroda, prjedy
hač běše wumoženjo dokonjane, swjatosćenjo dóstał, dokelž kaž zerja
swěćachu pruhi „słónca sprawnosće“ hižon prjedy joho skhadźenja. Swjata
Marija, „rjana kaž měsačk“, ma swoju prěnjotnu swjatosć wot Jězusa, kaž
měsačk swoje swětło wot słónca.

Za swjatu Mariju běše njewoblakowane podjećo přisłušne, dokelž dyrbješe
wona być Jězusowa maċeŕ. Jězus Khrystus měješe prawo, sebi maćeŕ nic
jeno wuzwolić, ale tež přihotować. Z joho swjatosću njeby so znjesło,
hdyž by sebi njedospołnu, hrěšnu maćeŕ wuzwolił.

<pb n="25"/>

K tomu pohnuwaše joho synowska dobroćiwosć, kotraž maćeri zapoẃdźić
njemóžeše, štož běše Jěvje date było: a swjata Marija bě wjacy dyžli
Jěva. A hdyž by Marija wo čo prosyła, njeby wona wo tule prěnjotnu
swjatosć prosyła? a najlěpši syn njechał tule sprawnu žadosć dopjelnić?

Swjata Marija je mjez čłowjekami najwjacy k wumoženju čłowjestwa
pomhała, a słušeše so, zo wona najlěpši dźěl wumoženja dósta.

Z hrěchom woblakowana maćeŕ njeby so z česću Syna božoho znjesła.
Někotryžkuli Swjaty je měł swjatosćenu maćeŕ, kotraž je wot křćeńcy sem
bjez hrěcha była: Jězus dyrbješe kóždoho Swjatoho přetrjechić a tajku
maćeŕ měć, kotrejež swjatosć dale dosahaše, hłubše korjenje měješe, a ju
wot spočatka wobdawaše. Najwjetša čistosć a swjatosć so žadaše za maċeŕ
Jězusowu, kotryž njeby bjez hańby přeńć móhł woblakowane sudobjo: joho
domej słuša so swjatosć. (Ps. XLV, 5.)

Djaboł njedyrbješe Synej božomu prajić móc: twoja mać je moja poddanka
pobyła a twój templ je był we mojim wobsedźenstwje.

<pb n="26"/>

Dopjelniċ dyrbješe so slubjenjo bože, we paradizu date, zo wona hadej
hłowu roztepta.

To je so stało a přez Boha dokonjało. Bóh sam to wobswědčuje přez
jandźela, kotryž je swjatu Mariju powitał hako „hnady połnu“, na kotrejž
je Knjez přecy spodobanjo měł. Na to pokazuje swjata Marija, prajicy:
„mój duch so zraduje we Bohu mojim Zbóžniku“, dokelž běše joho
wumožeŕsku a zbóžnisku móc na wosebite wašnjo na sebi nazhoniła. A w
jeje cyłym žiwjenju njenamaka so žadyn, tež nic najsnadniši slěd
herbskoho hrěcha: jeje rozom běše cyle jasny, jeje wola njeposłabjena a
wša jeje nakhilnosć na dobre złožena.

Z tutoho njewoblakowanoho podjeća swjateje Marije sćěhowaše za nju jeje
njepřetrjechena krasnosć a swjatosć: přetož wona běše cyła rjana, a to
mjeze wšitkimi sama a jenička, kotraž nima sebi runjeća. Na časnych
kubłach běše khuda, ale ćim bohatša na kubłach duše. Tohodla běše wona
jenička, na kotrejž měješe Bóh dospołne spodobanjo.

Njewoblakowane podjećo běše jej załožk, zakład a kužoł wšitkich dalšich
hnadow, z <pb n="27"/>kotrymiž je ju Bóh wuhotował; běše wosebje tež
wina, zo móžeše wona najwyššu dostojnosć docpěċ: byċ maćeŕ Syna božoho.

Jeje njewoblakowane podjećo je pak tež za nas wažny podawk, za kotryž so
Bohu dodźakować njemóžemy.

We swjatej Mariji je nam znowa pokazana rjanosć prěnjoho čłowjeka,
kajkiž běše z božeje ruki wušoł a wo kotrymž so prajić hodźeše: „z
krasnosću a česću sy joho krónował“ (Ps. VIII, 6). Přez Hadamowy hrěch
běše mróz padnył na tele njebjeske kćenjo, ale na wěčne njeběše tale
prarjanosć zhubjena: z radosću pohladujemy na swoju druhu maćeŕ, swjatu
Mariju, kotraž je cyła rjana.

Prěni króć je móc djaboła dospołnje złamana; přetož wot Hadamowoho
hrěcha sem słušeše kóždy čłowjek pod joho knjejstwo, byrnje sam
njepadnył. Swjata Marija je zeskhadźała, „hrózbna kaž derje zrjadowane
wójsko“ (Wys. spěw. VI, 9.), a jeje dobyćo dawa nam nadźiju na naše
dobyćo.

Přez njewoblakowane podjećo swjateje Marije je puć k našomu wumoženju
přihotowany. Zhubjenoho čłowjeka móžeše jeno Bóh <pb n="28"/>wumožić, a
to we čłowjeskim mjasu. Ale hdźe móžeše Syn boži hódnu a dostojnu maćeŕ
namakać, hač we Mariji, bjez herbskoho hrěcha podjatej?

Tak dha je swjata Marija kralowna, kotraž wšitke žónske přetrjechuje,
zawěrno kralowna, kotraž ženje njeje poddanka była, kralowna wot
spočatka, kralowna do wěčnosće.

3. Zakhowaj křćeńsku hnadu.

We swjatej křćeńcy je z tebje, křesćanski čłowjeko, herbski hrěch
wotewzaty, a sy wot kóždoho hrěcha wučisćeny, a wšitke časne a wěčne
khostanjo je tebi spušćene. Twoja duša bu swjatosćena a k wěčnomu
žiwjenju zasy narodźena a poswjećena k wobydlenju Ducha swjatoho. Z
poddanstwa złoho ducha wuwjedźeny sy dźěćo bože a maš prawo na herbstwo
wěčneje zbóžnosće, sy z Jězusom zjenosćeny a staw teje cyrkwje, kotraž
jenička k zbóžnosći wjedźe. — Sy sebi tele hnady dosć wažił a
njewobškodźene zakhował?

We swjatej křćeńcy sy slubił, zo chceš wšitko wěrić, štož swjata
katholska cyrkej <pb n="29"/>wuči, a zo chceš we tutej wěrje žiwy być a
wumrjeć. Sy slubił, zo chceš wšitko dźeržeć, štož tale cyrkej poruča. Sy
so wotrjekł złoho ducha a wšitkich joho skutkow a sy slubił, zo chceš so
kóždoho hrěcha zdalować a we Bohu spodobnym žiwjenju drastu
njewinowatosce wobkhować, zo by ju njewoblakowanu před boži sudny stół
přinjesł. — Sy pak so tež ze wšitkimi swojimi mocami za tym prócował, zo
by tele swoje slubjenja dźeržał?

Spominaj často na wulke hnady, kotrež sy we swjatej křćeńcy dóstał a
dopomnjej so na wažne winowatosće, kotrež sy na so wzał. Wobnowjej často
swoje křćeńske slubjenjo. Proš swjatu Mariju, zo by tebi wobstajnosć we
dźerženju twojich slubjenjow wuprosyła.

<pb/>

V.

Narod swjateje Marije.

1.

Po njewoblakowanym podjeću běše so dźewjeć měsacow minyło a zbóžna
hodźina so bližeše, hdźež swjata Marija swětło swěta wohlada. Sobotu
přińdźe wona na swět, na tym dnju, kotryž běše Židam Knjezowy dźeń a
kotryž je pola křesćanow česći najzbóžnišeje knježny poswjećeny.

To běše dźeń, wo kotrymž cyrkej spěwa: „Twój narod, o knježna, maćeŕ
boža, je swět z radosću napjelnił, wšomu swětej radosć wozjewił; přetož
z Tebje je zeskhadźało słónco sprawnosće, Khrystus tón Knjez, kotryž,
wotwjazawši poklećo, je žohnowanjo dał, a přewinywši smjerć, je žiwjenjo
přinjesł.“

Hana, jeje maćeŕ, překrasnješe knjezowe mjeno a khwaleše božu miłosć z
radostnym <pb n="31"/>spěwom, dokelž we duchu widźeše dostojnosć, k
kotrejž běše jeje dźěćo powołane.

Joachim ronješe dźakowne sylzy, dokelž běše z wosobnym darom njebjeskeje
hnady do joho domu zasy wjeselo přišło.

Jeje prjedownikojo we předheli widźachu k kóncej khwatać čas jich
dołhoho, žadosćiwoho čakanja.

Njebjesa so zraduja a jandźelojo wjesele na zemju khwataja, widźeć a
wopytać tute žadne dźěćatko, kotrež dyrbješe pomhać škodu narunać, kiž
běše so njebjesam stała. Tele dźěćatko dyrbješe něhdy njebjesa
překrasnić a tam hako kralowna knježić. Tohodla khwataju, je počesćować.

Z wulkej radosću wjeseli so naša zemja, wojasnjena přez narod tajkeje
knježny. Cyłe čłowjestwo so zraduje, dokelž je zastupnicu, pomocnicu,
dobroćiwu maćeŕ dóstało.

Tutón narod běše wosobny a najwjetši podawk dotalnoho časa, pozdźišo
přetrjecheny jeno přez narod Jězusa Khrystusa. Z kralowskoho splahu je
so swjata Marija čista a njewobškodźena na ćěle, swjata na duši, nje<pb
n="32"/>pokažena a njeposłabjena na duchownej mocy, z hnadu wobdata
narodźiła.

Swjata Marija je so jeno Jězusa dla narodźiła, zo by joho maćeŕ była.
Wot njoho překhadźa wosebnosć a dostojnosć na jeje narod. Tohodla dha
wjeseli so cyła přiroda, dokelž bórzy budźe bože poklećo wot njeje
wzate.

Wšitko so zraduje a wjeseli, jeno hela žaruje we hněwje a złobjenju;
přetož narodźiła je so ta, kotraž budźe napřećo njej z njewujednanym
njepřećelstwom wojować, kotraž helu přewinje a předobudźe a jej
najsylnišu bróń zebjerje.

2. Wina našeje radosće, proš za nas!

Jěva je zrudobu, horjo a tyšne žarowanjo do swěta přinjesła a raj boži
do doła sylzow přeměniła. Ze swjatej Mariju je zasy radosć, a to radosć
we Bohu na swět přišła.

K wjeselenju a zradowanju zbudźuje nas pohlad na noworodźene holčatko na
klinje wjesołeje maćerje Hany. Wina tohole wjeselenja njeje tak jara
luboznosć a rjanosć ċěłka, <pb n="33"/>kaž rjanosć a krasnosć
njewoblakowaneje duše. Komu njechała so tale rjanosć spodobać?

K wjeselenju a zradowanju zbudźuje nas pohlad na blizke wumoženjo,
dokelž dyrbješe wona Jězusa porodźić a być puć, po kotrymž wón k nam
přińdźe. Tak měješe njemały podźěl na našim wumoženju.

Swjata Marija je so narodźiła a na swět přišła, nic, zo by so zasy do
pjeršće wróćiła, ale zo by jeje ćěło we njebjesach bydliło. Je so
narodżiła, zo by naša lubosćiwa, starosćiwa, njesmjertna maćeŕ była,
kotraž mócnje a zamožnje za nas prosy a nas zwjeseluje z dobrotami,
kotrež nam Bóh přez jeje rucy wudźěla.

3. Wažnosć časnoho žiwjenja.

Ćasne žiwjenjo a twoje lěta na zemi su wosobny dar boži. Dołho njeje, a
ty tu hišće njeběše; a dołho njetraje, a ty tu wjacy njebudźeš. Z koho a
přez koho dha sy, hdyž sam sebi njejsy byćo dał a je sam zdżeržeć
njemóžeš? Bóh je tebje z ničoho stworił, tebi žiwjenjo a ćěło a dušu
dał. Jomu přisłušeš z ćěłom a z dušu a ze wšitkim twojim časnym <pb
n="34"/>kubłom. Za sebje je wón tebje stworił, nic hako by wón tebje
trjebał, ale zo by swoju dobrotu na tebi pokazał. Što dha sy bjez Boha,
a hdźe chceš, je-li nic k njomu? „Što je mi we njebjesach a što chcu
bjez Tebje na zemi?“ (Ps. LXXII, 25.). Wobroćiš-li Ty swoje wobličo, a
wozmješ-li swojoho ducha, wumrjemy a wróćimy so do swojoho prócha (Ps.
CIII, 29).

Čas twojoho žiwjenja je drohi. Štož wot swojoho časa zhubiš, zhubiš wot
swojoho žiwjenja. W tutym času móžeš sebi wěčnosć dobyć, a kóžde
wokamiknjenjo móžeš skutkować a pokłady za njebjesa hromadźić Zhubjene
wokamiknjenjo je zhubjeny pokład.

Twój čas je krótki a khwatajcy so minje a ženje so wjacy njewrȯći. Hišće
krótki čas, a što budźe potom z tebje? Twoje ćěło budźe čerwjam słušeć,
do twojoho kubła dźěla so herbjo, přećelojo zapomnja na tebje, a twoja
duša? — tu snadź budże djaboł čwělować. Wšo to přińdźe za krótki čas.
Ach, Knježe, wozjeẃ mi krótkosć mojich dnjow!

Hinak, dyžli nětko, budźeš při přibližowanju smjerće na swoje žiwjenjo
pohladować. <pb n="35"/>Što budźeš tehdom dać chcyć za jeničku hodźinu,
kotruž nětko po prózdnym přečinješ, we hrěchach zabiješ. Podarmo budźeš
ju naspjet žadać, ale budźe pozdźe.

Što praja drje zatamani we heli wo času swojoho žiwjenja? Woni činja
sebi hórke poroki. Telko hodźinow, telko lět smy zhubili! Přez swěrne
wužiwanjo swojoho časa móžachmy wšitkomu horju wućeknyć a sebi zbóžnosć
přihotować. Kak błazni smy byli! Nětko žadyn čas wjacy nimamy: nětko je
nóc, hdźež nichtó skutkować njemóže.

Što mysla zbóžni we njebjesach wo času swojoho žiwjenja? By-li tam
zrudoba móžna była, bychu so zrudźili na zhubjenych wokamiknjenjach, we
kotrychž běchu swoju zbóžnosć wo telko powjetšić móhli.

Waž dha sebi wysoko a nałožuj derje swój přitomny čas; „přetož hlej
nětko je spomožny čas, hlej, nětko su dny zbóžnosće.“ (2. Kor. VI, 2.)

<pb/>

VI.

Mjeno swjateje Marije.

1.

Na štyrnatym dnju po narodźe bu holčatku mjeno „Marija“ date, kotrež
běše mjez Židami jara rozšěrjene, ale nikomu bóle njepřisłušeše, nikoho
bóle njedebješe, dyžli najzbóžnišu knježnu. Jeje mjeno njebjesa a zemju
zwjeseluje, je radosć njebjesčanam a čłowjekam tróšt.

Po Jězusowym mjenje njeje žane mjeno tak swjate, tak wosobne, tak
česćowne, tak mócne, a žane so tak často z pobožnosću njewupraja, kaž
mjeno „Marija“.

Tute mjeno je swjate, dokelž je woznamjenjowało najswjećišu, kotraž je
połna hnady <pb n="37"/>a swjatosće, kotraž je najwosobniše stworjenjo
bože a z najwosobnišimi darami wobdata.

Tele mjeno je česćowne, dokelž je mjeno wumožnikoweje maćerje, mjeno
našeje knjenje, našeje najwjetšeje dobroćeŕki, kotraž je hnadu tež za
nas namakała.

Tele mjeno je tróštne, dokelž nam pomjenuje našu maćeŕ, kotrejž smě so
kóždy z dźěćowskej dowěru bližić.

Přihodniše mjeno wona dóstać njemóžeše, a žane druhe njeby jeje
dostojnosć tak derje wuprajiło. Tute mjeno njeje wot čłowjekow
wunamakane, ale wot Boha za nju wuzwolene.

Mjeno „Marija“ ma dwoje wukładowanjo: po syriskej ryči rěka „knjeni,
poručeŕka.“ Njeje swjata Marija mócna knjeni w njebjesach a na zemi? —
Po hebrejskej ryči rěka Marija „hwězda nad morjom, morja hwězda“.
Zawěrno, tele mjeno přistoji knježnje maćeri. Derje přiruna so wona
hwězdźe; přetož runje kaž hwězda swoje pruhi bjez swojeje škody wot so
sćele, tak je tuta knježna bjez wobškodźenja syna porodźiła. Hwězdźe
pruha jasnosć njepomjeńšuje: tak syn knježny jeje knježnistwo
njezaćěmnjuje.

<pb n="38"/>

*** „Marija dha je tamna wosobna hwězda, z Jakuba zeskhadźana, kotrejež
pruha je cyły swět wojasniła; kotrejež błyšć so swětli we wysokosćach a
dosaha tež do hłubiny, zemju wobswětluje a zahrěwa bóle wutroby dyžli
ćěła, haji pócćiwosće a wusmali złósće.“

„Marija je krasna a wosobna hwězda, powyšena wyše tutoho wulkoho,
rozšěrjenoho morja, a błyskota ze zasłužbami, wojasnjuje z přikładami.“

„Kóždy dha, kotryž spóznawaš, zo we žołmjenju tutoho žiwjenja bóle we
wichorach a njewjedrach płowaš, dyžli po zemi stupaš: njewotwobroć
swojej woči wot jasnosće tuteje hwězdy, njechaš-li so we wichorach
podnurić. — Nastawaju-li wětry spytowanjow, bližiš-li so k skaliskam
tyšnosćow: pohladaj na tule hwězdu, wołaj so k Mariji. — Mjetaja-li
tebje žołmy hordosće abo česćelakomosće abo zawisće: pohladaj na hwězdu,
wołaj so k Mariji. Hdyž hněw abo nahrabnosć abo wabjenjo mjasa čołmik
twojeje wutroby nastorkuje: pohladaj k Mariji.“

„Hdyž přestroženy wot wilkosće swojich złósćow, zahańbjeny wot
žadławosće swojoho <pb n="39"/>swědomja, nabojany z hrózbu suda počinaš
so podnurjeć we tymjenišću zrudoby, we bjezdnje zadwělowanja: pomysl na
Mariju. — We strachach a wuzkosćach, we njewěstosćach mysl na Mariju,
wołaj so k Mariji.“

„Wona njech so njezhubi z twojoho horta, njech njewotkhadźa z twojeje
wutroby. A zo by dóstał pomoc jeje zastupneje próstwy, njewopušć přikład
jeje žiwjenja. Sćěhuješ-li ju, njewoteńdźeš wot puća; prosyš-li ju,
njezadwěluješ; mysliš-li na nju, so njezabłudźiš. — Dźerži-li wona
tebje, njepadnješ; zakita-li wona tebje, so bojeć njetrjebaš; wjedźe-li
wona tebje, njewomučniš. — Je-li wona tebi přikhilena, dóńdźeš k
zbožownomu kóncej a tak na sebi samym nazhoniš, kak prawje bu prajene: a
mjeno knježny běše Marija.“ (Swj. Bernard, abt.)

2. Swjata Marija, — jutna hwězda, proš za nas!

Mjeno Marija je kóždomu křesćanej lube, słódke mjeno, bohate na hnadach
a žohnowanju; je mjeno, kotrež wopadnjenu nadźiju pozbudźuje a wutrobu k
njebju pozběhuje: <pb n="40"/>přetož to je mjeno knjenje a kralowny,
kotrejež knjejstwo nježada časnu słužbu, ale podaćo wutroby; kotrejež
knjejstwo njeznaje žanoho přeměnjenja, ale je wobstajne kaž njebjesa;
kotrejež knjejstwo nima žanoho kónca, dokelž so na zemi započina, a we
njebjesach pokračuje přez cyłu wěčnosć.

Jeje knjejstwo je słódki přah a lóhke brěmjo, dokelž njeznaje wotročstwo
a njewolnistwo swěta, ale wozbožuje ze swobodu dźěći božich. Jeje
knjejstwo stoji pod najrjenišej krónu, kotraž wjacy waži a płaći, dyžli
dejmanty a złoto: čistosć njewinowatych dušow. Podaj so tomule
knjejstwu, přispóznaj tule knjeni, słuž jej swěrnu słužbu a budźeš so
něhdy rjenišo swěćić, dyžli hwězda na njebjesach.

Mjeno Marija pokazuje na rjanu hwězdu jutnicu. Kaž hwězda wysoko wyše
zemje stoji: tak je swjata Marija powyšena wyše druhich stworjenjow a
błyšći so mjez čłowjekami z pychu knježnistwa a česću maćeŕstwa, a z
debjeństwom wšitkich pócćiwosćow.

Jutna hwězda swěći rano prjedy słónca a připowjeda po ćěmnej nocy joho
blizke skhadźenjo: tak je so swjata Marija po dołhim <pb
n="41"/>hubjenstwje, po tysaclětnym čakanju swětej zjewiła hako
předposołka słónca sprawnosće, swětła a swjatosće, Jězusa Khrystusa,
kotryž je ze swojim bójskim swětłom wšitku ćmu rozehnał. Kaž nam jutnica
blizki dźeń připowjeda, je swjata Marija blizkosć Wumožnika wozjewiła, a
wozjewjuje to hišće nětko: hdźež wona je a so w česći ma, sam Jězus tež
daloko njeje; a hdźež je wona so z wutrobow pominyła, tam Jězus tež
žanoho městna njenamaka.

Kaž jutnica jasnišo swěći, dyžli druhe hwězdy, tak swjata Marija so we
rjeńšich hnadach błyšći, dokelž wot Khrystusa dóstawa najbližše swětło
swjatosćaceje hnady. Štó ze wšěch stworjenjow móhł so porno njej stupić
a so jej runać chcyć?

Rańša hwězda zwjeseluje wutrobu čłowjekow, wosebje tych, kotrychž horjo
wobdawa: štóž je so we ćěmnej nocy zabłudźił, zwjeseli so, hdyž rańšu
hwězdu wuhlada, kotraž jomu blizki dźeń připowjeduje, kiž joho zasy na
prawy puć pokaže. Z radosću wita ju khory, kotryž bjez spanja čaka na
switanjo dnja. Tak a wjele nadobnišo přinošuje swjata Marija <pb
n="42"/>tróšt a wjesołu nadźiju do wutrobow a lubi hnadnu pomoc tym,
kotřiž žałosća we dole sylzow, kotřiž zdychuja pod ćežu hrěchow, kotřiž
su so zabłudźili na pućach žiwjenja: płód, kiž je z njeje zeskhadźał,
zahoji wšitke rany, zaćěri wšitkón błud, přinjese wozbožace swětło.

Rańša hwězda swěći wječor hako zernička. Hdyž je přišoł wječor našoho
žiwjenja, hdyž so nam bliži dołha nóc: sćele nam swjata Marija miłe
pruhi swojoho maćeŕskoho zakita a wuprošuje mrějacomu wot Boha hnadu, zo
by joho duši wěčne swětło swěćiło.

3. Twoje powołanjo.

Bóh je tebje wuzwolił a tebje do swojoho křesćanstwa powołał. Mjeno
křesćan dyrbi tebje stajnje na twoje powołanjo dopomnjeć.

Bóh je tebje powołał, hač runje sebi ty to z ničim zasłužił njejsy; — je
tebje powołał, hač runje předwidźeše, zo so ty toho hódny wopokazać
njebudźeš; — je tebje powołał z wjele tysacow, kotřiž su lěpši, dyžli
ty; je tebje powołał, hač runje joho ty prosył <pb n="43"/>njejsy,
dokelž tehdom prosyć njemóžeše; a by-li móhł, by snadź tola njeprosył.
Ze sameje lubosće božeje dha sy powołany.

Nic čłowjek, nic jandźel, tež nic žane druhe stworjenjo, ale Bóh je
tebje powołał, kotryž twojoho dżěła, twojeje słužby njetrjeba. Bóh je
tebje powołał, kiž sy hubjeny wotročk, khudy čłowjek, kiž bjez Boha ničo
njejsy.

K čomu je Bóh tebje powołał? Zo by ty ze smjerće k žiwjenju přišoł, zo
by ty před joho wobličom khodźił a we pócćiwosćach přiběrał, zo by ty
płody přinjesł a twój płód tebi wostał. A Bóh sam chce być twój dźěl a
twoje herbstwo do wěčnosće.

Sy ty wosobnosć a wažnosć swojoho powołanja spóznał? Sy tež ty joho
wuzwolił, zo by wón, a jeno wón, był Bóh twojeje wutroby? Sy ty jomu
dotal we dźakownej lubosći słužił a we žiwjenju pokazał, štož twoje
mjeno praji?

<pb/>

VII.

Woprowanjo swjateje Marije.

1.

Wósomdźesaty dźeń po narodźe bu Marija po poručnosći zakonja (Lev. XII,
5) wot Hany do Jeruzalema njesena a we templu Bohu prědkstajena. Hana
poda za nju wustajeny wopor khudych, dwej hołbjow k woporej za Knjeza
(Lev. XII, 8) a měšnik so za nju modleše. Prjedy hač Hana dom boži zasy
wopušći a swoju dźowčičku sobu domoj wza, slubi před Bohom, zo swoje
dźěćatko zasy do templa přiwjedźe a do słužby při swjatnicy božej da,
hdyž tute nuznu starobu docpěje. We domje staršeju rosćeše tute dźěćo
žohnowanja, hnady a dźiwa kaž młoda lilija, a rozomniša dyžli dźěći
swojeje staroby, běše radosć staršeju.

<pb n="45"/>

Hdyž běše tři lěta z ródnosću kubłana, bližeše so čas, hdźež dyrbještaj
staršej swój slub dopjelnić a so wot lubowanoho dźěsća dźělić. Marija
jej prošeše, zo směła do templa hić a tam Bohu słužić. Tak zetka so jeje
žadosć ze slubjenjom staršeju. Nutřkowny hłós jej praješe: „Słyš dźowka
a nakhil swojej wuši a zabudź na swój lud a na dom swojoho nana:
njebjeski kral žada twoju krasnosć a wón je twój Bóh a Knjez.“ A tak
žadaše wona jene wot Knjeza a to pytaše: zo by bydliła we domje
knjezowym. A wona so we tym zradowaše, hdyž bu jej prajene: do domu
Knjeza pońdźemy.

Joachim a Hana wjedźeštaj ju z Nazaretha do Jeruzalema. Tudy zhromadźi
Joachim přećelow a štyri knježny ze zaswěćenymi lampami přewodźachu
lubozne dźěćo na swjatym puću. Marija stupaše po marmorowych
skhodźeńkach wjesele do templowoho přidwora.

Joachim ju měšnikej předstaji, prajicy: „Podawam tebi dar, kotryž je mi
Bóh wobradźił.“ Měšnik ju powita ze słowami: „Bóh je twoje mjeno mjez
ludami wulke sčinił, a <pb n="46"/>přez tebje přińdźe Israelowym dźěćom
wumoženjo.“

Marija bu k wołtarjej wjedźena, hdźež jehnjatko hako dźakny wopor
woprowaše. Požohnowawši ju a staršeju, přepoda ju měšnik wjedźićeŕcy
pobožnych knježnow.

2. Najrozomniśa knjeźna, — stole mudrosće, proš za nas!

Rozom je krasny dar boži a wosobne swětło čłowjekoweje duše. Jeno te
stworjenjo so rozomne, mudre mjenuje, kotrež tutón dar boži njepokaženy,
njewobškodźeny, njepřewróćeny a strowy wobkhowa, a we žiwjenju a
zadźerženju nałožuje. Rozom zawostawa jeno tak dołho njepokaženy a
prawy, kaž ze swojim stworićerjom zjenosćeny wostawa. Prěnje
zesłabjenjo, zaćěmnjenjo rozoma je so přez prahrěch we paradizu stało, a
wšě dalše hrěšenjo je tule škodu powjetšiło. Přez hrěch, přez
wotdźělenjo wot Boha je njerozom a błaznosć k mocy přišła.

Swjata Marija je njeposłabjeny, njezaćěmnjeny rozom měła, dokelž
herbskoho hrěcha <pb n="47"/>a joho škody na sebi poměła njeje. A mjez
druhimi hnadami a darami božimi je dóstała dar mudrosće.

Prawa mudrosć a króna mudrosće je: so Boha bojeć; joho so bojeć, kaž
dobre dźěćo, kotrež z lubosće k nanej so strachuje, nic jeno joho
zrudźić, ale kotrež tež to za njezbožo dźerži, dobroho nana
njezwjeselić.

Marija je swoju rozomnosć, swoju mudrosć wopokazała, hdyž je sebi
najlěpši dźěl wuzwoliła: we swjatym knježnistwje so Bohu podać.

Zo pak by jejne knježnistwo cyle bjez škody wostało, chcyše tutón
najwosobniši pokład we samoće templa, skhowany před wočemi swěta hajić.
Při tym nječakaše na wyššu starobu, ale započa we prěnjej młodosći; a
njewotstorkowaše na stare lěta to, štož so we młodych lětach najlěpje
poradźi. Njech druzy a druhe praja: najprjedy chcu swoje młode lěta
wužiwać a swětej słužić; Marija tule mudrosć swěta njeznaje, ale praji:
škoda kóždoho dnja, wo kotryž pozdźišo do słužby božeje stupiš; škoda
časa, kotryž we swětnych prózdnosćach přečiniš. Hdyž sy z <pb
n="48"/>časom započał, njetrjebaš so kać, dokelž wěš, što sy dokonjał a
kak daloko sy; hdyž pak so na přichod spušćeš a wotstorkuješ, njewěš,
kak daloko přińdźeš, haj, njewěš, hač hdy započatk wohladaš.

Tule najwyššu mudrosć je swjata Marija čas žiwjenja a we wšitkich
wobstejeństwach tohosamoho nadobnje wopokazowała, a je za nas wučeŕka,
prědaŕka praweje mudrosće, a wuči we swojej młodosći hižon to, štož
někotryžkuli ani na stary dźeń nawuknył njeje.

Cyłe jeje žiwjenjo je za nas prědowanjo a wučba, — što zadźěwa tebi, zo
tule wučbu njechaš sćěhować?

3. Dźěćace lěta.

Dźěćo je małe, a po zdaću snadne stworjenjo bože, a tola słuša nuznje
sobu do božoho hospodaŕstwa na zemi, a ma tajku winojtosć, płaćiwosć a
wažnosć, zo Jězus Khrystus žada, zo dyrbimy być kaž dźěćatka, chcemy-li
do njebjeskoho kralestwa přińć.

Hdyž nam Jězus dźěćo za přikład předstajuje, njeměni wón kotrežkuli a
kajkežkuli <pb n="49"/>dźěćo, ale jeno te, kotrež je, kajkež dyrbi po
božej hnadźe a po božej woli być: w njewinowatosći a w dopjelnjenju
božeje wole; wšak ma dźěćo tež swoje winowatosće.

Přez kupjel swjateje křċeńcy wučisćene, maja we sebi znamjo a podobnosć
božu a su wjesoły napohlad za njebjeskich wobydlerjow.

Na duši njeskaženoho dźěsća pokazuje so hłuboko zašćěpjena žadosć za
njebjeskim Wótoom. Tale žadosć pohnuwa dźěćo, zahe ručcy ztykować a
modlitne słowa wuprajeć a sebi wo tutym Wótcu powjedać dać. Rady chce k
njomu hić, a we joho domje bydlić. Byrnje dźěćo słaby rozom měło, ma ćim
sylnišu lubosć.

Tale lubosć wjedźe k posłušnosći, kotraž poručnosće staršeju Boha dla
rady dopjelnjuje a zhibuje swoju wolu po wustajenych kaznjach tež při
dopjelnjenju wobćežnišich wěcow.

Wutroba dźěsća je nakhilena k dźakownosći za dóstate dobroty a waži sebi
tež snadniši dar wysoko. Z wjesołosću spomina na toho, štóž je jomu
lubosć wopokazał.

<pb n="50"/>

Njetajena hańbićiwosć je drohi pokład dźěćińskeje staroby a wotdźeržuje
wot wšoho, štož je před Bohom wohidne.

Zbožowne kóžde dźěćo, w kotrymž tele rjane pócćiwosće njewobškodźene
kćěja: z wjesołosću budźe něhdy na swoju młodosć pohladować móc a budźe
płody zažneje ćahnitby wužiwać.

Běda tohodla kóždomu, kiž jene z móličkich pohóršuje, přetož tajki
zedrje z młodostnoho štomika najlubozniše kćenja a zniči přihotowany
płód — a jandźeljo žaruja a skorža pola Wótca na bjezbožnoho złóstnika.

<pb/>

VIII.

Přebywanjo swjateje Marije we templu.

1.

Do słužby templa přijata, bu Marija pod nawjedowanjom pobožnych wudowow
kubłana. Tudy rozwučowaše so we spóznaću wěry a swjatych pismow, a bu k
pobožnosći, dobrym počinkam a swjatomu žiwjenju nawjedowana.

Lóhke dźěła a pozdźišo přihotowanjo měšniskich drastow a wołtaŕnych
debjeństwow běše jej srědk, tež swoje ćělne mocy Bohu a joho česći
woporować. Modlitwa a dźěło so rjenje zastupowaštaj, a tak słužeše Bohu,
zakhowana před wočemi swěta. Spóznawši, kak lubozne su knjezowe
wobydlenja, nježadaše swjate městno wopušćić a so měšeć z dźěćimi swěta.

<pb n="52"/>

*** Marija běše tajka, zo je jeje žiwjenjo wučba za wšitkich. Kajke
wopokazma pȯcćiwosćow błyšća so na tutej knježnje! Wobhladujemy-li
zlutniwosć we jědźi abo mnohosć wobstaranjow, widźimy, zo tute skoro
mocy přirody přesahachu. Hdyž chcyše so hdy wokřewić, dowoli sebi jeno
telko jědźe, zo smjerći zadźěwaše, ale požadosći njehoješe. Pospać
nježadaše prjedy, hač hdyž běše to nuzne. A hdyž ćěło wotpočowaše,
wotčuwaše duch, kotryž we spanju wospjetowaše, štož běše wuknyła, abo
rjadowaše a wopominaše jeje skutkowanja. (Swj. Ambros.)

*** Do templa dowjedźena a do domu božoho přesadźena, bu bóle a bóle ze
swjatym Duchom napjelnjena a kaž płódna wolijowna — wobydlenjo wšitkich
pócćiwosćow. Wotwobroćiwši swoje mysle wote wšitkeje požadosće žiwjenja
a mjasa, wobkhowa ćěło a dušu knježnisku, kaž so to tej zaležeše, kotraž
dyrbješe Boha podjeć. (Swj. Jan Damascenski.)

<pb n="53"/>

2. Swěrna knježna — proš za nas!

Na swjatej Mariji wobhladujemy ze spodźiwanjom nic jeno khrobłe
wotmyslenjo a njebojazny započatk, ale tež krutu wobstajnosć a zbožowne
dokonjenjo.

Dobry započatk ma něchtóžkuli při swojich wotpohladanjach, ale kónc je
často zrudny a zły.

Swjata Marija je wobstała a wobstajna wostała. Posledni dźeń běše pola
njeje runje tajki, kaž prěni. Pola njeje njenamaka so žadyn woteběrk,
ale přiběrk a nadobywanjo.

Bjez mjerzanja a kaća, bjez wostudźenja a wotlakowanja khodźeše swěrnje
po pućach Bohu slubjenoho knježnistwa, a jeničcy Bóh běše jeje wjeselo,
jeje žadosć, jeje lubosć.

A što je jej puć k swěrnosći we tak wulkej a wažnej wěcy přihotowało?
Swěrnosć we dopjelnjenju tež najsnadnišich winowatosćow. Wšak móže
swěrny we wulkim jeno tón być, kotryž je so swěrnje we snadnych wěcach
přiwučił.

<pb n="54"/>

K tajkej wobstajnej swěrnosći zbudźuje nadźija na wustajene myto:
přetož, štóž hač do kónca wutraje, budźe krónowany.

3. Bohu słužić — je zbóžna słužba.

Wjele čłowjekow lubuja, žadaja a pytaja słužbu swěta, ale swoje zbožo
njemóžeja we tym namakać, byrnje so bóle prócowali a drěli; přetož swět
je twjerdy knjez, a joho słužba je zrudne wotročstwo.

Bohu słužić je čestna słužba. „Knjeza sćěhować je wulka česćě.“ (Sir.
XXIII, 38.) Na wosobnosći njemóže so Jomu nichtó runać, nic kralojo a
khěžorojo. Tu zastupiš do česćownoho towaŕstwa: lěpšich sobusłužownikow
nihdźe njenamakaš: jandźelojo a swjeći a sprawni a wšě dobre duše: to je
wubrane a wuzwolene słužownistwo Knjezowe.

Joho słužba je słódka a wokřewjaca, a napjelnjuje wutrobu z radosću a
wjesołosću. „Woptajće a hladajće, přetož Knjez je lubozny.“ (Ps. XXXIII,
9.)

<pb n="55"/>

Joho słužba je wěsta a njebudźeš ženje z joho domu pósłany. Twój Knjez
tebi wotemrěć njemóže; ale do wěčnosće wobkhowa tebje we swojim domje.

A kak wunošna, bohata je Joho słužba. Wón mytuje kóžde posłuženjo
wosebje a najmjeńši skutk njeje jomu njeznaty.

A Joho myto je lěpše hač hinite slěbro a złoto, a traje w stajnej
połnosći hač do wěčnosće: přetož wón sam je twoja zbóžnosć (Ps. XXXIV,
3).

Tohodla praj: „Mi je dobro, so k Bohu dźeržeć.“ (Ps. LXXII, 28.) „Bóh
mojeje wutroby a mój podźěl do wěčnosće je Bóh.“ (Ps. LXXII, 26.)

<pb/>

IX.

Swjata Marija čini Bohu slub knježnistwa.

1.

Wot dospołnosće k dospołnosći sahajo přiběraše Marija we lubosći k Bohu.
Bóle a bóle so zahorješe ze žadosću, zo by cyła jeno jomu žiwa była.
Duch boži wubudżeše ju k wulkomu, dotal njeznatomu prědkwzaću a
pohnuwaše ju k swjatostnomu slubej wobstajnoho knježnistwa.

Tehdom drje je zły duch ju wot tak wulkoho prědkwzaća wottrašować pytał.
Na to pokazuje cyrkej, prajicy: „Hlej, zmij stoješe před žónskej, kiž
měješe syna porodźić, kotryž dyrbješe wšitke ludy wobknježić. A zahnaty
bu tamny wulki zmij, stary had, kiž cyły swět zawjeduje. Přez rucy
žónskeje je joho přerazył Knjez naš Bóh.“

<pb n="57"/>

*** Nichtó njemóže dwělować, zo wona, kralowna knježnow, budźe tamny
nowy spěw, kotryž spěwać budźe we božim kralestwje knježnam date, ze
wšitkich prěnja spěwać. Ja za to dźeržu, zo budźe wona před druhimi
knježnami ze słódšim a luboznišim spěwom město bože zwjeseleć. Žana z
knježnow njebudźe hódna namakana, tute słódcy klinčate spěwy spěwać,
dokelž so tutón spěw cyle po prawdźe tej k spěwanju wostaji, kotraž
jenička móže so z porodom, a to z bójskim porodom khwalić. Wona khwali
so z porodom dla toho, kotrohož je porodźiła. Bóh, kiž chcyše swoju
maćeŕ w njebjesach z wosebitej krasnosću wobdarić, je so do prědka
starał, ju na zemi z wosebitej hnadu zastarać: zo móžeše njewuprajnje a
njewobškodźena podjeć a porodźić. Stworićeŕ čłowjekow dyrbješe sebi ze
wšitkich tajku maćeŕ wuzwolić, haj přihotować, kajkaž so jomu přistoješe
a spodobaše. Wón chcyše, zo by knježna była, z kotrejež hako z
njewoblakowaneje chcyše njewoblakowany wuńć tón, kiž měješe woblakowanja
swěta wurjedźić. Wón chcyše, zo by ta ponižna była, z kotrejež <pb
n="58"/>wón ponižny wustupić a najspomožniši a wšitkim najnuzniši
přikład tutych pócćiwosćow pokazać. Porod je knježnje dał tón, kotryž je
jej prjedy zawdał slub knježnistwa a zašćěpił ponižnosć. Zo dha by ta,
kotraž dyrbješe Swjatoho wšěch Swjatych podjeć a porodźić, swjata była
na ćěle, dósta wona dar knježnistwa; a zo by tež na duši čista była,
dósta dar ponižnosće. O spodźiwna a wšeje česće najdostojniša knježna! O
žónska přede wšěmi žónskimi česćowna, přede wšěmi spodźiwna.“ (Swj.
Bernard.)

2. Swjata knježna knježnow — kralowna knježnow — proš za nas!

Mjeze wšitkimi swjatymi dušemi, kotrež Bohu we knježniskej čistosći
słuža, je swjata Marija prěnja, najwyšša, najdospołniša, přetrjechi
wšitke knježny a zasłuži, so jich kralowna mjenować.

Wona běše prěnja, kotraž je Bohu knježnistwo swjatostnje slubiła, a to
na cyły čas žiwjenja. Mjez Židami je někotražkuli <pb n="59"/>žónska hač
do smjerće hako knježna žiwa była a hako knježna wumrjeła. Ale žana so
njeje z krutym, njerozwjaznym zwjazkom k tajkomu žiwjenju zwjazała.
Swjata Marija běše prěnja, kotraž tule khrobłu kročel činješe a so na
čas žiwjenja Bohu poda. — Kotřiž a kotrež nětko knježnistwo lubja,
sćěhuja jeje přikład, stupaja do jeje stopow. Přez swjatu Mariju je
přišło do swěta nowe wašnjo, Bohu słužič, a knježny su jeje wójsko, a
jich bróń su běłe lilije.

Swjata Marija běše najčisćiša a najdospołniša, a tohodla Bohu
najspodobniša we swojim knježnistwje. We čistosći myslow, žadosćow,
słowow a skutkow tež druhe khwalbu zasłužeja; ale jich čistosć je porno
čistosći swjateje Marije kaž měsačkowe swětło porno jasnosći słónca.
Wyše toho njemóžeja so swjatej Mariji runać we pócćiwosćach, kotrež
knježnistwo wosobne činja: we lubosći k Bohu, a ponižnosći.

Tak je tež myto jeje knježnistwa wjetše, dyžli druhich. We žiwjenju na
zemi bu wona maćeŕ Syna božoho, kotrohož je na spodźiwne wašnjo wot
swjatoho Ducha podjała. Tak <pb n="60"/>zjenosćuje wona we sebi pychu
knježnistwa z česću maćeŕstwa. We njebjesach pak přebywa wona z ćěłom,
kotrež njeje přetłaćo wohladało.

Hako kralowna knježnow je swjata Marija wuhotowana z najwjetšej mocu,
kotruž k wubudźowanju, zdźerženju a spěchowanju a zakitanju knježniskoho
žiwjenja nałožuje. Tohodla nas swjaty napomina:

*** K tutej najswjećišej knježnje a maćeri božej khwatajće, a dóstanjeće
spomoženjo jeje zakita. Tak dha wšitcy, kiž sće knježny, ćěkajće k
Knjezowej maćeri. Přetož wona wam tute najrjeńše, najwosobniše a
njezahinite wobsedźeństwo ze swojim zakitom zakhowa. (Swj. Jan
Chrysostom.)

3. Wosobnosć knježnistwa.

Najwjetše debjeństwo čłowjeskoho žiwjenja je knjeźnistwo: přetož wone je
žiwjenjo jandźela we čłowjeskim mjasu. Duch swjaty je započeŕ a
swjatosćeŕ knježniskoho žiwjenja: joho škit a žohnowanjo je zdźeržuje.
Tónle pokład je ćim wosobniši, čim žadniši je a <pb n="61"/>z čim
wjetšimi woporami ma so zakitać a zdźeržeć.

Knježniska čistosć je najrjeńše kćenjo a płód na štomje křesćanskoho
žiwjenja. Khrystus sam je tute žiwjenjo za so wuzwolił, we swojej maćeri
swjatosćił, we wučowniku swjatym Janu česćował, a wšěm, kotrymž je tuto
słowo zapřijeć date (Mat. XIX, 12), k dosahnjenju wjetšeje dospołnosće
radźił.

Knježniska čistota je spomožna a wužitna ćěłu a joho derjehiću; přetož
wona joho mocy njeposłabjene zdźeržuje, a zwarnuje před wjele njeměrom a
njepokojom. Pócćiwy njeboji so hańby, a njestrachuje so smjerće, ale z
dobrym swědomjom přestupi wjesele do wěčnosće.

Čistosć je dar z njebjes, a Bóh sam je jeje myto. „Zbóžni, kiž su
čisteje wutroby; přetož woni budźeja Boha widźeć (Mat. V, 8).“ „Maja
mjeno Jehnjeća a mjeno joho Wótca na swojim čole, a spěwaja nowy
khěrluš, a sćěhuja Jehnjo, hdźežkuli dźe“. (Pot. zjew. XIV, 1, 3, 4.)

A tola, kak mało so tale njebjeska pócćiwosć waži! Su tajcy, kiž
njewjedźa, kak wo<pb n="62"/>sobny pokład maja we knježnistwje; a za
ničo jón wot so storkaja a prječ mjetaja: a žana móc we njebjesach a na
zemi njemóže jón zasy dać, hdyž je junu zhubjeny. Žana pokuta njemóže
joho škodu narunać. Namakamy tajkich staršich, kotřiž časnoho zastaranja
dla ničo nuzniše nimaja, hač swoje dźěći z tutoho zbožownoho knježnistwa
wuženić. Su djabołscy čłowjekojo, kotřiž jeno na tutón pokład po
rubježniskim wašnju łakaja a jomu lečenja pŕihotuja.

Pobožny česćeŕ swjateje Marije je přećel čistosće. Chceš-li tule
pócćiwosć zdźeržeć, lubuj samotu. We hołku swětnych zawjeselenjow, we
njemdrych towaŕstwach a strašnych znajomstwach tale njebjeska róža
njetyje. We zaprěću sebje samoho dawaš jej rosćenjo: drastna pycha ju
zwohidźuje, wćipnosć wočow ju roztorhuje, njepoměrnosć we jědźi a piću
ju poduša, njezawuzdźenosć mjasa ju mori. Toho dha so zdaluj.

Pozběhuj radšo swoju wutrobu k Bohu, z nim pobožnje wobkhadźej, žadaj za
njebjeskimi kubłami a wuproš sebi wot njoho pomoc a hnadu.

<pb/>

X.

Swjata Marija z Józefom slubjena.

1.

Marija běše ze slubom knježnistwa Bohu najlubozniši wopor přinjesła, za
so pak najzbožowniše powołanjo wuzwoliła.

Štyrnaće lět stare wopušćichu židowske holčata templ a wróćichu so do
staršiskoho domu a buchu slubjene; mjez slubom a kwasom miny so zwjetša
10—12 měsacow, a njewjesta njewohlada we tutym času swojoho nawoženju a
njesmědźiše z nim poryčeć.

Hdyž běše Marija połne lěta docpěła, dyrbješe so, hako poslednja wotnoha
swójby, po židowskim wašnju slubić. Wona wozjewi, zo je so na wěčne Bohu
slubiła, ale dyrbješe so <pb n="64"/>zakonjej podćisnyć. Wjedźicy pak,
zo Bóh je mócny a tež tak jeje slub zakitać zamoži, poda so cyle joho
wjedźenju.

Swjaty Hieronym powjeda, zo je Bóh přez zazelenjenjo a zakćenjo
Józefoweje wolijowneje hałžki pokazał, zo wón dyrbi zakitaŕ jeje
knježnistwa być. A žadyn ze židowskich młodźencow so k tutej swjatej
słužbje lěpje njehodźeše, hač tutón ćěsla z Davidoweje swójby; přetož
běše sprawny a ponižny, bohabojazny a lubowaŕ čistosće. Khuda slubi so z
khudym, njedźiwajo na herbstwo tutoho swěta. Tele slubjenjo sta so we
Jeruzalemje, a potom wróći so Marija ze swojej maćerju do Nazaretha,
přewodźana wot swojich towaŕškow.

Ale čohodla dyrbješe Marija slubjena być, a čohodla chcyše so Jězus ze
slubjeneje knježny narodźic? Na to wotmołwja nam swjaty Bernard,
prajicy: „Před wjeŕchom swěta měješe so potajnosć božeje rady někotry
čas tajić, nic hako by so Bóh bojał, zo móhł zadźěwany być, hdyž by swój
skutk chcył zjawnje dokonjeć: ale dokelž chcyše wón, kaž we wšitkich
swojich skutkach, tež we tutym swojim tak nadobnym skutku, we našim <pb
n="65"/>wumoženju, nic jeno swoju móc, ale tež swoju mudrosć pokazać. Na
lubozne wašnjo rjadowaše wón njebjeske a zeḿske; a tak běše nuzne, zo by
Marija była z Józefom slubjena. Tak bu Swjate před złym njepřećelom
zakhowane, přez nawoženju jeje knježnistwo wobswědčene, a česć a mjeno
knježny hajene. Što móhło mudriše, što božeje prědkwidźownosće
dostojniše być? Přez tule jenu radu njebjeskeje potajnosće so přiběra
swědk, a wuzamka so njepřećel, a mjeno knježny — maćerje so
njewobškodźene zakhowa.“

2. Davidowy tórmje, — helfanto-zubjany tórmje — proš za nas!

Po předobyću Jebusitow bu (wokoło 1047 před Khrystusom) na
dołhowječornej stronje hory Sion wěža (tórm) natwarjena, kotraž bu po
Davidźe pomjenowana a wjele lět stotytkow steješe.

Z tutej wěžu (tórmom) so swjata Marija přiruna a na nju poćahuja so
słowa wysokoho spěwa (IV, 4): „Kaž wěža Davidowa je twoja šija“. A što
nam tele přirunanjo praji?

<pb n="66"/>

Kaž Davidowa wěža steješe na swjatej horje Sion: tak měješe Marija
swjatych prjedownikow.

Davidowa wěža přetrjecheše ze swojej wysokosću (na 80 židowskich łóhćow)
druhe twarjenja Jeruzalema a běše daloko widźeć. Tak přetrjechuje Marija
we wulkosći swojeje swjatosće, dostojnosće (hako maćeŕ boža) a zbóžnosće
nic jeno wšitkich čłowjekow, ale tež njebjeskich jandźelow. Po cyłym
swěće je wona widźeć, je znata a wobkedźbowana.

Davidowa wěža běše kruty twar z hłubokim zadnjenjom, natwarjeny z
wulkich kamjenjow; mnoha a wšelaka bróń tam běše, tak zo běše tale wěža
njepředobytna. Marijine swjate žiwjenjo je tajki kruty twar ze wšitkich
pócćiwosćow, kotrež na zakładźe ponižnosće přez hnadu božu do cyłka
zjednoćene, rosćechu k twarjenju, kiž bě twjerdźizna napřećo złomu
duchej. Wachowanjo a modlenjo běše bróń tutoho twarjenja.

Davidowa wěža běše wěsty wućek před njepřećelom, kotryž jón předobyć
njemóžeše. Tak je swjata Marija wěsty wućek we ži<pb n="67"/>wjenju a
smjerći wšitkim, kiž napřećo napadam złoho njepřećela k njej ćěkaju.

Wěža ze zubnych kosćow helfanta je zawěsće rjany twar; přetož helfantowe
zuby su běłe, jasnje swěćate. Swjata Marija je cyle rjana, cyle čista a
napjelnjuje z błyšćom swojich pócćiwosćow cyły swět.

Helfantowy zub je najtwjerdša ze wšěch kosćow a njehinje, njetłaje. Tak
traje pócćiwosć, rjanosć a krasnosć swjateje Marije z njezahinitej
wobstajnosću. Runje kaž jej we slubjenju njehrožeše škoda knježnistwa,
tak jeje ćěło při wumrjeću njewočakowaše přetłaćo.

Helfantowy zub běše drohi, wosobny, a we starych časach runja złotomu
dźeržany. Marija je najwosobniša pycha města božoho, a jeje drohosć we
žanym času njewoteběra.

3. Khudoba.

Dwoja khudoba we swěće knježi, jedna je wjesoła, spokojna a wjedźe do
njebjes, druha je zrudna, njespokojna a ćehnje do hele. Tale <pb
n="68"/>wšelakosć leži, nic we časnych kubłach, ale we čłowjeskej
wutrobje, kotraž so jim přiwobroćuje abo wotwobroćuje.

Khudobu lubować je wulka pócćiwosć, kiž wjedźe k dóstaću wěčnych
njebjeskich kubłow. Štóž bohatosć a kubła lubuje, pada do wjele strachow
a ma wšědnje wulku starosć, kotraž joho wot zastaranja duše wotdźeržuje.
Swobodny je khudy, kiž je Khrystusa dla wšitko wopušćił, kiž njeměješe,
hdźež móhł swoju hłowu połožić. Boži syn je khudobu prjedy nosył a
swjatosćił, zo bychmy wjeselšo do joho stopow stupali.

Hosćiny dźeržeć a we wjeselach žiwy być njedyrbiš tudy na swěće, ale we
njebjesach: tam budźeja khudźi jěsć a nasyćeni so zradować, kaž khudy
Lazarus. Tohodla njewěšej wutrobu na časne kubło, kotrež ze starosću
dźeržiš, často ze škodu duše přisporješ, na posledku wopušćić dyrbiš, zo
by do ćežkoho zamłowjenja zastupił.

Khudoba sama njeje žana hańba a bohatosć sama žana česć: a wot časnych
kubłow njewotwisuje čłowjekowe zbožo; přetož wšitko je hinite, štož
zemja ma a podawa.

<pb n="69"/>

Jězusowy wučownik być njemóžeš, je-li zo so wšitkoho njewotrjeknješ,
štož maš, a k dospołnosći njepřińdźeš, hdyž wutrobu nimaš z njebjeskimi
žadosćemi napjelnjenu.

We wěčnosći tak někotry swoje kubła, zamoženjo a bohatosć tama, mjez tym
zo wjele khudych so swojeje khudoby zraduja.

Budź spokojny, sćerpny, wjesoły a sprawny we swojej khudobje; na Knjeza
stajej swoju nadźiju a wón tebje zežiwi. Žadaj, zo by na zemi ničo
njeměł, we wěčnosći pak wšitko dóstał.

<pb/>

XI.

Přizjewjenjo swjateje Marije.

1.

We času, hdyž dyrbješe so po božej radźe Syn boži wočłowječić, bu
arcjandźel Gabriel do Nazaretha k knježnje Mariji pósłany, kotraž běše z
Józefom (hižon 4 měsacy) slubjena. Tón ju nadeńdźe we jeje stwičcy we
nutrnej modlitwje k Bohu.

Zastupiwši, ju postrowi, prajicy: „Strowa sy, hnady połna! Knjez je z
tobu! Žohnowana sy ty mjez žónskimi.“

*** Strowa sy! „Wot radosće započina jej ryčeć tamny posoł radosće. Wón
wjedźeše dźě a znaješe derje, zo tute joho powjestwo wšitkim čłowjekam,
haj sobu tež wšitkim stworjenjam radosć přihotuje a kotrežkuli <pb
n="71"/>bolosće ze wšitkich wuhonja. Znaješe z bójskoho spóznaća tuteje
potajnosće, zo budźe swět ze swětłom rozjasnjeny. Wjedźeše, zo so
rozećěrja směrki błudow a so wutupi kałač smjerće. Wjedźeše, zo so móc
nakaženja złama, a heli so dobyćo wozmje. Wjedźeše, zo zbóžnosć skhadźa
zhubjenomu čłowjekej, kotryž běše z přahom tutych złósćow dawno
potłočeny, wot toho časa mjenujcy, hdyž běše z wokřewjenjow paradiza
wuhnaty a ze zbožownoho knjejstwa wustorčeny. Tohodla wotwjeduje
(jandźel) započatk swojoho posołstwa wot radosće; tohodla swojej ryči
słowa radosće předstaja; tohodla tutym zbóžnym powjesćam radosć
předkhadźa, dokelž dyrbjachu so za wšitkich wěriwych z radosću
dopjelnić.“ (Swj. Sofron, bisk.)

*** Hnady połna! „Hnada swjateje knježny je njepřeměrna! Tohodla
postrowja Gabriel knježnu najprjedy, kotraž je błyšćate njebjo. Strowa
sy, hnady połna: z wjele pócćiwosćemi wudebjena knježna, kotraž sy złote
sudobjo, kiž njebjeske manna wopřija, kotraž lačnych ze słódkosću
njewusaknjacoho kužoła napowješ. Budź powitana, najswjećiša, nje<pb
n="72"/>woblakowana maćeŕ, kotraž sy porodźiła Khrystusa, kotryž běše
prjedy tebje. Budź powitana, kralowska drasta! kotraž sy krala njebjes a
zemje wobdawała.“ (Swj. Epifanius, biskop.) — „Derje mjenuje so „hnady
połna“, kotraž dosahny hnadu, kajkuž žana druha njeběse zasłužiła: zo by
spočerja hnady samoho podjała a porodźiła.“ (Swj. Beda.)

*** Žohnowana sy ty mjez žónskimi. „Zawěrno žohnowana sy ty mjez
žónskimi, dokelž sy Jěvine poklećo do žohnowanja přewobroćiła. Zawěrno
žohnowana sy ty mjez žónskimi, dokelž je požohnowanjo Wótca přez tebje
čłowjekam zeskhadźało a jich ze staroho pokleća wumožiło. Zawěrno,
žohnowana sy ty mjez žónskimi, dokelž staj přez tebje prěnjej staršej
zbóžnosć namakałoj; přetož ty maš porodźić Zbóžnika, kiž jim bójske
zbožo přihotuje. Zawěrno, žohnowana sy ty mjez žónskimi, přetož bjez
symjenja sy přinjesła płód, kiž požohnowanjo cyłej zemi wudźěla a ju
wumoži z pokleća, po kotrymž wona ćernje plahuje. Zawěrno, žohnowana sy
ty mjez žónskimi, dokelž, hač runje sy po postajenju přirody žónska,
tola boharodźićeŕka budźeš; <pb n="73"/>přetož hdyž je woprawdźe
wočłowječeny Bóh tón, kiž ma so z tebje narodźić, rěkaš ty sama z prawom
boharodźićeŕka, dokelž sy Boha woprawdźe porodźiła.“ (Swj. Sofron.)

Hdyž běše Marija to słyšała, zastróži so na joho ryči a mysleše, kajke
ma to postrowjenjo być.

*** „Spóznaj knježnu we počinkach, we bojosći, we ryči. Třepotać so
knježnam słuša a so stróžić při kóždym přistupjenju muža, a so bojeć
kóždeje ryče mužskoho. Žónske njech nawuknu přikład hańbitosće sćěhować.
Sama we komorje, hdźež ju žadyn muž wohladał njeje, bu wot jandźela
namakana, sama, bjez towaŕstwa, bjez swědka bu wot jandźela
postrowjena.“

„Dobry přewodźeŕ čistosće je hańbićiwosć, kotraž zdobom we přikhadźe
Knjeza pokazuje a swědči, zo wona je dostojna, k tajkej słužbje
wuzwolena być. We komorcy, a sama, a wot jandźela postrowjena wona
mjelči, nastróžena přez joho zastupjenjo. Přetož woči knježny postróža
so při wohladanju cuzoho splaha. Tohodla, hač runje je ponižna, we
bojaznosći so tola njedźakuje a žanoho wotmołwjenja <pb n="74"/>njeda,
hač jeno tam, hdźež běše wo podjeću Knjeza zhoniła. A tam so wona praša,
nic zo by wotmołwiła, ale zhoniła, kak so to stanje.“ (Swj. Ambros.)

A jandźel jej praješe: „Njeboj so, Marija; přetož sy hnadu pola Boha
namakała: hlej, budźeš we žiwoće podjeć a porodźiš syna, a budźeš joho
mjeno „Jězus“ rěkać. Tón budźe wulki a syn Najwyššoho mjenowany, a Knjez
Bóh da jomu stoł joho wótca Davida, a wón budźe we domje Jakuba do
wěčnosće knježić, a joho knjejstwa njebudźe kónc.“

*** „Namakała sy pola Boha hnadu, kotraž je přez wšitke najnadobniša,
kotruž ma wša žadosć požadać. Namakała sy pola Boha najbłyšćomnišu
hnadu, kiž nihdy njepřestawa, kotraž tebje wobwarnuje, kotraž so před
žanym nadběhom njekhabluje. Namakała sy pola Boha njepřewinitu hnadu,
kotraž tebi pře wšitke časy traje. Tež druzy drje, a to mnozy, před tobu
su we nadobnej swjatosći kćěli: ale nikomu, hač tebi samej, njeje so
połna hnada wudźěliła. Nichtó njeje, kaž ty, z wučisćowacej hnadu do
prědka přewzaty był a so tak, kaž ty, z njebjeskim swětłom <pb
n="75"/>błyšćił. Nichtó njeje, kaž ty, nade wšitku wysokosć powyšeny
był; a to cyle po prawdźe: přetož nichtó njeje, kaž ty, Bohu tak blizko,
nichtó z božej hnadu tak wobdźěleny był. Wšo přetrjechuješ, štožkuli je
mjez čłowjekami wosobne. Přetrjechuješ wšitke dary, kotrež wot božeje
darnosće wulinjene na kotrychžkuli so rozdźělichu. Přeze wšitkich sy
bohata přez wobsedźenjo Boha, kotryž we tebi bydli. Nichtó njemóžeše
Boha we sebi tak wopřijeć, nichtó božu přitomnosć tak wužiwać. Nichtó
njeběše tak dostojny, zo by wot Boha był takle rozswětleny. A toho dla
sy Boha, stworićerja a knjeza wšitkich wěcow, we sebi nic jeno podjała,
ale maš joho njewuprajnje ze sebje wočłowječenoho, a sy joho we swojim
žiwoće nosyła a na to porodźiła, kotryž je wšitkich čłowjekow z
wótcowoho zasudźenja wukupił a kotryž zbóžnosć wudźěluje, kotraž nima
žanoho kónca měć. A toho dla sym tež prajił a chcu zasy a zasy prajić:
Strowa sy, hnady połna! Knjez je z tobu! žohnowana sy ty mjez žónskimi.“
(Sw. Sofron.)

<pb n="76"/>

2. Ćesćowna knježna, — khwalobna knježna, — proš za nas!

Z wutrobu a hortom česćowana a wuznawana być zasłuži swjata Marija,
kotraž běše tak z hnadami napjelnjena. Česć a khwalbu zasłuži jeje
swěrne sobuskutkowanjo z hnadami, kiž je ju dowjedło k swjatomu
žiwjenju. Česć a khwalbu zasłuži jeje wysoka, žadna, na cyłym swěće
wjacy njenamakana dostojnosć: knježniske maćeŕstwo, najwjetši z dźiwow
božich.

*** „Zawěrno žohnowana knježna, kotraž wobsedźi pychu knježnistwa a
dostojnosć maćeŕstwa. Zawěrno žohnowana, kotraž je hnadu njebjeskoho
podjeća zasłužiła a krónu njezranjenosće wobkhowała. Zawěrno žohnowana,
kotraž je dóstała hordosć bójskoho płodu a wostawa kralowna wšitkeje
čistosće.“ (Swj. Pětr Chrysolog.)

Česć a khwalbu wona zasłuži hako naša pomocnica; přetož za nas sobu je
wona hnadu namakała.

<pb n="77"/>

Jandźel sam je nam přikład zawostajił, hdyž ju česćuje a we božim mjenje
ze słowami khwali, kajkež hišće žadyn smjertny słyšał njeběše.

„Dźensa je knjez twoje mjeno wulke sčinił, tak zo twoja khwalba so
njeminje z horta čłowjekow.“ (Jud. XIII, 25.)

Wona sama do prědka widźi swoju khwalbu mjez čłowjekami rozšěrjenu,
prajicy: „hlej wot nětka budźeja mje zbóžnu khwalić wšitke narody.“

*** „Tež my tute jandźelowe „Strowa sy“ z česćenjom a radosću wołajmy.
Powitana budź, spodobanjo Wótca, přez kotruž je so spóznaćo Boha hač do
najdalšich kóncow zemje wulinyło. Budź powitana, wobydlenjo Syna, z
kotrejež je wón z mjasom wobdaty wušoł. Budź powitana, kiž sy
njewuprajny přebytk Ducha swjatoho.“ (Swj. Tharasius, biskop.)

3. Posłušnosć.

K porjadnomu žiwjenju na zemi słuša posłušnosć, we kotrejž kóždy poddaty
dopjel<pb n="78"/>njuje wolu a poručnosć prědkstajenych, tak daloko hač
so z božej wolu znjese. Na swěċe to być njemóže, zo by kóždy poručał
kóždy po swojej hłowje jěć móhł. Tohodla nawukń z časom swoju wolu
zhibować, a nječakaj, hač by twoja škoda tebje mudrosć nawučiła.

Njedaj so k posłušnosći honić abo mocować, ale posłuchaj z lubosće a z
bojosće před Knjezom. Ćežša wěc je a ma ćežše zamłowjenjo, druhim
poručeć. Tohodla so rady podćisń, hdyž je tebi lóžši dźěl podaty.

Posłušnosće dla so nichtó hišće kał njeje, ale njeposłušnosć je mnohich
do časnoho njezboža a wěčnoho hubjenstwa zastorčiła.

Jězus je nam přikład posłušnosće zawostajił. Do joho stopow stupajo so
jomu spodobamy. Rjaduj dha swoju wolu a khilej swoju hłowu pod poručenja
tych, kiž su twoja wyšnosć a njes přah a brěmjo, kotrež tebi boža hnada
wosłódči a wolóži.

<pb/>

XII.

Swjata Marija je wot Ducha swjatoho podjała.

1.

Lědym běše Marija z jandźelowoho horta spodźiwnu powjesć zasłyšała,
wopraša so joho: „Kak so to stanje? přetož ja muža njespóznawam.“

*** „Ty so posylnješ z dowěru, napjelnješ so ze spóznaćom dźiwow,
pozběhuješ so k nowosći njesłyšaneje hordosće. Jandźel je tebi zjewił wo
synu — a tola po płodźe njezranjena a čista wostawaš? Wěste knježnistwo
so nam předstaja, a wot jandźela so tebi wozjewja, zo so z tebje swjaty
Syn boži narodźi. Spodźiwnje so tebi naspomina, kajku móc ma kral, kiž
ma so narodźić. Prašeš so, kak so <pb n="80"/>to stanje; wobhonješ so,
kajki změje to započatk; skušuješ, na kajke wašnjo to budźe? Słyš
njesłyšane wěšćenjo, wobhladuj njezwučeny skutk, pytni njepóznatu
potajnosć, kedźbuj na njewidźany skutk. Cyła Trojica budźe podjećo we
tebi njewidźownje skutkować: sama wosoba Syna božoho budźe we twojim
ćěle mjaso k narodźenju přijeć.“ (Swjaty Ildefons.)

Wotmłowicy rjekny jandźel: „Duch swjaty přińdźe nad tebje a móc
Najwyššoho tebje wobsćini. A tohodla budźe to Swjate, štož so z tebje
narodźi, syn boži rěkać. A hlej, sama Hilžbjeta twoja ćeta je tež syna
we swojej starobje podjała, a wona je we šestym měsacu, kotraž njepłódna
rěka. Přetož njemóžne njeje pola Boha žana wěc.“

Marija pak praješe: „Hlej sym słužownica Knjeza; stań so mi po twojim
słowje.“

A jandźel wot njeje woteńdźe. (Luk. II.)

*** „Runje kaž bu Jěva přez ryč (złoho) jandźela zawjedźena, zo by Bohu
ćěkała, přestupicy Joho słowo: tak je Mariji přez słowo jandźela
wozjewjene, zo budźe Boha nosyć, posłuchawši joho słowu. A runje kaž bu
<pb n="81"/>tamna zawjedźena, zo by Bohu ćěkała, tak bu tuta pohnuta,
Bohu posłuchać, zo by knježna Marija była ryčnica knježnje Jěvje. A
runje kaž bu čłowjeski splah přez knježnu do smjerće zaćehnjeny, tak bu
přez knježnu zasy wotwjazany. Tak bu knježniskej njeposłušnosći naprěki
stajena knježniska posłušnosć.“ (Swj. Irenæus.)

*** Kralowska knježna z Davidowoho splaha bu wuzwolena, dóstać swjaty
płód, a podjeć bójske a čłowjeske dźěċo prjedy we mysli, hač we ćěle. A
zo by so, wjeŕšnu radu njeznajo, na njezwučene zaryčenjo njebojała,
zhoni z jandźeloweje ryče, što ma so wot swjatoho Ducha we njej
skutkować. Wona so njeboji hańbitosć zhubić, hdyž měješe skoro
Boharodźićeŕka być. (Swj. Leo, bamž.)

*** „Wutroba knježny bu wobkrućena, w kotrejž je na jandźelowe posołstwo
bójske potajnosće podjała. Tehdom je we čistym žiwoće podjała toho,
kotryž je krasniši, dyžli dźěći čłowjekow. A na wěki žohnowana je nam
přinjesła Boha a čłowjeka. Dom pócćiweje wutroby bu nahle templ boži:
njedot<pb n="82"/>knjena, muža njeznajicy, přez słowo je podjała syna.“

O zbóžna posłušnosć a nadobna hnada. Ponižnje wěru spožčujo sy we sebi
stworićerja njebjes wočłowječiła. Z tutoho je zasłužiła khwału, kajkuž
je pozdźišo dóstała. — O zbóžna Marija, štó zamoži tebi so hódnje
dźakować a přisłušnje khwalić tebje, kotraž sy přez swoje přizwolenjo
zhubjenomu swětej na pomoc přišła. (Swj. Hawštyn.)

*** „Hlej ponižnosć, hlej pobožnosć! Marija mjenuje so słužownicu
Knjeza, hač runje je za maćeŕ wuzwolena. Wona njeje z njenadźitym
slubjenjom wohordźena.“ (Swjaty Ambros.)

2. Złoćany domje, — kašćo sluba — proš za nas!

Jeruzalemski templ běše krasne twarjenjo. Sćěny, wołtarje, blida běchu
ze złotom poćehnjene. Mnohosće złota dla mjenowaše so templ tež złoćany
dom.

Štož běše templ mjez twarjenjemi, to je swjata Marija mjez žónskimi, haj
mjez čłowjekami. Wona je same, dobre, čiste złoto. <pb n="83"/>We swojej
swjatosći a hnadźe ma wona před Bohom tajku rjanosć, a tajku płaćiwosć a
winojtosć, zo ani njebjescy jandźelojo so jej runać njemóžeja; a wona je
drohi pokład a spodobanjo bože.

Wobdźiwajmy wosobnosć swjateje Marije, tutoho złoćanoho domu, kotryž je
Bóh sam twarił, a to, zo by wona była joho wobydlenjo a won we njej
wotpočink namakał. Tak bu swjata Marija kašć sluba nowoho zakonja. We
židowskim templu běše najwosobniša, najswjećiša wěc — kašć sluba. Z
akaciowoho drjewa rjenje wudźěłany, zwonka a znutřka bohaće pozłoćeny —
wopřiješe tónle kašć najswjeċiše wěcy, kiž běchu wutrobje kóždoho Žida
swjate: tafli zakonja, kiž běše Mojzes na horje Sinai wot Boha dóstał,
Aaronowy wyššoměšniski kij, kotryž běše so spodźiwnje zazelenił, a
manna, z kotrymž běše Bóh Židow we pusćinje 40 lět žiwił.

Ale wosobniša je swjata Marija a k wjetšej dostojnosċi powołana: přetož
wona wopřiješe toho, na kotrohož tamne wěcy we židowskim kašću sluba
pokazowachu: syna božoho, Jězusa Khrystusa, najwyššoho zakonjedawarja
<pb n="84"/>a poručerja, wyššoho měšnika a njebjeski khlěb k žiwjenju
dušow. Wot wokamiknjenja, hdźež je wot swjatoho Ducha podjała, je wona
wobydlenjo Syna božoho, kašć sluba nowoho zakonja.

3. Swjate woprawjenjo.

Přikhad wočłowječenoho Syna božoho do žiwota najzbóžnišeje knježny běše
za nju žórło zboža, radosće a žohnowanja. Tosame přihotuje so tež nam we
swjatym woprawjenju, hdźež tónsamy Jězus hospodu hlada we našej
wutrobje, a přez wužiwanjo so z nami na najkrućišo zjenoćuje.

Zjenoćenjo z Jězusom we swjatym woprawjenju je naša najwjetša česć: kral
kralow zastupuje do wobydlenja nizkoho słužownika a chce pola njoho
přebywać. Pytaš-li česć — wjetšu druhdźe njenamakaš.

Hdyž słónco zeskhadźa, rozswětli so zemja a ċmowa nóc dyrbi so minyć.
Hdyž je Jězus, słónco sprawnosće, we twojej wutrobje wobydlenjo wzał,
dyrbi so zhubić, štož tebje zaćěmnješe, pokhmurješe, trašeše, a nastawa
<pb n="85"/>wjesoły dźeń we hnadźe Jězusowej; we lubosći k Bohu.

Bojaznosć so zhubuje, strachoćiwosć so pominje, słabosć přestanje, nowa
khrobłosć, nowa sylnosć tebje napjelnja, a lóšt a lubosć k wšomu dobromu
tebje rozhrěwa, stare rany su zažiłe a błuzny wupróchnyłe, hdyž je Jězus
zastupił. Struchłosć, zrudoba, žarowanjo dyrbješe přestać, hdyž wón
zastupi: wjeselšo nastupiš bědźenjo, khroblišo daš so do wojowanja,
wěsćišo dźěłaš na dobyćo, hdyž je Jězus při tebi, we tebi.

To je prěnja a najsłódša słódkosć, jěsć khlěb žiwjenja, kiž ma wšě
wokřewjenjo we sebi, kotryž wšu khorosć zahoji, kotryž žiwi na puću do
njebjes, a swěći tež we smjertnych směrkach.

Tule cyrobu wužiwaj a zjednoćej so z Khrystusom! Wužiwaj ju často, zo by
žiwjenjo nadobnje we sebi měł, a na dalokim puću njezawutlił.

Prjedy pak přihotuj swoju wutrobu, zo by była čiste, spodobne wobydlenjo
za Syna božoho. Wurjedź z njeje wšitku hrěšnu nješwarnosć, zdal wšitku
hrěšnu, wšitku swětnu <pb n="86"/>lubosć, a napjelń ju z dobrymi
žadosćemi, wupyš ju ze spodobnymi počinkami, pozběhuj ju we swjatej
lubosći. Potom zastupi wón do tebje ze swojej hnadu a žohnowanjom, ze
swojim njebjeskim pokojom a zwjeseli tebje ze swojej bójskej
přitomnosću.

We sylnosći tutoho khlěba póńdźeš njewosłabjeny, hač dóńdźeš na horu
sluba; přez durje smjerće přeńdźeš we nadźiji, před sudnika stupiš z
pokojom a budźeš w njebjesach zhromadźeny k hosćinje Jehnjeća. „To je
khlěb boži, kiž je z njebjes přišoł a dawa swětej žiwjenjo.“ (Jan. VI,
33.) Štóž tón khlěb jě, budźe žiwy do wěčnosće. (Jan. VI, 58.)

<pb/>

XIII.

Swjata Marija dźe, Hilžbjetu wopytać.

1.

Hdyž běše Marija přez jandźela zhoniła, kajke zbožo je so Hilžbjeće
stało, stany wona we tychsamych dnjach a poda so na puć a dźěše
khwatajcy do horow Juda do města Hebron a zastupi do domu
Zachariasowoho, a postrowi Hilžbjetu. (Luk. I, 39. 40.)

*** „Marija dźěše, nic hako by słowej njewěriła, abó njewěsta była wo
powjestwje, abó dwělowała na přikładźe; ale wjesoła na dopjelnjenju
slubjenjow, hotowa k słužbje, a khwataše z radosću. ... Ju, kotraž
prjedy sama we ćichej komorcy přebywaše, njewotdźeržowaše knježniska
strachoćiwosć wot zjawnosće, a nic wot khwatanja dalokosć puća <pb
n="88"/>(3 dny) a wobćežnosć horow. ... Nawukńće dha, knježny! nic
wokoło běhać po cuzych domach, nic přebywać na pućach a na hasach, a we
zjawnosći so nic do ryčow dawać. Marija běše we domje zamknjena, wonka
khwataše, a přebywaše 3 měsacy pola přibuzneje. ... Hdyž sće
strachoćiwosć Marije zeznali, knježny! nawukńće tež ponižnosć. Přibuzna
dźěše k přibuznej, młódša k staršej. A nic jeno, zo dźěše, ale tež
prěnja ju postrowi. So słuša, zo, čim pócċiẃša je knježna, by tež ćim
ponižniša była. Ta je wučeŕka pócćiwosće, we kotrejž je wuznawanjo
ponižnosće. A to ma so wobhladować, zo wyšša dźěše k nižšej, zo by
nižšej pomhała: Marija k Hilžbjeće, Khrystus k Janej. Spěšnje so tež
wozjewuje přikhad Marije a dobroty božeje přitomnosće.“ (Swj. Ambros.)

„A sta so, hdyž Hilžbjeta postrowjenjo Marijine zasłyša, poskoči dźěćo
we jeje žiwoće. A Hilžbjeta bu ze swjatym Duchom napjelnjena a zawoła z
wulkim hłosom, prajicy: Žohnowana sy ty mjez žónskimi a žohnowany je
płód twojoho žiwota! A z čoho je mi to, zo maćeŕ mojoho Knjeza ke mni
dźe? Přetož <pb n="89"/>hlej, hdyž hłós twojoho postrowjenja do mojeju
wušow přińdźe, je dźčćo w mojim žiwoće z radosću poskočiło. A zbóžna sy,
kiž sy wěriła; dokelž to so dopjelni, štož je tebi wot Knjeza prajene.“
(Luk. I, 41—45.)

*** „Hilžbjeta wobdźiwaše wosobu teje, kotraž k njej dźěše; khwaleše
hłós postrowjaceje a zbóžnu praješe wěru wěrjaceje.“ (Swj. Bernard.)

*** Z čoho je mi to? přečo so mi tajka dobrota stawa, zo maćeŕ mojoho
Knjeza ke mni dźe? Njezapřijam, kak sym k tomu přišła. Po čim so mi to
stawa? z kajkim prawom, po kajkich skutkach, za kotre zasłužby? (Swj.
Ambros.)

*** „Wopomnić so dyrbi, kak wulka hnada je Hilžbjećinu dušu při
zastupjenju Marije napjelniła a přez ducha profećenja z dobom wo
zańdźenym, přitomnym a přichodnym rozswětliła. Prajicy: „zbóžna sy, kiž
sy wěriła“, zjawnje pokazuje, zo je přez Ducha swjatoho zhoniła słowa,
kotrež běše jandźel Mariji prajił. — A přistajiwši: „to so dopjelni“,
widźeše do prědka, što so jej we přichodźe stanje. Maćeŕ swojoho Knjeza
ju mjenujo, <pb n="90"/>spóznawaše, zo wona Wumožnika čłowjeskoho splaha
we žiwoće nosy.“ (Swj. Beda.)

*** Što wulke, o knjeni! što sławne, o knježna! je dha Tebi činił, zo
zasłužuješ so zbóžna mjenować? Dźeržu za to a zawěrno wěrju, zo hako
stworjenjo Stworićerja, hako słužownica Knjeza porodźiš, zo by Bóh přez
Tebje swět wumožił, rozswětlił a k žiwjenju přiwjedł. (Swj. Hawštyn.)

2. Dobroċiwa knježna — proš za nas!

Dobroćiwosć je ta nakhilnosć čłowjeskeje wutroby, kiž nas k lubosćiwomu
zmyslenju a zadźerženju napřećo bližšomu zbudźuje.

Wutroba swjateje Marije běše a je hišće nětko połna dobroćiwosće. To
wobswědčuje wopyt pola Hilžbjety. W lubosći so wjeseli na zbožu teje, z
kotrejž běše přez zwjazki ćělneje přibuznosće, krejnoho přećelstwa, a
bóle hišće přez zwjazki duchowneje jenajkosće, kiž bě sprawnosć,
zjednoćena. Na tutym puću wjedźeše ju hnadowna darniwosć, kiž chcyše
tróšt, pomoc, zakit, radosć přinjesć do Hilžbjećinoho domu.

<pb n="91"/>

Połna lubosće a smilnosće je swjata Marija napřećo nam, swojim dźěćom,
kotrychž Jězus swojich bratrow mjenuje. Tež naše domy wona wopytuje ze
swojim žohnowanjom, ze swojim tróštom, ze swojej zastupnej próstwu a
maćeŕskej pomocu. Wołaj so k njej a nazhoniš sam, zo wutroba swjateje
Marije je tež napřećo tebi połna dobroćiwosće.

3. Samota a towaŕstwo.

Samota a towaŕstwo sebi we žiwjenju rucy podawataj, ale wužitniša je
tebi samota.

We towaŕstwje přečiniš wjele časa po prózdnym a škoda kóždoho
wokamiknjenja, hdźež prózdny stejiš a zasłužby za njebjesa njehromadźiš.

We towaŕstwje činiš wjele njetrěbnych, njewužitnych, škódnych a hrěšnych
słowow a wróċiš so z towaŕstwa hubjeńši, hač sy tam šoł. Tam zhubiš
pokoj a nutřkowne zhromadźenjo, kotrež jeno we samoće tyje. Zaswěćena
swěčka hasnje we wětřiku a duch pobožnosće so minje we towaŕstwach. Štož
<pb n="92"/>wočko njewidźi a wucho njesłyši, to wutrobje njepokoja
njenačini.

Što je wina, zo čłowjekojo towaŕstwo bóle lubuja, dyžli samotu? Ćělne
žadosće jich tam ćěrja. Chcedźa tam jěsć a pić, chcedźa so z čłowjekami
zeńć a zeznać. Ale wjesela so ći na twojej přitomnosći? snadź sy jim
wobćežny. A změješ ty wužitka z toho? njebudźeš wot jich njedospołnosćow
natyknjeny? — Chceš tam něšto nowe wohladać abo słyšeć! To je hrěšna
wćipnosć, a wohladaš tola jeno hinitosć, a słyšiš, štož słyšeć
njetrjebał. Chceš so tam widźeć abo khwalić dać? To je hordosć, kiž dušu
naduwa. — Abó chceš sebi tam čas přečinić? to rěka čas zabijeć. Čohodla
chceš so rady rozryčować? dokelž je wutroba prózdna a njeje nawuknyła,
so z Bohom rozryčować. Nutřka pytaj sebi tróšt, nutřka swoje
wokřewjenjo.

Tohodla budź rady sam, a wobkhadźuj z Bohom. To je najlěpše towaŕstwo.
Tudy namakaš, štož by wonka zhubił: spokojnosć a pokoj. Wosebje zdaluj
so towaŕstwa z młódšimi ludźimi, z čłowjekami druhoho splaha a z cuzymi.
Dźerž so jeno k dobrym, křes<pb n="93"/>ćanskim čłowjekam, wot kotrychž
móžeš něšto dobre nawuknyć. „Ze swjatym budźeš swjaty; wot skaženoho so
nakazyš.“

We samoće skhadźeja dobre mysle, wocućeja dobre prědkwzaća a duša
zhromadźuje so we Bohu.

Je-li pak dyrbiš do ludźi, do towaŕstwa hić, kiž je počestne, wzmi sebi
swojoho jandźela pěstona sobu, zo by tež wón na tebje kedźbował, tebje
wobstražował a twój hort nawjedował, zo njeby ryčał, štož je před
Knjezom hrěšne.

Hdyž z ludźimi wobkhadźuješ, čiń to bjez tajenja, dźerž na pokoj a
hladaj bóle cuzoho, hač swojoho wužitka.

<pb/>

XIV.

Swjata Marija spěwajo Boha khwali.

1.

Jako běše Marija tele słowa z horta Hilžbjety zasłyšała, pozběhny wona
swój hłós a praješe: „Moja duša wulkosćuje Knjeza, a mój duch so zraduje
we Bohu, mojim zbóžniku; přetož wón je pohladał na ponižnosć swojeje
słužownicy. Přetož hlej, wot nětka budźeja mje zbóžnu prajić wšitke
narody: dokelž je wulke na mni činił, kiž mócny je a joho mjeno je
swjate.“

„A joho miłosć traje wot splaha k splahej pola tych, kotřiž so joho
boja. Móc je wopokazał ze swojim ramjenjom, a rozpjeŕšił je, kotřiž su
hordźi we myslach swojeje wutroby. Mócnych je ze stoła storčił, a
powyšił ponižnych. <pb n="95"/>Hłódnych je napjelnił z kubłami, a
bohatych je pušćił prózdnych. Přijał je swojoho słužownika Israela,
dopomniwši so na swoju miłosć, kaž je ryčał našim wótcam, Abrahamej a
joho symjenju do wěčnosće.“ (Luk. I, 46—55.)

*** „Wulka běše khwalba (kotruž tebi Hilžbjeta dawaše), ale wjetša je
ponižnosć, kotraž njerodźeše ničo za so wobkhować, ale wšitko na toho
wobroćeše, kotrohož dobroty buchu na njej khwalene — Ty wulkosćuješ
knjezowu maćeŕ, ale moja duša wulkosćuje Knjeza. — Ty powjedaš, zo je
při mojim hłosu twój syn z radosću poskočił; ale mój duch so zraduje we
Bohu mojim Zbóžniku, a twój syn so zraduje hako přećel na hłosu
nawoženje. — Ty prajiš, zo sym zbóžna, kiž sym wěriła; ale wina
wěriwosće a zbóžnosće je přikhilenjo wjeŕšneje miłosće, tak zo budźeja
mje wot nětka wšitke narody tohodla zbóžnu prajić, dokelž je Bóh na
ponižnu a snadnu słužownicu pohladał. — Tola směmy snadź wěrić, zo je so
Hilžbjeta we tym myliła, štož ze swjatoho Ducha ryčeše? To nic. To dźě
běše wulki płód božoho pohladanja. Wšak je Duch tajkej ponižnosći z
njewuprajnej <pb n="96"/>wustojnosću přistupił a je we skradźnosći
knježniskeje wutroby tajka wulkomyslnosć přibyła: tak zo tajka ponižnosć
njeje wulkomyslnosć, a tajka wulkomyslnosć nic ponižnosć pomjeńšiła.
Ale, hdyž běše Marija we waženju sebje sameje tak ponižna, běše tola we
wěrjenju slubjenja wulkomyslna: tak zo wona, kotraž so za ničo, dyžli
snadnu słužownicu dźeržeše, na žane wašnjo njedwělowaše, zo je k
njepřepytanej potajnosći wuzwolena, a zo wěrješe, zo budźe bórzy wěrna
rodźićeŕka Boha a čłowjeka“ (Swj. Bernard.)

*** „O zawěrno zbóžna ponižnosć, kotraž je čłowjekam Boha porodźiła,
smjertnym žiwjenjo podała, njebjesa wobnowiła, swět wučisćiła, paradiz
wotewriła, a duše čłowjekow wot hele wumožiła. — O zawěrno hordozna
ponižnosć Marije, kotraž je nastała wrota do paradiza, skhód do njebjes.
Haj ponižnosć Marije je njebjeski skhód, po kotrymž je Bóh na zemju
přišoł. ... Mnozy zdadźa so před wočemi čłowjekow ponižni być, zo bychu
wot nich khwaleni byli. Ale na jich ponižnosć Bóh njehlada, dokelž na
wopačne wašnjo z ponižnosće khwalbu pytaja. Bychu-li nawo<pb
n="97"/>prawske ponižni byli, bychu chcyli, zo by Bóh, a nic woni, wot
wšitkich khwaleny był. Jich duch njeby so zradował we tutym swěće, ale
we Bohu swojim zbóžniku; bychu swoju ponižnosć chcyli nic wot čłowjekow,
ale wot Boha widźanu měć.“ (Swj. Hawštyn.)

2. Wosobne sudobjo pobožnosće — proš za nas!

Pobožnosć je pozběhowanjo ducha k Bohu, złožowanjo myslow na Boha, a
zarjadowanjo žiwjenja po Bohu, wobkhadźowanjo čłowjeka z Bohom.

Wšitko to na swjatej Mariji w najwjetšej dospołnosći namakamy. Jeje duch
přebywaše bóle we njebjesach, hač na zemi, bóle pola Boha, hač pola
stworjenjow.

Jeje mysl bě na Boha złožena: na nim měješe swoje spodobanjo, joho
lubowaše, joho přecy žadaše; we nim pytaše a namakaše swoje spokojenjo a
zradowanjo.

Štož wutroba začuwaše a z čimž běše napjelnjena, to hort we nutrnym
modlenju, we dowěrnym rozryčowanju Bohu wupowjedowaše. <pb n="98"/>A
jeje žiwjenjo běše podawanjo swojeje wole do božeje wole, swěrne
dopjelnjenjo božoho zakonja. Z tajkej pobožnosću běše swjata Marija
napjelnjena.

Wosobne wěcy so we wosobnych sudobjach khowaja. Pobožnosć je wosobna
pócćiwosć, a Marija běše sudobjo tuteje pócćiwosće, hako by k tomu
stworjena była, we sebi khować a wopřijeć tule pobožnosć. — Wona je
sudobjo pobožnosće, dokelž we sebi wopřiješe, we sebi nošeše toho,
kotromuž hako wěrnomu Bohu modlenjo słuša, kotromuž wšitka naša
pobožnosć płaći. — Wona je sudobjo pobožnosće, dokelž wot swojeje
pobožnosće nam wudźěla, nas k pobožnosći zbudźuje a nawjeduje, a ze
swojimi zasłužbami njedospołnosć našeje pobožnosće wudospołnjuje.

A tele sudobjo je wosobne: wosobne přez njewinowatosć a swjatosć;
wosobne přez ponižnosć; a ma njeskónčnu winojtosć a płaćiwosć před
Bohom.

<pb n="99"/>

3. Prawa modlitwa.

Modlitwa pozběhuje ducha wot zemje k njebju, wobkrućuje našu wěru,
posylnjuje nadźiju, zahorja lubosć. Přez modlitwu zapřiješ hłubje
wěrnosće wěry, wobkrućiš wolu a dobre prědkwzaća, wobnowiš pobožnu mysl.
Přez modlitwu so liwkosć zaćěri, spytowanja přewinu, njebjeske žadosće
so zahorja a pócćiwosć so wožiwuje. Modlitwa zahanja zrudobu a tyšnosć,
změruje a tróštuje wutrobu, a wokřewja tebje we duchu. Přez modlitwu
dóstanjemy, zamóžimy a dokonjamy wšitko, a přihotujemy so z njej na
njebjeske žiwjenjo.

Wšědnje a stajnje mamy potrěbnosće ćěła a duše, kotrež sami spokojić
njemóžemy: wšo dyrbimy wot Boha wočakować, a wón chce nam wšitko
nadobnje sobudźělić. Ale my žanoho prawa nimamy, wot Boha něšto bjez
próstwy, bjez modlitwy wočakować: wón nam ničo dołžny njeje, ale wšo je
dar joho miłosće.

Nichtó nima sprawneje a rozomneje winy, so modlenja wostajić; wjele
wjacy nas wšitko <pb n="100"/>pohonja, so často a wjele modlić. Abó je
hdźe na dalokim swěće něchtó, kiž by wšědnje tajke wěcy njetrjebał,
kotrež bjez modlitwy dóstać njemóže? — Abó je štó, kotryž by so modlić
njemóhł? wšak ma kóždy mocy, wustojnosće a časa dosć, mysl we Bohu
zhromadźić. — Abó je snadź něchtó, kotromuž modlenjo ničo pomhało njeje?
Kóždy, kiž je prosył, je tež dóstał.

Tola ma so při tym wjedźeć: nadźiju na wusłyšenjo njemóžeš měć, je-li zo
so prawje njemodliš. Tohodla, prjedy hač so modliš, přihotuj so, a
njerunaj so čłowjekej, kotryž Boha spytuje. Stuṕ z čistym swědomjom abó
tola ze želnosćiwej, rozkatej wutrobu před Boha. Zhromadź swoje mysle,
zawrěj swoje zmysła za wšitko, štož móhło tebje mylić abó rozpjeršić.
Wopušć we duchu swět a přenjes so do njebjes před trón božeje wulkosće,
a dopomń so, štó je tón, z kotrymž chceš ryčeć.

A hdyž twój hort z nim ryči, njech duch na njoho kedźbuje. Lěpje je,
jednore słowa ryčeć z hłubokosće ponižneje, dowěrneje, čućiweje wutroby,
dyžli najlubozniše hłosy spě<pb n="101"/>wać abó najrjeńše słowa z
knihow čitać bjez kedźbnosće a čuća.

Stajej njeskónčnu dowěru na božu dobroćiwosć a na Jězusowe zasłužby.
Tale dowěra je sudobjo, do kotrohož so tebi wusłyšenjo měri. Na Boha so
njehórš, hdyž sy ty z prózdnymaj rukomaj abó z maličkim sudobjom před
njoho stupił. Přecy pak zawostajej wšitko Bohu, hdyž wón město dobroho,
štož ty žadaš, tebi poda najlěpše, na kotrež ty myslił njejsy.

Wobstajej dha kóždy dźeń swojoho žiwjenja z pobožnymi modlitwami.
Zapletuj sobu do twojich dźěłow a wobstaranjow nutrne paćerje. Tak so na
zemi přiwučuješ dźěłu, kotrež so w njebjesach do wěčnosće čini: Boha
khwalić ze wšitkimi mocami.

<pb/>

XV.

Swjata Marija wot Józefa přijata.

1.

Hdyž běše swjata Marija pola Hilžbjety na tři měsacy wostała, wróći so
(z Hebrona) zasy do swojoho domu we Nazareće. (Luk. I, 56.) Marija pak
běše wot swjatoho Ducha podjała, prjedy hač běše k Józefej přišła, z
kotrymž běše slubjena. Józef, jeje muž, chcyše ju skradźu wopušćić,
dokelž běše sprawny a ju wohanić njechaše.

Hdyž dha na to mysleše, hlej, zjewi so jomu we snje jandźel Knjezowy,
prajicy: „Józefje, syno Davidowy! njeboj so Mariju swoju mandźelsku k
sebi wzać; přetož štož je we njej zarodźene, je wot Ducha swjatoho. Wona
porodźi Syna a narjeknješ jomu mjeno Jězus: přetož wón wumoži swój lud
wot jich hrěchow.“

<pb n="103"/>

Wšitko to pak je so stało, zo by so dopjelniło, štož je so wot Knjeza
prajiło přez profetu prajacoho: „hlej, knježna budźe podjeć a porodźi
syna a budźeja joho mjeno mjenować Emmanuel, štož přełožene rěka: Bóh z
nami.“

Stanywši ze spanja, činješe Józef, kaž běše jomu Knjezowy jandźel
poručił, a wza swoju mandźelsku k sebi. A wón ju njepózna, hač běše
swojoho prěnjorodźenoho porodźiła, a mjenowaše joho mjeno Jězus. (Mat.
I, 18—25.)

*** „To pak, zo je sebi Khrystus wuzwolił, z knježny narodźeny być,
měješe swoju wažnu winu: djaboł njedyrbješe wjedźeć, zo je so
čłowjeskomu splahej Zbóžnik narodźił: duchowne podjećo wosta jomu
zakhowane. Tohodla je so Khrystus z knježny narodźił, kotruž je Duch
swjaty wobsćinił, a kotraž z podjeća wjetše swjatosćenjo bjerješe“ (Swj.
Leo, bamž.)

*** „Budź powitana, wulcyswjata twarba, njewoblakowany, najčisćiši
hrodźe najwyššoho krala. Ty sy z krasnosću tutoho Boha a krala
wudebjena. We tebi dha je nic z rukami dźěłane a z wjele pychu
wudebjene, <pb n="104"/>duchowne łóžko nawoženje, w kotrymž je Słowo
sebi mjaso přihotowało, zo by zabłudźeny čłowjeski splah k sebi
zawołało, a tych zasy z Wótcom wujednało, kotřiž běchu přez swoju wolu
so wocuzbili.“ (Swj. German, bisk.)

2. Najšwarniša maćeŕ, — najčisćiša maćeŕ, — proš za nas!

Žohnowana mjez žónskimi je tež najkrasniša mjez maćerjemi. Hdźe je duša,
kotraž by čisćiša, rjeńša była, dyžli duša swjateje Marije. Tu njeje
žane zaćěmnjenjo, ale přecy swěći so wona we bohatosći hnady.

Jeje maćeŕstwo njeje jej žaneje škody přinjesło, dokelž běše bjez
požadosće, bjez wšitkoho, štož mjasu přisłuša. Spodźiwnje kaž słónčna
pruha zastupi do škleńcy a škleńcu přeńdźe, a ju tola njewobškodźi, tak
je Syn boži we Mariji bydlił bjez wobškodźenja jeje knježnistwa. Swjata
Marija je knježniska maćeŕ, we šwarnosći a čistosći wyše jandźelow
postajena.

*** „Što je wosobniše, dyžli maćeŕ boža? Što je swětliše, dyžli ta,
kotruž je Swětło <pb n="105"/>wuzwoliło? Što je čisćiše, dyžli ta,
kotraž je ćěło bjez ćělnoho dótknjenja porodźiła?“ (Swj. Ambros.)

*** „Kajka čistosć jandźelow móhła so přirunać knježnistwej teje, kotraž
bu dostojnjena, swjatnica Ducha swjatoho a wobydlenjo Syna božoho być?“
(Swj. Bernard.)

*** „Syn boži njeje sebi někajku bohatu žónsku za maćeŕ wuzwolił, ale
najzbóžnišu knježnu, kotrejež duša běše z pócćiwosćemi wudebjena. Dokelž
je swjata Marija čistosć na wšitku čłowjesku přirodnosć přetrjechjace
wašnjo zakhowała, tohodla je Jězusa Khrystusa w žiwoće podjała.“ (Swj.
Jan Chrysostom.)

3. Dospołnosć we mandźelstwje pokazuje žiwjenjo swjateje Marije a
Józefa.

Do mandźelstwa je jej wjedła swjata wola boža. Hdźež so mandźelstwo
zamka z časnych, swětnych, mjasnych, hrěšnych wotpohladow, hdźež
spokojenjo mjasnych požadosćow, nadźija na přisporjenjo časnoho kubła
<pb n="106"/>do mandźelstwa wjedźe, tam so bože žohnowanjo njepřihotuje.

Hdźež mandźelstwo wutrobu wot Boha a wot dopjelnjenja božoho zakonja
wotwjeduje, tam Bóh ze spodobanjom hladać njemóže.

Mandźelski hako hłowa dyrbi knježić a poručeć, ale to po božej woli a k
božomu spodobanju, žadajo jeno to, štož je přisłušne, dobre a spomožne.

Mandźelska posłuchaj wjesele Boha dla we ponižnosći, sćeŕpnosći a
njetajenej poddatosći.

Wobaj budźtaj zjenosćenej we swjatej lubosći a wobstajnej swěrnosći,
njepytajo tak jara wokřewjenjo a zawjeselenjo we času, ale zbóžnosć we
wěčnosći.

Mandźelskim, kotřiž swoje mandźelstwo we česći a čiste dźerža, je boža
hnada a žohnowanjo wěste.

<pb/>

XVI.

Swjata Marija dźe do Bethlehema a čaka na porod.

1.

We tutych dnjach so sta, zo wot khěžora Augusta poručnosć wuńdźe, zo by
so cyły swět wopisał. A wšitcy dźěchu, kóždy do swojoho města, zo bychu
so wukazali. Tež Józef dźěše z Galileje, z města Nazaretha, do Judeje,
do Davidowoho města, kotrež Bethlehem rěka, zo by so wukazał z Mariju,
swojej zwěrowanej mandźelskej, kotraž běše ćežkoho žiwota. — Sta pak so,
hdyž běše Marija z Józefom we Bethlehemje, dopjelnichu so dny, zo
dyrbješe porodźić. Za njeju pak njeběše žane městno we hospodźe. (Luk.
II, 1—7.)

<pb n="108"/>

Tak dha so bližeše čas, wočakowany wot ludow, žadany wot Marije. Swojomu
dopjelnjenju bližeše so próstwa: „Knježe, pósćel Jehnjo, wobknježerja
zemje.“ Skoro hižon přestanje próstwa: „Rosujće njebjesa z wysoka, a
mróčele njech dešćuja sprawnoho; zemja njech so wotewri a wupłodźi
Zbóžnika.“ Skoro dha wurosće hałza z korjenja Jesse a zakćěje kwěć z
joho korjenja. Dopjelnjenju je zbližene slubjenjo: „Knjez wustupi ze
swojoho swjatoho města a přińdźe, zo by swój lud wozbožił.“

O knježna knježnow! kak stanje so to; přetož njejsy prjedy widźała
podobnu, a njezměješ, kiž by tebje sćěhowała. Boža potajnosć to je, štož
wohladamy.

2. Špihelo sprawnosće — proš za nas!

Sprawnosć je dospołne dopjelnjenjo božeje wole. — Špihel pokazuje wěcy,
kajkež su. — Špihel sprawnosće pokazuje dopjelnjenjo božeje wole. Swjata
Marija je najlěpši přikład sprawnosće, t. j. dopjelnjenja božeje wole.

<pb n="109"/>

Wona běše swěrna dopjelnjeŕka božeje wole nic jeno we wulkim, ale tež we
małym a snadnym, — nic jeno we lóchkim, ale tež we wobćežnym —, nic jeno
we nuznym, ale tež tam, hdźež běše někajke wuzamłowjenjo namakać móhła.

Budźmy tež tajcy dopjelnjerjo božeje wole nic jeno tam, hdźež z toho
wužitk widźimy, ale tež tam, hdźež je so skerje škody bojeć: hlej, Bóh
tola wšitko k lěpšomu wobroći a wjedźe.

Dopjelnjejmy božu wolu nic z morkotanjom, ale wjesele, nic z
wotlakowanjom, ale spěšnje, nic druhdy, ale přecy.

Wobhladuj so samoho we Mariji, we tutym špihelu sprawnosće. Hladaj na
nju, a widźiš, kajki sy. Njejsy zboka njeje hrozny na swojej duši? Wona
tebi pokazuje a we njej wohladaš, kajki dyrbjał być a što maš na sebi
porjedźeć.

Wšědnje hladaj do tohole duchownoho špihela a wuhładkuj, wupyšej swoju
dušu k njezahinitej rjanosći.

<pb n="110"/>

3.

Wotemrěwši swojim nakhilnosćam zaprěwaj so samoho a podawaj so we
sćeŕpnym podćisnjenju božim wjedźenjam a dopušćenjam.

Hdyž ničo njechaš, hač jeno to, štož Bóh zechce, a hdyž wšitko, štož
chceš, jeno Boha dla chceš, dokelž chce to Bóh tak: sy wulke dobyćo na
sebi samym dobył, a nawuknył, so samoho zaprěć. Tak wobmjezuj požadosć
za tym, štož nimaš, a nježadaj sebi wjacy, hač je tebi trěbne a wužitne.
Dźerž prawu měru we wužiwanju toho, štož maš a spokoj so we nastupanju
toho, štož je so tebi zasy zhubiło.

To njeje sćeŕpne podaćo, hdyž njechaš wjacy na so brać, hač so tebi
chce, abó hdyž chceš mjez čłowjekami rozeznawać. Njech přećiwnosć
přińdźe, wot kohož chce, njech wot wyššoho, wot twojoho runjeća abó wot
nižšoho, njech wot dobroho abó złoho čłowjeka: wšitko bjeŕ bjez
přećiwjenja a rozdźělenja na so.

Njepraj: wot toho abó tamnoho sebi to njemóžu lubić dać; abó to a to je
přewjele na mnje. Wšitko je prjedy we božej rucy wažene.

<pb n="111"/>

Tak wopokazujemy so hako swěrni słužownikowje, kotřiž cyłu wolu swojoho
Knjeza dopjelnjeja. Tak sebi joho spodobanjo a pomoc wudobywamy a lóže
přeńdźemy přeměnjenja tutoho časnoho žiwjenja. Tak stupamy do stopow
Jězusowych, kaž su to joho swjeći přećelojo stajnje činili. Tak dźemy
puc, kiž k Bohu wjedźe a dobywamy njezahinite króny. K žiwjenju a
wěrnomu pokojej njeje žadyn druhi puć, dyžli puć křiža a wšědnoho
wotemrěca. Njeseš-li ty křiž sćeŕpnje, ponjese křiž tebje a dowjedźe k
žadanomu kóncej, hdźež wšitke horjo přestanje.

XVII.

Swjata Marija porodźi swojoho jednorodźenoho Syna, na kotrymž so
jandźelojo zraduja.

1.

Marija porodźi swojoho prěnjorodźenoho Syna a powi joho z pjeluškami a
połoži joho do žłobja. A nahle pokaza so mnohosć njebjeskoho wójstwa,
kotřiž Boha khwalachu, prajicy: „Česć budź Bohu we wysokosćach a na zemi
pokoj čłowjekam dobreje wole.“ (Luk. II, 7. 13. 14.)

Dźensa je nam njewobškodźena knježna Boha porodźiła, z něžnymi stawami
wuhotowanoho. Maćeŕ je porodźiła krala, kotrohož mjeno je „Wěčny“.
Jandźelow kral to běše, kotryž we žłobju ležeše; tohodla khwatachu <pb
n="113"/>jandźelojo, jomu słužić. — Z njebjes dele stupił je wěrny Bóh,
wot Wótca splahowany. Zastupił je do žiwota knježny, zo by so nam
widźowny pokazał, woblečeny čłowjeske mjaso. Jandźelojo so zraduja a
Boha khwala dla spodźiwnoho poroda: Bóh je so we času narodźił, knježna
je joho porodźiła a přecy je knježna wostała.

*** „O dźiwy, o spodźiwnosće! Prawa přirody so přeměnjeja we čłowjeku.
Bóh so narodźi, knježna je bjez muža podjała. Nadobo je maćeŕ a knježna.
Knježna ma syna a njeje muža póznała, přecy zamknjena a tola nic
njepłódna. Joho je bjez mužskoho wobjeća, bjez požadosće mjasa, ale přez
posłušnosć wutroby porodźiła.“ (Swjaty Hawštyn.) „Přez zamknjene wrota
je wušoł Bóh a čłowjek, swětło a žiwjenjo, stworićeŕ swěta: we žłobju
leži a błyšći so we njebjesach.“

*** „Wotstronjene je při njej tamne njezbožowne wusudźenjo na Jěvu, zo
we bolosći dźěći porodźi: přetož Marija je we radosći Knjeza porodźiła.
Jěva je žałosćiła, Marija je so zradowała. Jěva je nosyła sylzy, Marija
<pb n="114"/>radosć: přetož tamna je hrěšnika, tale njewinowatoho
porodźiła. Maćeŕ našoho splaha je khostanjo, maćeŕ našoho Knjeza je
zbóžnosć do swěta přinjesła. Jěva je raniła, Marija lěkuje.“ (Swj.
Hawštyn.)

*** „Zraduj so, rodźićeŕka nadnjebjeskeje radosće. Zraduj so najwyššeje
radosće ćěšeŕka! Zraduj so, najprěniši stole zbóžneje radosće! Zraduj
so, njesmjertneje radosće přisporjeŕka! Zraduj so, najzbóžniše žórło
njepřestawaceje radosće! Zraduj so, najzeleniši štomje wožiwjaceje
radosće! Zraduj so, maćeŕ bjez muža, po porodźe njewobškodźena knježna!
Zraduj so, najspodźiwniši ze wšitkich dźiwow.“ (Swj. Sofron, bisk.)

2. Swjata boža rodźićeŕka — maceŕ Stworićerja — proš za nas!

Swjata Marija je porodźiła wěrnoho Boha, toho, kotryž je z Wótcom a ze
swjatym Duchom sobu swět stworił. „Tón, kiž je mje stworił, wotpočowaše
we mojej hěće.“ (Ekkl. XXIV, 12.) Z čłowjeskej naturu Jězusowej běše
bójstwo tak zjenoćene, zo joho čłowje<pb n="115"/>stwo ženje bjez
bójstwa wobstało njeje. Hdźež so wo čłowjeku Jězusu ryči, dyrbi so tež
sobu wěčny Syn boži měnić. „Słowo, kotrež běše Bóh a we spočatku pola
Boha, je so mjaso sčiniło.“

*** „Hdyž běše so čas přibližił, kotryž běše k wumoženju čłowjekow
postajeny, zastupi dele Jězus Khrystus, naš Knjez. Syn boži, kiž bě wot
spočatka pola Boha a přez kotrohož je wšitko sčinjene, a bjez kotrohož
njeje ničo činjene, je so, zo by čłowjeka wot wěčneje smjerće wumožił,
wočłowječił, splahowany w nowym rjedźe, w nowym porodźe; stupiwši z
njebjeskoho stoła, ale njewustupiwši z wótcoweje krasnosće. Po nowym
rjedźe: dokelž sam na sebi njewidźomny, bu widźomny we našej
přirodnosći. Njewobsahnity chcyše so dać wobsahnyć. Před wěčnosću
bywacy, je započał być we času. Knjez cyłoho swěta wza na so postawu
wotročka, zasłoniwši dostojnosć swojeje majestosće. Bóh, kiž njemóže
ćerpjeć, njeje za njehódne dźeržał, być čłowjek, kiž móže ćerpjeć.
Njesmjertny chcyše zakonjej smjerće podležeć.“ (Swjaty Leo, bamž.)

<pb n="116"/>

*** „Tónsamy dha je syn Wěršnoho, kotryž je we knježniskim žiwoće
podjaty a narodźeny. Tónsamy je čłowjek, we času z maćerje stworjeny,
kotryž je hako Bóh z Wótca rodźeny před wěčnosću. Hdyž pak je čłowjek
tónsamy, kiž je Bóh: njemóže so prajić, zo je so jeno čłowjek z knježny
narodźił.“ (Swj. Beda.)

*** „Česćujće, mandźelscy! we hinitym mjasu njezranjenosć ćěła.
Wobdźiwajće tež wy, swjate knježny! we knježnje płódnosć. Sćěhujće,
wšitcy čłowjekojo! ponižnosć maćerje božeje!“ (Swj. Bernard.)

3. Měj ponižnosć.

We swojim wočłowječenju je nam Jězus Khrystus najwosobniši přikład
ponižnosće před woči stajił.

Ponižnosć je lubozna pócćiwosć, kiž nas čłowjekam spodobnych a Bohu
lubych, a naše wobkhadźowanjo znjesliwe čini. — Kóždy ma wšu winu k
ponižnosći, zo njeby wjacy do so dźeržał, hač so zaleži, a mjenje wo
druhich dźeržał, hač so słuša. Što maš dha, zo dyrbjał <pb n="117"/>so
přezběhować? A štož maš, sy wšitko dóstał. A hdyž sy wjacy dóstał, dyžli
druzy, njeje to twoja zasłužba, ale boža dobrota. Wostań ponižny, zo by
wobkhował, štož sy dóstał; přetož hordych Bóh ze stoła storka.

Bjez ponižnosće njejsy dobry a njemóžeš do njebjes přińć. Ponižnosć je
nuzne lěkaŕstwo po hrěchu, je pomocny srědk při skutkowanju dobroho a
dawa hakle twojim dobrym skutkam płaćiwosć před Bohom. Byrnje njeznaty,
zacpěty był před čłowjekami — to je tebi dobytk, a wjedźe wěsćišo k
zbóžnosći; přetož, štóž so ponižuje, budźe powyšeny. (Luk. XVIII, 14.)

Što ma hordy ze swojoho hordźenja? Wšě skaženjo započina so z hordosću
(Tob. IV, 14), a zacpěćo přewodźa toho, kiž chce wjacy być, hač je.
Hordosć zwohidźi najrjeńše skutki a čini wohidnoho před Bohom. Bóh sam
joho poniži a na dnju sudźenja ze swojoho kralestwa wuzamknje.

XVIII.

Swjata Marija pokazuje Jězusa prěnim česćerjam.

1.

We wokołnosći Bethlehema běchu pastyrjo, kotřiž w nocy wotčujcy swoje
stadła hladachu. A hlej, Knjezowy jandźel stoješe zboka nich, a krasnosć
boža joho wobdawaše, a woni so nabojachu z wulkej bojosću.

A jandźel jim praješe: „Njechali so bojeć; přetož hlejće, připowjeduju
wam wulku wjesołosć, kotraž so wšitkomu ludej stanje: přetož dźensa je
so wam we Davidowym měsće narodźił Zbóžnik, kotryž je Khrystus tón
Knjez. A to budźe wam znamjo: namakaće dźěćatko, do pjeluškow powite a
do žłobja połožene.“

<pb n="119"/>

A hnydom bě z tutym jandźelom mnohosć njebjeskoho wójska, kiž Boha
khwalachu. Hdyž běchu jandźeljo wot nich do njebjes wotešli, ryčachu
pastyrjo mjez sobu: „Přeńdźmy hač do Bethlehema a wohladajmy, što je so
stało a Knjez nam wozjewił.“

A khwatajcy přińdźechu a namakachu Mariju a Józefa a dźěćatko do žłobja
połožene. Widźicy je, spóznachu słowo, kiž bě jim wo tutym dźěćatku
prajene. A wšitcy, kiž to słyšachu, dźiwachu so nad tym, štož bu jim wot
pastyrjow powjedane. Marija pak zakhowa wšitke tute słowa a rozpominaše
je we swojej wutrobje. (Luk. II, 8—19.)

Hdyž běše so Jězus we Bethlehemje narodźił, hlejće, přińdźechu Mudri z
rańšoho kraja do Jeruzalema, prajicy: „Hdźe je kral Židow, kiž je so
narodźił? přetož smy joho hwězdu w rańšim kraju widźeli a smy přišli, so
jomu modlić.“

Zhoniwši wot wyššich měšnikow a pismawučenych, hdźe ma so Khrystus
narodźić, powoła Herodes Mudrych skradźu k sebi a pósła jich do
Bethlehema. Woni woteńdźechu. A hlej, hwězda, kotruž běchu w rańšim
kraju <pb n="120"/>widźeli, dźěše před nimi, hač nad městnom zasta,
hdźež běše hólčatko.

A zastupiwši do domu namakachu hólčeca z Mariju, joho maćerju, a
poklaknywši so jomu modlachu. A wotewriwši swoje pokłady, woporowachu
jomu dary: złoto, wóruch a maru. (Mat. II, 1—11.)

*** „O zbožowny porod, zwjeselacy jandźelow, žadany wot Swjatych, nuzny
zhubjenym, spomožny tyšenym.“ (Swj. Hawštyn.) „Wón njechaše we
wuzkosćach maćeŕnoho wobydlenja započatk swojoho byća zakhować. Kotrohož
bě knježna porodźiła, je swět na tymle dnju spóznał.“ (Swj. Leo, bamž.)

„Porodej knježny so modlić přińdźechu Mudri z rańšoho kraja, prěni z
pohanow“ (Swj. Hawštyn.) Ludy z daloka so bliža a njesu dary a modla so
Knjezej. Ty to widźiš, Marija, a ze spodźiwanjom rozšěrja so twoja
wutroba.

Prěni króć bu Marija wot čłowjekow hako maćeŕ zbóžnika spóznata a
powitana. Wona bjerje wot nich dary, nic za so, ale za swojoho syna.
Štožkuli ty jej dawaš abo činiš, <pb n="121"/>je za jeje syna: přez jeje
rucy podate je jomu spodobne.

2. Khrystusowa maćeŕ — maćeŕ Zbóžnika — proš za nas!

Swjata Marija je porodźiła toho, kotrohož mjeno je Khrystus, Messias,
Žałbowany. Je porodźiła žałbowanoho profetu, kotryž wšitku wěrnosć wuči.
Je porodźiła žałbowanoho měšnika, kotryž so samoho k woporej poda k
wumoženju čłowjestwa z hrěcha. Je porodźiła žałbowanoho krala, kotryž
nad swojim swjatosćenym ludom knježi we wěčnym kralestwje. Přez tule
třoju słužbu wón swój lud wozbóžnjuje.

*** Mariji je wot Boha date, zo je nam Jehnjo porodźiła, z kotrohož je
nam drasta njesmjertnosće přez joho móc přihotowana. Marija je wina
žiwjenja, dokelž přez nju je nam žiwjenjo narodźene, a Boži Syn je přez
nju na swět přišoł.“ (Swj. Epifanius.)

*** „Přez žónsku je přišła smjerć, přez žónsku je tež žiwjenjo. Přez
Jěvu je zahinjenjo, přez Mariju zbóžnosć. Tamna je <pb
n="122"/>sćěhowała zawjednika, tale je njewobškodźena porodźiła
Zbóžnika. Tale je, napjelnjena z njebjeskej hnadu, žiwjenjo přinjesła,
přez kotrež móže so morwe mjaso zasy wubudźić. Štó je, kiž je to
dokonjał, hač knježniny Syn a knježnow nawoženja, kiž je maćeri dał
płódnosć a njewotewzał njezranjenosć!“ (Swjaty Hawštyn.)

Wulki je podźěl, kotryž ma swjata Marija na našim wumoženju; nic, hako
by nas wona wumožiła, ale dokelž je Wumožnikej ćěło dała, z kotrymž je
wón nas wumožił.

Synej božomu njeběše móžno, čłowjestwo hinak wumožić, hač we čłowjeskim
mjasu. Tele mjaso wón njemóžeše dóstać přez znowastworjenjo, ale, zo by
naš bratr a staw tutoho čłowjestwa a wěrny čłowjek był, dyrbješe być syn
čłowjeka. To je so stało we Mariji, kotraž je přez skutkowanjo Ducha
swjatoho Synej božomu móžne sčiniła, čłowjek być a nas we čłowjeskim
mjasu wumožić.

Z toho sćěhuje, kak wysoko swjata Marija we wumoženym čłowjestwje steji.
Hdźež so na wumožnika a zbóžnika dźakownje spomina, tam njemóže a njesmě
so na joho maćeŕ zabyć.

<pb n="123"/>

3. Khodź rady do cyrkwje.

Kaž pastyrjo a Mudri z rańšoho kraja wjesele khwatachu do Bethlehemskeje
hródźički, hdźež běše so Syn boži, Jězus Khrystus narodźił, tak kóždy
křesćan z wjesołosću khodźi do cyrkwje, do domu božoho, hdźež Jězus
Khrystus we najswjećišim sakramenće přebywa. „Zradował sym so na tym,
štož bu mi prajene: do domu Knjeza póńdźemy.“ (Ps. CXXI, 1.)

Hdyž rady přebywaš we wosobnym domje: wosobniši dom njenamakaš, hač dom
boži, hdźež Bóh sam přebywa, kotryž joho krasnosć napjelnjuje.
Najsnadniša cyrkwička je wosobniša, dyžli najrjeńše hrody swětnych
dźěći. „Kak lubozne su twoje wobydlenja, o Knježe.“ (Ps. LXXXIII, 2.)

Tu stupiš k swojomu Bohu a wěš, zo jomu njejsy wobćežny. Byrnje ty
nižši, hubjeńši był, tudy sy před Bohom widźany. „Chcu radšo najnižši
być we domje mojoho Boha, dyžli bydlić we domach hrěšnikow.“ (Ps.
LXXXIII, 2.)

<pb n="124"/>

Tu zastupiš do najlěpšoho towaŕstwa; přetož jandźelojo Knjezowy
tabernakl njewidźownje wobdawaju a so jomu wodnjo a w nocy modla. Tu
słyši Bóh twoje žadosće a próstwy a wusłyši je: tu je tebi wotewrjena
studźeń joho hnadow a žohnowanjow. Tu wróći so zasy pokoj do twojeje
wutroby, kotryž wonka njenamakaš. „Zbóžni su, kiž we twojim domje bydla
a wěki na wěki tebje khwala.“ (Ps. LXXXIII, 5.)

Bóh čaka tam na tebje a poruča tebi, zo by tam šoł a jomu słužbu činił.
Tam woporuje so tež za tebje wopor nowoho zakonja a zhromadnje klinči
tam khwalba Knjeza.

Khodź rady a wjesele do tutoho domu modlenja a božoho žohnowanja a
přebywaj tam z nutrnej pobožnosću. Přinjes tomu pod štałtnosću khlěba
potajnje přitomnomu Synej božomu wopor modlenja a počesćenja, kaž to
dobri pastyrjo a Mudri z rańšoho kraja činili su.

XIX.

Swjata Marija Jězusa do templa njese a woporuje.

1.

Někotre dny po woteńdźenju Mudrych, hdyž běchu so Mariji (40) dny
čistosćenja dopjelniłe, dźěše wona do templa, zo by po Mojzesowym
zakonju (3. Mojz. XII, 3. 7. 8) podała wustajeny wopor. Wza dweju
młodeju hołbjow a poda jej měšnikej, kotryž jej před Knjezom woporowaše
a so za nju modleše.

Hač runje njeběše po čłowjeskim wašnju podjała, a čistosćenja
njetrjebaše, podćisny so tola z posłušnosće a ponižnosće zakonjej
čistosćenja. Tež njechaše so před druhimi wuznamjenić, a zawodźewaše tak
před wočemi <pb n="126"/>čłowjekow swoje knježnistwo, swoju swjatosć,
swoje bójske maćeŕstwo. Zjawnje dźakowaše so knjezej za dobrotu, kiž
běše jej wopokazał, a za wulke wěcy, kotrež běše na njej činił.

Marija přinjese tež Jězusa do Jeruzalema, zo by joho Knjezej
prědkstajiła; přetož wšitko prěnjorodźene mužske dyrbješe so Knjezej
poswjećić (2. Mojz. XIII, 2) a ze słužby templa z pjenjezom wukupić (4.
Mojz. XVIII, 15), dokelž bě tale słužba swójbje Levi připokazana. (Luk.
II, 22—25. 27.)

Marija woporuje a wukupuje swojoho syna z lubosće k Bohu. Jeje syn to,
kotrohož podawa. Ale wukupuje joho, zo by joho skhowała k wjetšomu
woporej; přetož hodźina přińdźe, hdźež budźe Jehnjo rězane a so na
drjewje křiža we smjertnym bědźenju wukrawi.

Při tejle přiležnosći wozjewi so Jězus z nowa čłowjekam. W Jeruzalemje
běše muž, z mjenom Simeon, sprawny a bohabojazny, a wočakowaše tróšt
Israela, a Duch swjaty běše we nim. Tutón běše wot Swjatoho Ducha
wotmłowjenjo dóstał, zo njewohlada smjerće prjedy, hač je wohladał
Knjezowoho Žalbo<pb n="127"/>wanoho. Tón přińdźe wot Ducha pohnuty do
templa.

Hdyž staršej dźěćatko Jězusa do templa njeseštaj, zo byštaj za njoho po
wašnju zakonja činiłoj: wza wón joho na swojej rucy a khwaleše Boha
prajicy: „Knježe, nětko pušćiš swojoho słužownika po swojim słowje we
pokoju: přetož mojej woči staj widźałoj Twoju zbóžnosć, kiž sy
přihotował před wobličom wšitkich ludow: swětło k rozswětlenju pohanow a
hordosć Twojoho luda Israela.“

Józef a Marija so nad tym dźiwaštaj, štož bu wo Jězusu prajene. Simeon
pak jej žohnowaše a rjekny joho maćeri Mariji: „Hlej, tutón je postajeny
k padej a k stawanju mnohich we Israelu, a hako znamjo, napřećo kotromuž
budźe so ryčeć. A tež twoju dušu přeńdźe mječ, zo bychu so mysle mnohich
wutrobow wozjewiłe.“

Tež profetowka Hana, kiž z templa njewotkhadźeše a Bohu z posćenjom a
modlenjom wodnjo a w nocy słužeše, přińdźe w tusamu hodźinu k tomu a
khwaleše Knjeza, a powjedaše wo tym wšitkim, kiž wočakowachu wumoženjo
Israela. (Luk. II, 25—38.)

<pb n="128"/>

2. Njezranjena maćeŕ, — njeposłabjena maćeŕ — proš za nas!

Porod swjateje Marije běše knježniski. Hač runje je maćeŕ, je tola
knježna wostała a přez maćeŕstwo njeje jeje knježnistwo škodowało, ale
je njewobškodźene, njezranjene wostało. Kaž Jězus po horjestaću k swojim
wučownikam přez zamknjene durje přikhadźeše, tak je wón při swojim
narodźenju přez njewobškodźenu knježnu na swět přišoł a swjata Marija
měješe radosć maćeŕstwa z česću knježnistwa. Z toho přińdźe njezahinita
krasnosć jeje ćěła, kotromuž čas a staroba žaneje škody sčinić
njemóžeše.

Swjata Marija je njeposłabjena maćeŕ, a njeje přez maćeŕstwo we hnadźe a
spodobanju božim woteběrała. Wona je sylna žónska, kotraž je staromu
hadej hłowu rozteptała.

Druhe maćerje zesłabnu lóhcy we lubosći a dźěla swoju wutrobu mjez Bohom
a stworjenjom, haj někotre stajeja stworjenjo wyše Boha. Lubosć swjateje
Marije k Bohu njeje po porodźe wosłabnyła. Byrnje wona <pb
n="129"/>swojoho jednorodźenoho Syna bóle lubowała, dyžli žana druha mać
swoje dźěćo, njeje přez to jeje lubosć k Bohu wosłabnyła, ale nadobywała
a so posylniła; přetož dźěćo, kotrež wona z maćeŕskej lubosću lubowaše,
běše Bóh.

2. Winowatosće staršeju.

Dźěći su wosobny dar z božeje ruki, staršim dowěrjene, a budźeja něhdy z
jich rukow zasy žadane. Hdyž dyrbimy bližšoho Boha dla lubować, kaž so
samoho, dyrbja starši wjele bóle hišće swoje dźěći lubować, kotrež maja
wot nich swoje časne žiwjenjo. Tola dyrbi tale lubosć rozomna być, zo
njebychu při tym dopjelnjenjo druhich winowatosćow zakomdźili a swojim
dźěćom zeškodźili.

Z prócu a ródnosću dyrbja so za jich ćěło a časne zežiwjenjo a
zastaranjo prócować a je k wužitnym sobustawam čłowjeskoho towaŕstwa
kubłować.

Hišće wjetša a wažniša winowatosć staršich je, dźěći za Boha, za
njebjesa kubłować. Najprjedy wone Bohu słušeja a k njomu maja <pb
n="130"/>so něhdy zasy wróćić. Tohodla dyrbja joho zahe zeznać a
nawuknyć, joho lubować a jomu posłušne być. Tak dyrbja je woni
rozwučować, za nimi hladać a na nje kedźbować, zo złe nakhilnosće
njebychu wotcućiłe. Dyrbja je wot złych towaŕstwow zdalować a wšón zły
přikład wot nich wotdźeržować. Z rozomnej krutosću a wobstajnosću dyrbja
hrěšnym wopačnosćam napřećo stupać. Běda staršim, kotřiž złe nakhilnosće
pola swojich dźěći wubudźeja abó polěkuja: ćežke sudźenjo něhdy na nich
přińdźe.

Křesćanscy starši! najlěpše herbstwo, kiž móžeće swojim dźěćom
zawostajić, njejsu pjenjezy a kubło, ale je pócćiwosć a bojosć toho
Knjeza. Na to złožujće swoju starosć; při tym njehladajće na prócu, při
tym njewobžarujće žanoho wopora. Waše myto budźe wulke we njebjesach.

<pb/>

XX.

Swjata Marija z Jězusom do Egipta ćěka.

1.

Hdyž běštaj Józef a Marija wšitko po Knjezowym zakonju dokonjałoj,
wróćištaj so do Galileje, do swojoho města Nazaretha (Luk. II, 39).

Dołho tam njeběštaj a hižon počinaše so Simeonowe słowo zrudnje
dopjelnjeć.

Knjezowy jandźel so Józefej we snje zjewi, prajicy: „Stań a wzmi hólčeca
a joho maćeŕ, a ćekń do Egipta, a wostań tam, hač tebi zasy praju;
přetož Herodes budźe hólčeca pytać, zo by joho skóncował.“

A stanywši wza Józef w nocy hólčeca a joho mać, a woteńdźe do Egipta.

<pb n="132"/>

Puć, kotryž woni dźěchu, wjedźeše přez Gaza a potom na 70 mili po
pusćinje. Hdyž we Egipće do Hermopola zastupichu, spadachu přibohi we
templu.

Runje tak sta so we Heliopoli, njedaloko kotrohož města so we wsy Matara
zasydlichu a so z dźěłom swojeju rukow žiwjachu. Tak podawizny
powjedaja.

Herodes pak pósła do Bethlehema a daše tam a we cyłej swojej krajinje
hólčatka, kiž běchu niže dweju lětow, skóncować.

Hdyž pak běše Herodes wumrjeł, hlej, zjewi so we Egipće Knjezowy jandźel
Józefej we snje, prajicy: „Stań a wzmi hólčeca a joho maćeŕ a dźi do
kraja Israel; přetož wumrjeli su, kiž hólčecej za žiwjenjom dźěchu.“

Józef stany, wza hólčeca a joho maćeŕ a přińdźe do kraja Israel, a
zaćahny do krajiny Galileja, a bydleše we měsće, kotrež Nazareth rěka.
(Mat. II, 13—23.)

2. Wućeko hrěšnikow, — proš za nas!

Swjata Marija je nazhoniła, kak ćežko je, być wot domu, wot wótčiny
zdaleny, dźěleny <pb n="133"/>wot swojoho luda přebywać mjez
słužownikami přibohow. Ale hórše cuzbnistwo nastawa čłowjekej přez
hrěch: zdaleny wot njebjes, našoho wótcowskoho domu a kraja, dźěleny wot
sobustawow cyrkwje a zhromadźeństwa Swjatych, přebywa hrěšnik mjez
słužownikami djaboła a je sam joho słužownik a poddan; a wěčne zatamanjo
na njoho čaka.

Swjata Marija je wućek hrěšnikow. Wona wobžaruje z maćeŕskej lubosću
škodu a njezbožo hrěšnika, a žada a chce joho wozboženjo. Tohodla wona
sprawny hněw boži wotdźeržuje a prosy ze swojej zastupnej próstwu wo
dalši čas hnady. Někotrohožkuli by boža khostaca ruka hižon dźeržała,
njeběše-li swjata Marija wotstorčenjo khostanja wuprosyła.

Wona hrěšnikam hnadu pokuty wuproša. Hrěšnik móže a dyrbi so sam modlić,
ale joho modlitwa njeje před Bohom rjana, dokelž je joho duša z hrěchami
wonješwarnjena. Hlej, tu pomha swjata Marija ze swojej swjatej próstwu.
— Wona wuprosy pokutnym hnadu polěpšenja, zo móžeja krute zwjazki hrěcha
roztorhnyć.

<pb n="134"/>

Najtwjerdšich hrěšnikow, na kotrychž běše wša próca podarmo, a wša
nadźija zhubjena, je wona k pokuće wobroćiła. Kaž něhdy Rut kłóski
zběraše, kiž běchu po syckach ležo wostałe: tak wona hrěšnikow k pokuće
hromadźi, na kotrychž běše wša próca spowjednikow zhubjena.

Wjele je tych, kotrychž je swjata Marija wot hrěšenja wotdźeržowała, k
dobromu pohnuwała, słabych k wobstajnosći zbudźowała, k dospołnosći
zahorjała.

A što je wina, zo tale najswjećiša, kiž sama žanoho hrěcha na sebi
poměła njeje, so tak jara wo hrěšnikow stara? Hako swědk Jězusowoho
wumožeŕskoho skutka, njecha wona, zo by joho skutk a wumoženjo na někim
zhubjene było. Wona sćěhuje we tym přikład swojoho Syna, kotryž běše
přišoł hrěšnikow powołać, a pytać, štož běše zhubjene. A we njebjesach
zraduje so wona ze wšitkimi zbóžnimi duchami na hrěšniku, kotryž pokutu
čini.

Wzmi dha sebi ju na pomoc a ćěkaj k njej, kotryž sy we hrěchach
zapadnjeny, a wšědnje hrěšenju wustajeny.

<pb n="135"/>

3. Zdal so smjertnoho hrěcha.

Na cyłym swěće njeje ničo hórše, hač smjertny hrěch. Ničo hrozniše, ničo
wohidniše njeje; hač hrěšna duša. Hrěch je jandźelow přewobroćił do
djabołow, prěnjej čłowjekow z paradiza wustorkał a čłowjestwej njebjesa
zamknył. Hrěch je smjerć duše, a zniči we njej žiwjenjo božeje hnady.
Duša bjez božeje hnady je žadławiša, dyžli morwe ćěło we swojim hniću.

Hrěch je přerada napřećo Wótcej a surowy njedźak napřećo Synej božomu,
kotryž je na křižu za nas ćeŕpjeł. Hrěšnik so runa Judašej, kotryž je
Jězusa přeradźił a joho njepřećelam podał.

„Tyšnosć a horjo přińdźe na dušu kóždoho čłowjeka, kotryž złe skutkuje.“
(Rom. II, 9.) Hrěch zaćěri bože spodobanjo, wustorka z božoho zakita,
zebjerje prawo na herbstwo zbóžnosće, přihotuje prut boži a zasudźenjo
do wěčnoho zatamanja.

Stajnje smy hrěšenju wustajeni; přetož přecy a wšudźom nas spytowanja
wobdawaja <pb n="136"/>a žadyn čas, žana staroba, žane město nas před
nimi njewobarnuje. Djaboł, naš njepřećel, njespi, ale khodźi wokoło kaž
(z hłodom) rujacy law a hlada, koho móhł póžrjeć. Naše mjaso ze swojimi
hrěšnymi požadosćemi je joho swěrny pomocnik. Tohodla smy stajnje wot
spytowanjow wobdaći a we straše, do hrěcha padnyć.

Tohodla kedźbuj přecy na so a wokoło so, zo by tebje spytowanjo
njepřekhwatało. Byrnje dospołniši był, njespušćej so na sebje samoho. We
nutrnej modlitwje wuprošuj sebi pomoc božu. Wachujće a modlće so, zo do
spytowanja njepadnjeće. (Mat. XXVI, 41.) Posylnjuj so přez časćiše
wužiwanjo swjateju sakramentow pokuty a wołtarja, a budź stajnje we
duchu pokućenja žiwy.

A štož je najwažniše, dźi hrěchej a wšěm přiležnosćam k hrěšenju z puća.
„Štóž strach lubuje, we nim zahinje.“ (Sir. III, 27.) Zdaluj wot so
wšitko, štož tebje pohóršuje a k hrěchej wabi; přinjes, je-li trjeba,
najwjetše wopory; wuzwol radšo najwjetšu časnu škodu; haj budź hotowy,
swoje žiwjenjo podać, radšo hač dušu přez hrěch morić a do zatamanja
zastorčić.

XXI.

Swjata Marija zhubi a namaka Jězusa w Jeruzalemje.

1.

Z Egipta so wróćiwši bydleštaj Józef a Marija z hólčecom we Nazareće. A
Jězus rosćeše a wosylnješe, połny mudrosće, a hnada boža běše we nim.
Staršej pak dźěštaj kóžde lěto do Jeruzalema na jutrownu swjatočnosć.

Hdyž běše Jězus dwanaće lět stary, dźěchu (hromadźe) do Jeruzalema po
wašnju swjedźenja. A hdyž běchu dny dokonjeli a domoj dźěchu, wosta
hólčec Jězus w Jeruzalemje. Józef pak a joho mać to njepytnyštaj. Dokelž
měnještaj, zo je mjez towaŕstwom, dźěštaj puć jednoho dnja a pytaštaj
joho mjez přibuznymi <pb n="138"/>a znatymi. A njenamakawši joho,
wróćištaj so do Jeruzalema a pytaštaj joho.

*** Štó móže sebi myslić, kajka tyšnosć jejnu wutrobu přewza, hdyž
dyrbješe swojoho jeničkoho, nanajbóle lubowanoho syna starosćiwje pytać?
To běchu sylzow połne tři dny, hdyž joho njewidźeše. Hladajmy dha na
Mariju, kak pyta a so rudźi. Hižon dwanaće lět běše Jězus mjez
čłowjekami wobkhadźował, hdyž ze staršimaj do Jeruzalema na swjate dny
dźěše. Hdyž so domoj wróćištaj, wosta wón tam, a Marija mysleše, zo je
wón we towaŕstwje mužskich. Ale dohlada so, zo tam njeje. Tak pytny, zo
je zhubjeny a zdaleny tón, kotrohož chcyše přecy při sebi měć. Do
žałosće přeměnichu so tehdom radosće, a wjesołosć do wulkeje bolosće.
Ryč njemóže wuprajić jeje bolosć. Wječor prěnjoho dnja dha khodźi wona
wokoło a pyta pilnje po wjele domach. Hdyž so hólčec nihdźe njepokaza,
njewjedźeše, hdźe by šła. Tak přińdźe do wuzkosće, kajkaž hišće ženje
njeběše na swěće była. — Hdyž so w nocy k wotpočinkej lehny, pytaše jeje
wutroba cyłu nóc z horcej žadosću toho, kotrohož lubowaše. — Stanywši
překhodźeše, <pb n="139"/>pohonjowana wot lubosće, město a pytaše, ale
njenamaka lěk khoreje wutroby. Hdyž joho mjez přibuznymi a znatymi
pytaše, prašeše so drje we tyšnosći: „Njejsće widźeli toho, kotrohož
moja wutroba lubuje?“ — A hdyž joho njenamaka, poča bóle styskna być a
da so bóle do pytanja. „Hdźe je wotešoł mój lubowany? Sym joho pytała a
njejsym namakała. Sym wołała a njeje so mi wotwołał. Tohodla płakam a
woči sylzy ronitaj, dokelž je daloko wote mnje. — Přikhil, Syno, swoje
wucho, a słyš! Wotewŕ swojej woči a hlej moju tyšnosć. Ach, štó mi da,
zo joho namakam? Što je mi we njebjesach a što chcu bjez tebje na zemi?
— Hdźe mam joho pytać? Hdźe namakam toho, kotrohož sym dołho pytała? O
bolosć, o njepřenjesna tyšnosć! Njewěm, hdźe mam pytać swojoho
najlubšoho syna, kiž je rjeńši dyžli dźěći čłowjekow a jara lubozny.“
(Mišn. Brevir.)

A sta so, po třoch dnjach namakaštaj joho we templu, sedźacoho wosrjedź
wučerjow, a posłuchaše na nich a prašeše so jich. Wšitcy pak, kiž joho
słyšachu, dźiwachu so na joho mudrosći a wotmłowjenjach. A widźicy to,
<pb n="140"/>so dźiwaštaj. A joho maćeŕ jomu rjekny: „Syno, što sy namaj
takle činił? hlej, twój nan a ja pytachmoj tebje z bolosću.“

A wón jimaj rjekny: „Što je, zo mje pytaštaj? Njewjedźeštaj dha, zo
dyrbju we tym być, štož je mojoho Wótca?“

A wonaj njezrozemještaj słowo, kotrež běše jimaj prajił. A joho mać
zakhowaše wšitke tele słowa we swojej wutrobje. (Luk. II, 40—51.)

*** Hlejmy jeje njewuprajnu słódku radosć, hdyž zhubjenoho syna namaka.
„Namakała sym, kotrohož moja wutroba lubuje. Chcu joho dźeržeć a wjacy
njepušćić. Po wulkosći mojich bolosćow su moju dušu tróštowanja
zwjeseliłe.“

2. Maćeŕ božeje hnady, — proš za nas!

Swjata Marija je maćeŕ, kotruž je sebi boža hnada wuzwoliła a
přihotowała. Hižon we swojim podjeću běše wona z hnadu napjelnjena a je
we žiwjenju přecy we hnadźe přiběrała a přez swěrne sobuskutkowanjo
přecy wjacy hnady zasłužiła. „Mnohe dźowki su <pb n="141"/>bohatosće
nahromadźiłe; ty pak sy wšitke přetrjechiła.“ (Přisł. XXXI, 29.)

Swjata Marija je přez božu hnadu maćeŕ, přez spodźiwne skutkowanjo Ducha
swjatoho podjała a porodźiwši knježna wostała.

Swjata Marija je maćeŕ božeje hnady; přetož jeje syn je tón, kotryž je
hnadu z njebjes přinjesł, hnadu zasłužił a přihotował, wot kotrohož
wšitka hnada wukhadźa, kotryž je sam hnada.

Hako joho maćeŕ čěrpa wona z bohatosće joho hnadow a wudźěla nam z
maćeŕskej lubosću. Jězusej so spodoba, hdyž joho maćeŕ swoju šćedru ruku
swěrnym dźěćom wotewrja.

3. Słyś słowo bože.

Čłowjek chce rady wjele wjedźeć a pyta sebi swětnu wědomosć a mudrosé.
Ale, što pomha jomu wšitko tole, hdyž to njewě, štož je jomu nuzne a
štož joho k njebjesam wjedźe? Wšitku swětnu mudrosć přetrjechi słowo
bože, a štóž je z Boha, słyši je rady. Njech njebjesa a zemja zańdu,
Jězusowe słowo njezańdźe. Te je žiwjenjo a wjedźe k žiwjenju.

<pb n="142"/>

Słowo bože wuči nas, zemju zacpěć a na přitomne hinite wěcy wutrobu
njepoẃšeć, ale na njebjeskich wěcach so wokřewjeć, za njebjesami so
prócować, na Boha nadźiju stajeć a joho z cyłeje wutroby lubować. To je
prawa mudrosć.

Słyš toho dla słowo bože z wjesołosću swojeje wutroby a z kedźbnosću, a
zašćěṕ je hłuboko do swojeje wutroby. Jězus sam tebi ze swojej hnadu
pomha a twoju wutrobu přihotuje, zo by ty joho słowo zrozemił.

Štóž słowo bože zacpěje, zacpěje tež Boha a njewobsteji we hnadźe, ale
wjedźe swoju dušu do zahinjenja.

Tola njebudź zabyćiwy posłuchaŕ słowa, ale dopjelń je we skutkach a
zarjaduj po nim swoje žiwjenjo a budźeš zbóžny we swojim skutku. (Jak.
I, 25.)

XXII.

Domjace žiwjenjo swjateje Marije.

1.

Jězus dźěše ze swojimaj staršimaj a přińdźe do Nazaretha, a běše jimaj
poddaty, a nadobywaše na mudrosći a starobje a hnadźe před Bohom a
čłowjekami. (Luk. II, 51. 52.)

*** „Wón běše jimaj poddaty. Štó a komu? Bóh čłowjekomaj. Bóh, kotromuž
su jandźelojo poddaći, kotromuž wěrchowstwa a mócnosće posłuchaju, běše
poddaty Mariji. Woboje je wobdźiwajomne: synowe najdobroćiwše
podćisnjenjo a najwuznamjenjeniša dostojnosć Marije. A zo Bóh žónskej
posłucha, je ponižnosć bjez přikłada. A zo žónska Bohu poruča, je
wysokosć, kiž nima runjeća. We khwalbje <pb n="144"/>knježnow so wosebje
naspomina, zo Jehnjo sćěhuja, hdźežkuli dźe. Kajkeje khwalby je ta
hódna, kotraž před nim khodźi? Nawukń, čłowjeko! posłuchać. Zemja!
nawukń so podćisnyć. Procho! nawukń so přewinyć. Wo twojim Knjezu praji
sćenik: „wón běše jimaj poddaty.“ Začeŕwjeń so, hordy procho! Bóh so
ponižuje; ty so wuzběhuješ. Bóh so čłowjekam poddawa; ty chceš čłowjekow
wobknježić a staješ so wyše swojoho Stworićerja.“ (Swj. Bernard.)

Wo domjacym žiwjenju swjateje Marije nam pismo njepowjeda, ale swjaty
Ambros je nam zkrótka wopisuje: „Marija běše we wutrobje ponižna, we
słowach kruta, we duchu mudra, we ryčach zlutniwa, we čitanju sprócniwa.
Nadźiju staješe nic na njewěstosć bohatstwow, ale na próstwy khudych.
Swojomu dźěłu běše podata. Nic čłowjekow, ale Boha pytaše za sudnika
swojich myslow. Nikoho njeranješe, chcyše wšitkim derje, zdalowaše so
khwalenjow a lubowaše pócćiwosć.“ (Swj. Ambros.)

<pb n="145"/>

2. Spodźiwna maćeŕ, — lubozna maćeŕ, — proš za nas!

Runje kaž je swjata Marija dźiw božeje hnady, tak je tež jeje cyłe
žiwjenjo dźiw. Hako najrjeńše stworjenjo, kiž je z božeje ruki wušło,
zasłuži wona naše wobdźiwanjo.

Přez dźiw je wona maćeŕ, a hako maćeŕ wobdźiwanja hódna: hač runje
čłowjek, wona Bohu poruča a Bóh je jej we posłušnosći poddaty. Na swojim
bójskim synu wona swoje maćeŕske winowatosće z tajkej dospołnosću
dopjelnjuje, zo je wona we přirunanju z druhimi maćerjemi — dźiw. Ze
spodźiwanjom tohodla na nju cyły swět pohladuje.

Što rjeńše, što lubozniše hodźi so na zemi myslić, dyžli tale maćeŕ ze
swojim bójskim dźěćatkom? Lubosć jej z wočow hlada, lubosć jeje wutroba
sapa, lubosć pokazuje jeje cyłe žiwjenjo a zadźerženjo. Tohodla ju
cyrkej mjenuje maćeŕ rjaneje lubosće, — teje lubosće, kotraž čłowjeka
porjeńšuje po božim znamjenju a podobnosći.

Štó njechał tule luboznu, lubosće połnu, lubosć dawacu maćeŕ lubować?

<pb n="146"/>

3. Dobry porjad wšědnoho žiwjenja je dno a zakład našoho zboža.

Čłowjekowje su z wjetša tohodla njezbožowni, dokelž swoje wšědne
žiwjenjo prawje a derje zarjadować njewjedźa abó njechadźa.

Wopomń, zo kóždy nowy dźeń je za tebje nowy dar božeje dobroty. Tohodla
započń kóždy dźeń z Bohom a poswjeć jomu swoje prěnje mysle a začuća.
Njezakomdź swoje wšědne pobožnosće rano a wječor, prjedy jědźe a po
jědźi. Je-li móžno, słyš božu mšu. Tež hewak pozběhń swoju wutrobu
časćišo k Bohu we nutrnej modlitwje. Přecy měj Boha před wočomaj a
dopomnjej so na to, zo wón stajnje na tebje kedźbuje a za tobu hlada.
Wubudź dobre měnjenjo, zo chceš wšitko k joho česći činić a ćerpjeć, a
kóždoho hrěcha so zdalować.

Dźi swěru kóždej přiležnosći k hrěchej z puća a wostaj so towaŕstwow, we
kotrychž njemóžeš bjez škody za dušu pobyć. Kedźbuj sam na so, na
pohnuwanja swojeje wutroby a bjeŕ swoje zmysła na kedźbu, zo njebychu
tebje k złomu wabiłe. Zaprěwaj so samoho, <pb n="147"/>zleḿ a přewiń
swoju wopačnu wolu a přiwučuj so, přecy jeno to chcyć, štož so Bohu
spodoba.

Wostaj wšu prózdnotu a lěnjosć a nałožuj swój čas k wužitnomu dźěłu;
přiwuč so zahe dźěłu; přetož: młody prózdnik, stary złóstnik. — Swěrnje
dopjelń winowatosće swojoho powołanja, a wobstaraj wšitke dźěła tak
ródnje, kaž najlěpje zamožiš. Budź spokojny ze swojim powołanjom, přetož
Bóh je tebje do njoho stajił. Nježadaj něšto druhe abó wjacy być, hač
sy. We přećiwnosćach a wobćežnosćach swojoho dźěła wostań sćerpny.
Zarjaduj wšě dźěło tak, zo njeby duši škodu činiło.

Swjatosć swoje dźěła přez modlitwu, přez dobre měnjenjo — zo chceš wšo
we słužbje božej činić. Płody a wunošk swojoho dźěła nałožuj přecy tak,
zo so božoho žohnowanja njehódnoho njesčiniš. Tak swjatosćiš so a swoje
dźěło a zasłužuješ myto swěrnoho wotročka.

XXIII.

Swjata Marija na kwasu we Kana.

1.

Hdyž běše Jězus swoje zjawne wučeŕstwo započał, wučeše wón we Nazareće,
ale bu sam přesćěhany. Tohodla poda so ze štyrjomi wučownikami
(Handrijom, Syman-Pětrom, Filipom a Nathanaelom) do Kafarnauma. Jducy do
tutoho města přińdźe do Kana we Galileji.

Tam běše kwas, a Jězus a joho wučownikojo běchu na kwas přeprošeni a
Jězusowa mać tam tež běše. A dokelž wina njedosahaše, rjekny Jězusowa
maćeŕ k njomu: „Nimaju wina“. A Jězus jej rjekny: „Žónska, što je to mi
a tebi wo to? Moja hodźina hišće njeje přišła.“

<pb n="149"/>

Joho maćeŕ rjekny słužownikam: „Štožkuli wam wón praji, to čińće.“ A
Jězus kazaše jim, zo bychu šěsć karanow z wodu napjelnili a brašcy
podali. A hlej, woda běše do wina přewobroćena.

Tónle započatk dźiwow sčini Jězus we Kana galilejskej a wozjewi swoju
hordosć a joho wučownikojo do njoho wěrjachu. (Jan. II, 1—5, 7—9. 11.)

*** „Hač runje móžeše drje nam Khrystus dosć być, kaž tež je wšitka naša
zamožnosć z njoho: běše tola zdobne, zo byštaj při našim naprawjenju
wobaj splahaj skutkowałoj. Tohodla njewostawa žohnowana mjez žónskimi
prózdna, ale ma swój dźěl na tutym našim zasywujednanju. Přetož trjeba
je nam srjedźićerja k srjedźićerjej Khrystusej; a k tomu njeje nam
nichtó wužitniši, dyžli Marija, kotraž je zawdawk zbóžnosće mužskim a
žónskim podała. To je joho wola, zo bychmy wšitko dóstali přez Mariju, a
to k našomu wužitkej. K Wótcej snadź so bojiš přistupić, a stróžiš so
joho hłosa. Je tebi Jězusa hako srjedźićerja dał. Što njemóhł tajki Syn
wot tajkoho Wótca dóstać? Wón joho wusłyši, dokelž Syna <pb
n="150"/>lubuje. Ale snadź tebje z hrózbu napjelnjuje joho bójska
majestosć; přetož, hač runje je so wočłowječił, je tola Bóh wostał.
Chceš měć ryčnika, kiž by pola njoho za tebje ryčał? Dźi k Mariji. Hač
runje je we Mariji čista čłowječnosć, je wona čista wot wšitkoho
woblakowanja a wona budźe wusłyšana česćowanja dla, z kotrymž ju Syn
česćuje. Syn zawěsće wusłyši maćeŕ, a Wótc wusłyši Syna. Tale dha je
skhód za hrěšnikow, tale je naša najwjetša dowěra, wina našeje nadźije.
Přetož, móže Syn ju wotpokazać abó ju njesłyšeć? Jandźel je prajił: „Ty
sy hnadu namakała pola Boha.“ O zbožownje: wona tež přecy hnadu namaka.
Wona je słužownica wujednanja, wona je wumoženjo započała. Što trjebała
čłowjeska słabosć so bojeć, k Mariji přistupiċ? We njej njeje ničo
surowe, ničo hrózbne: wona je cyła lubozna a podawa wšěm dary. Hdyž při
přehladowanju swjatych stawiznow wšo, štož ju nastupa, połne miłosće a
hnady, połne pokornosće a smilnosće namakaš: dźakuj so tomu, kotryž je
tajku najdobroćiwšu srjedźićeŕku hnadnje wobstarał, napřećo kotrejž žana
njedowěra wobstać nje<pb n="151"/>móže. Wšitkim je wona wšitko a kóždomu
wotewrja klin swojeje smilnosće, zo bychu z jeje połnosće wšitcy
dóstawali: jaty wuswobodźenjo, khory wulěkowanjo, zrudny tróštowanjo,
hrěšnik wodaćo, sprawny hnadu, jandźel radosć. Wyše toho njepřepytuje
wona zasłužby, ale da so wot kóždoho naprosyć, wopokazuje so wšitkim
najhnadniša, a wšitkich potrěbnosće z najnadobnišej lubosću spokojuje.“
(Swj. Bernard.)

2.

Pomocnica křesćanow, — proš za nas.

Swjata Marija je namakała a ma hnadu pola Boha. Ale tule swoju hnadu
wona za nas čłowjekow nałožuje, a wopokazuje so hako pomocnica
křesćanskoho luda.

Wona je cyrkwi pomhała jeje nutřkownych njepřećelow přewinyć a je
zahnała błudne wučenja. Tak je wona swjatomu Dominikej (wokoło lěta
1205) napřećo błudam Albingensow pomoc přinjesła we swjatym róžowcu, a
błudy zahnać pomhała.

Tak su jeje hnadne wusłyšenjo nazhonili, kiž so k swjatej Mariji wo
pomoc napřećo <pb n="152"/>zwonkownym njepřećelam křesćanstwa wołachu.
Při tajkej přiležnosći přistaji bamž Pius V. 7. oktobra 1571
lauretanskej litaniji powitanjo „pomocnica křesćanow“ k dźakownomu
wopomnjeću na dóstatu pomoc napřećo Turkam.

Přecy je swjata Marija rozšěrjenjo a překrasnjenjo křesćanstwa za swoju
wosobnu naležnosć wopokazowała, a we wšěch časach je křesćanstwo přez
jeje zastupnu próstwu wumoženjo z ćežkich tyšnosćow a horjow wočakowało
a dóstało.

Runje kaž na potrěbnosće zhromadnoho křesćanstwa, kedźbuje swjata Marija
tež na naležnosće jednotliwoho křesćana, a stara so za njoho kaž
dobroćiwa a mócna maćeŕ. Lubjenja a dźakowanja we cyrkwjach, k jeje
česći natwarjenych, kóžde lěto tule wjesołu wěrnosć znowa wobkrućeja a
wobswědčeja.

3.

Lubosć k bližšomu.

Boha dyrbimy lubować wyše wšoho, bližšoho pak kaž so samych.

<pb n="153"/>

Boha dla dyrbiš swojoho bližšoho lubować; přetož Bóh je to poručił a
žada wot swojich dźěći, zo so mjez sobu lubuja. Njehladaj tohodla na
wonkowne winy lubosće: na rjanosć, dobrotu, přećelnosć, ale na podobnosć
a znamjo bože, kotrež ma bližši runje tak, kaž ty. Bóh je swědk a za tym
hlada, hač je twoja lubosć swjata, posłušna, njetajena.

Lubuj bližšoho tak, kaž to Bóh žada, nic z rjanymi słowami, ale z
přikhilenjom wutroby a we skutku. Znjes joho słabosće a njedospołnosće a
pomhaj jomu nic jeno we časnych potrěbnosćach, ale tež we naležnosćach
duše.

Lubuj wšěch a kóždoho, dokelž dyrbiš jich we Bohu lubować, kaž smy
wšitcy bratřa we Khrystusu. Wosebje dyrbiš lubować swojich njepřećelow;
přetož boži zakoń to žada. Zabudź na křiwdźički, kotrež so tebi stanu a
prócuj so, zo by přez lubosć joho wot njepřećelstwa wotwobroćił. Ale
lubuj joho tež, byrnje wón we njepřećelstwje zwostawał.

Jězusowa lubosć budź tebi we tym přikład, joho hnada pomocnik, joho
zbóžnosć wustajene myto.

XXIV.

Swjata Marija hako wudowa Jězusa sćěhuje.

1.

Jako běše Jězus 29 lět stary, wumrje Józef. Wutroba swjateje Marije
njeběše ženje na swěće wisała, a tohodla so wot swěta dźělić
njetrjebaše. Hako wudowa pokračowaše wona we tym, štož běše we
mandźelstwje přecy činiła: pozběhowaše wutrobu k njebju, staješe swoju
dowěru na Boha a słužeše jomu z modlenjom.

Hdyž běchu Jězusa při joho prěnim wustupjenju we Nazareće ze synagogi
wustorkali, a kamjenjować chcyli, wopušći Marija swój dom a swoje město,
zo by z někotrymi pobožnymi žónskimi Jězusa sćěhowała. Tu <pb
n="155"/>staraše so za joho potrěbnosće a posłuchaše na joho słowo. Jeno
druhdy, hdyž so wón na dalše puće poda, wopušći wona joho na čas, ale
přecy zasy khwataše do joho wozbožaceje přitomnosće.

Hdyž Jězus junu k ludej ryčeše, přińdźe joho mać z přibuznymi, ale
njemóžeše luda dla k njomu dȯńć. Wonka stejo pósłachu po njoho, zo bychu
z nim poryčeli. A ludźo wokoło njoho sedźachu a rjeknychu jomu: „Hlej,
twoja mać a bratřa[1]⁾ wonka steja a chcedźa tebje widźeć.“

Jězus pak wotmłowi a rjekny: „Štó je moja mać? a štó su moji bratřa?“ A
pohladnywši po tych, kotřiž wokoło njoho sedźachu, wupřestrje ruku na
nich a swojich wučownikow a praješe: „Hlejće, to su moja mać a moji
bratřa. — Moja maćeŕ a moji bratřa su, kiž słowo bože słyša a činja:
přetož, štóžkuli čini wolu mojoho wótca, kiž je w njebjesach, tón je mój
bratr a moja sotra a maćeŕ.“ (Mat. XII, 46-50; Mark. III, 31-35; Luk.
VIII, 19-21.)

<pb n="156"/>

A (druhi króć) šta so, hdyž Jězus ryčeše, pozběhny žónska z ludu swȯj
hłós a rjekny jomu: „Zbóžny je žiwot, kiž je tebje nosył, a nadra,
kotrež sy wužiwał.“

Wón pak jej rjekny: „Haj, zbóžni su, kiž słowo bože słyša a je
zakhowaja.“ (Luk. XI, 27. 28.)

*** Rjenje Zbóžnik wobswědčenju žónskeje přihłosuje, prajicy, zo su
zbóžni, nic jeno ta, kotraž běše Słowo bože ćělnje porodźić zasłužiła,
ale tež wšitcy, kotřiž tesame Słowo na duchowne wašnjo přez słyšenjo a
wěru přiwozmu, a z prócowanjom za dobrymi skutkami we sebi abó we
druhich plahuja a kubłuja. Přetož tasama boža rodźićeŕka je zbóžna z
toho, zo je časna pomocnica při wočłowječenju Słowa była; ale wjele
zbóžniša je z toho, zo je přecy lubosć k njomu wobkhowała. (Swj. Beda.)

*** Tak dha njeje žana wina, zo bychu so bože knježny rudźiłe, zo,
wobkhowawši knježnistwo, njemóžeja być tež maćerje mjasa. Přetož toho
móže jeno knježnistwo hódnje porodźeć, kotryž we swojim narodźe njemóže
runjeća měć. Tola, tamny porod najswjećišeje <pb n="157"/>knježny je
pycha wšitkich swjatych knježnow. A wone su z Mariju maćerje
Khrystusowe, je-li zo činja wolu joho Wótca. Z toho dźě je tež Marija na
khwalobniše a zbóžniše wašnjo Khrystusowa maćeŕ, kaž je wón sam to
wobkrućił, prajicy: „Štóžkuli wolu mojoho Wótca čini, kiž je w
njebjesach, tón je mi bratr a sotra a maćeŕ.“ (Swj. Hawštyn.)

2.

Mócna knježna, — proš za nas!

Hdyž so we swjatym pismje (Přisł. XXXI, 10.) praša: štó namaka sylnu
žónsku? njetrjeba česćowaŕ swjateje Marije wotmłowjenjo daloko pytać.
Swjata Marija je tale sylna žónska, mócna knježna.

Wša jeje móc a sylnosć njewobsteješe we ćělnych mocach, ale we stajnym
dopjelnjenju božeje wole; přetož to je najwjetša sylnosć. Z tym najlěpje
móc a sylnosć wopokazuješ, zo khroble a z wobstajnosću a z najwjetšimi
woporami tež najćežše žadanja božoho zakonja swěrnje dopjelnješ. W tym
žadyn smjertny swjatu Mariju přesćahnył njeje.

<pb n="158"/>

Ale z wotkel přińdźe tajka móc do słaboho čłowjeka? Přiroda ju njedawa a
mudrosć ju njeposkića, ale bojosć Knjeza ju přihotuje, a boža hnada ju
do wutroby wuliwa. Tak běše Knjezowa słužownica, dokelž hnady połna, tež
napjelnjena z tutej sylnosću a mocu

Dokelž je swjata Marija mócna dopjelnjeŕka božeje wole, dopjelnjuje so
na njej Jězusowe slubjenjo: zo budźe ju Wótc česćować. Tale česć
wobsteji zboka zbóžnosće we tym, zo jeje słowo před Bohom płaći a Syn
jeje słowo słyši a wona přez zastupnu próstwu pola Boha wjele zamoži.

Na tule knježnu stajej dowěru, přetož to je mócna knježna.

3.

Sćěhowanjo za Jězusom.

Jězus je puć, wěrnosć, žiwjenjo a štóž joho sćěhuje, njekhodźi poćmje.
Ze swojim swětłom rozswětluje wón rozom a rozhrěwa wutrobu. Wón žada
sćěhowanjo a mało je, kiž joho posłuchaja.

Wón je puć, wěrnosć, žiwjenjo. Bjez puća njemóžeš khodźić; bjez wěrnosće
jón nje<pb n="159"/>spóznawaš, bjez žiwjenja — sy morwy. Jězus je
njezmylny puć, najwěsćiša wěrnosć, njeskónčne žiwjenjo. Wón je najruniši
puć, najwyšša wěrnosć, najzbóžniše žiwjenjo.

Tak dha sćěhuj joho: wón je puć, po kotrymž dyrbiš khodźić; je wěrnosć,
kotruž dyrbiš wěrić; je žiwjenjo, kotrež dyrbiš wočakować. —
Wostanješ-li na joho puću, spóznaješ wěrnosć a wěrnosć čini tebje
swobodnoho, a ty dóstanješ wěčne žiwjenjo.

Budź dha joho wučownik a zaprěj sebje samoho, a woporuj jomu wšu swoju
nakhilnosć, tak zo ničo nježadaš hač joho a ničo njechaš, hač štož wón
chce. — Zaprěwši swoju wolu twoŕ zo po Khrystusu, zo by jomu we wšitkim
přecy podobniši był, a Khrystusowy duch tebje přewzał. Wotewŕ jomu durje
swojeje wutroby, zamkń ju za stworjenja, zo by tam Zbóžnik bydlił a so z
tobu zjenosćił. Hlej, wón steji před durjemi a kłapa. Wzmi joho křiž na
so; přetož we křižu je zbóžnosć. Dźi hdźež chceš, pytaj štož chceš, ale
žadyn wyšši a wěsćiši puć njenamakaš, hač puć křiža.

Njeboj so, so tež před swětom hako wučownik a sćěhowaŕ Jězusowy, hako
dobry <pb n="160"/>křesćan pokazać. Hańbu zasłužiš, hdyž je tebi twoja
česć wjacy winojta, dyžli swěrnosć napřećo Jězusej. A sy bóle
přesćěhany, hdyž so złych bojiš: swědomjo tebi porokuje, zli tebje hanja
a dobri wo tebje njerodża. Abó chceš snadź z wulkej čródu dźeržeć, kiž
je napřećo Khrystusej? Byrnje jeno wašnja dla a zwonkownje z nimi
dźeržał, sy tajenc, a čłowjekow njespokojiš a Bóh tebje zaċisnje a budźe
so tebje něhdy hańbować. Ně, wuznawaj Jězusa khroble před čłowjekami.

Dźěłaj we swěće za božu wěc a dobywaj Jězusej sćěhowarjow, spěchuj
křesċanstwo. Za božu wěc dyrbiš tola k najmjeńšomu telko činić, kaž swět
za swoju wěc dźěła. Křesćanstwo je toho zawěrno hódne. Wěsće maš k tomu
tež telko přiležnosće, kaž zli k zawjedowanju: krute zasady we sebi,
khrobłu wolu, dobry přikład, zjenosćenjo z tajkimi, kiž su z tobu
jenajkeje mysle a njebojazna wutrajnosć. Zbožowny kónc směš wočakować,
přetož Jězus pomha ze swojim žohnowanjom a wudźěli něhdy we njebjesach
njeskónčne myto.

XXV.

Swjata Marija při Jězusowym ćerpjenju a wumrjeću.

1.

Nětko běše čas přišoł, hdźež dyrbješe Jězus swój puć k wumoženju swěta
hić. Marija wjedźeše, što na njoho čaka a njemóžeše joho přewodźeć, ale
dyrbješe w Jeruzalemje wostać. W tyšnej bolosći čakaše we domje
poslednjeje wječerje. Přez wučownika, kotrohož Jězus lubowaše, zhoni, zo
je Jězus k smjerći wotsudźeny. Wona zebra wšě mocy a khwataše, zo by
joho hišće junu wohladała.

Hdyž Jězus křiž njeseše, sćěhowaše joho čróda žónskich, kotrež joho
wopłakowachu a <pb n="162"/>žałosćachu (Luk. XIII, 27). Mjez tutymi běše
swjata Marija, kotraž syna na smjertnym puću přewodźeše, a joho
křižowanju z nazdala přihladowaše.

„Pola křiža Jězusowoho pak stejachu joho maćeŕ a maćeŕna sotra Marija
Kleofowa a Marija Madlena.“ (Jan XIX, 25.)

*** Swjata Marija, njebjes kralowna a knjeni zemje, steješe bolostna
pola křiža našoho Knjeza Jězusa Khrystusa. Wón nima štałtnosće ani
rjanosće, widźachmy joho, a njezamožachmy na njoho hladać. Wot pjaty
nohow hač do wjeŕcha hłowy njeběše na nim čiłosće.

*** Při Jězusowym křižu steješe joho maćeŕ. Mjez tym zo druzy ćěkachu,
steješe wona bjez třepotanja. Z pobožnym wóčkom hladaše na synowe rany,
wo kotrychž wjedźeše, zo z nich nastanje wumoženjo za wšitkich. Na křižu
syn wisaše a wona před přesćěharjom njećěkaše. (Swj. Ambros.)

Hdyž běše Jězus swoju maćeŕ a wučownika, kotrohož lubowaše, stejeć
widźał, rjekny swojej maćeri: „Žónska, hlej twój syn.“ Potom dźeše
wučownikej: „Hlej, twoja maċeŕ.“ (Jan. XIX, 26. 27.)

<pb n="163"/>

*** W najwjetšej bolosći spomina Jězus na swoju maćeŕ a česću jeju z
lubosćiwej starosću. (Swj. Ambros.)

*** Jězus nic hako Bóh słužownicy, kotruž bě stworił a wobknježeše, ale
hako čłowjek maćeri, wot kotrejež běše porodźeny a kotruž nětko
wopušćeše, druhoho syna město sebje wobstara. (Swj. Hawštyn.)

*** Njeběše to ryč, wótřiša hač mječ, zawěrno dušu překałacy a do
najhłubšeje wutroby sahacy: „Žónska, hlej twój syn.“ O kajke je to
wuměnjenjo! Jan da so tebi město Jězusa, słužownik město knjeza,
wučownik město wučerja, Zebedejowy syn město Syna božoho, samy čłowjek
město wěrnoho Boha. Kak twoju čućiwu wutrobu słyšenjo tychle słowow
njedyrbjało překłóć, hdyž naše skalne, haj železne wutroby same
spomnjenjo na nje puka? (Swj. Bernard.)

Hdyž bu wokoło šesteje hodźiny, nasta ćma po cyłej zemi hač do
dźewjateje hodźiny, a słónco bu zaćěmnjene. A wokoło dźewjateje hodźiny
zawoła Jězus z wulkim hłosom: „Mój Božo, mój Božo! pře čo sy mje
wopušćił?“ — Potom, wjedźicy, zo je wšitko dokonjane, <pb
n="164"/>rjekny Jězus: „Mi chce so pić.“ A hdyž běše Jězus kisało wzał,
rjekny: „Dokonjane je. — Wótče, do Twojeju rukow poručam swojoho ducha.“
A skhiliwši hłowu wudychny ducha. (Mat. XXVII, 45. 46; Mark. XV, 33. 34;
Luk. XXIII, 44—46; Jan. XIX. 28. 30.)

*** Njewjedźeše dha Marija, zo Jězus zasy stanje, a to bórzy stanje?
Čohodla křižowanoho žarowaše? Njeje so dźiwać, zo Marija wjacy sobu
ćerpješe, hač jejny syn ćerpješe? Wón móžeše po ćěle wumrjeć, wona
njemóžeše we wutrobje sobu wumrjeć. To činješe lubosć, kaž njemȯže
wjetša pola nikoho być a kiž nihdźe runjeća njenamaka (Swj. Bernard.)

Wojacy přińdźechu a rozłamachu křižowanym hwiždźele. Hdyž pak běchu k
Jězusej přišli a widźachu, zo je hižon morwy, njełamachu joho hwiždźele;
ale wojak wotewrje z hlebiju joho stronu, a hnydom wuběža krjej a woda.
(Jan. XIX, 32—34.)

*** Zawěrno, twoju wutrobu je mječ překłół. Hdyž běše Jězus ducha
wudychnył, njeje so surowa hlebija joho žiwjenja dótknyła, kotraž joho
stronu wotewrje, ale twoju wutrobu je překłóła. Joho duša tam hižon
wjacy <pb n="165"/>njeběše, ale twoja (duša) njedaše so wot njoho
wottorhnyć. Twoju wutrobu dha je móc bolosće zajała a čućo sobuželnosće
přewzało. (Swj. Bernard.)

Hižon běše pozdże a přińdźe Józef z Arimatheje a Nikodemus, a wza
Jězusowe ćěło. Ze křiža wzate, wza je Marija do swojeju rukow. W bolosći
dźeržeše morwoho syna na swojim klinje.

*** Mój lubowany je blědy a wokrawjeny. Cyłe joho ćěło dycha lubosć a
pohnuwa k zasylubowanju: hłowa je pokhilena, rucy wupřestrjenej, wutroba
wotewrjena. Z pobožnym wóčkom hladaš, o knježna! na njoho, a wobhladuješ
na nim nic tak krawnosć ranow, kaž zbóžnosć swěta. Joho rucy staj kaž
wuwinjenej a z wótrosću hozdźow překłótej, posadźanej ze zawdawkom
čłowjeskeje zbóžnosće.

Žałbowawši połožichu ćěło do nowoho rowa, kiž běše we skale wurubany.
Přiwaliwši wulki kamjeń k durjam rowa woteńdźechu. (Jan. XIX, 38.
40—42.)

*** Płakajo płakaše w nocy, a jeje sylzy běchu na licomaj. Nichtó njeje
mjeze wšitkimi přećelemi, kiž by ju tróštował...... <pb n="166"/>Hlej,
Knježe! kak sym styskna. Wutroba so mi we mni wobroća, dokelž sym połna
hórkosće. — Słyšeli su, zo ja žałosću; a nichtó njeje, kiž by mje
tróštował. — — Wulka jako morjo, je twoja tyšnosć, a štó tebi pomha? —
Wšitcy, kiž nimo dźěchu po puću, placachu z rukomaj, šukotachu a wijachu
z hłowu na tebje. Roń dha sylzy, kaž rěku, wodnjo a w nocy; njedaj sebi
wotpočinka, a twojej woči njech so njezamknjetaj. (Želospěw I, 2. 20.
21; II, 13. 15. 18.) — Moja wutroba w mojim ćěle je kaž rozeškrjeny
wósk. Sylzy běchu mój khlěb wodnjo a w nocy. — — Hdźe je wotešoł twój
lubowany? Hdźe je so wobroćił a chcemy joho z tobu pytać. — Dźiće wote
mnje! hórkostnje chcu płakać. Njeprócujće so, mje tróštować. Bolosć je
mje potłóčiła, a moje wobličo je wot płakanja zaćekło, a mojej woči staj
so zaćěmniłej.

2.

Kralowna martrarjow, — proš za nas!

We wěrje do Jězusa, zjenosćeny z nim we swjatosćacej hnadźe, joho mjena
dla ćerpjeć — to je křesćanske martraŕstwo. Ale <pb n="167"/>što je
swjata Marija ćerpjeła? Žadyn njepřećel njeje na nju swoju złóstnu ruku
złožił a jeje krjej přelał, a tola je wona kralowna martrarjow.

Hlej jeje ćerpjenjo při zrudnym hospodupytanju we Bethlehemje, při
ćěkanju do Egipta, při pytanju zhubjenoho syna, při njepřećelskich
spytowanjach Židow napřećo Jězusej, při joho ćerpjenju, smjertnym
bědźenju a wumrjeću.

Wšě tele jeje ćerpjenjo běše wulke: wona drje njećerpješe na ćěle, ale
we duši stysk, strach a bojosć. Tajka nutřkowna bolosć bóle boli, dyžli
wšě ćerpjenjo ćěła. Tale bolosć bě ćim wjetša, dokelž hako maćeŕ čuješe
bolosć lubowanoho syna. A nihdy njewobškodźena wutroba swjateje Marije
běše čućiwša, dyžli wutroba druhich maćerjow. A nihdźe njeběše žanoho
tróšta za nju. Z dołhim traćom rosćeše, přiběraše jeje bolosć. Swjata
Marija je wjacy ćerpjeła, dyžli martrarjo.

Kralowna je wona mjez martrarjemi; přetož jeje ćerpjenjo běše wosobniše
a zasłužbniše, dyžli ćerpjenja druhich. Wona je cyle njewinowata, we
najwjetšej lubosći, z njekhabłatej wobstajnosću a najkrućišo z Jězusom
<pb n="168"/>zjenosćena, we najswjećišej hodźinje ćerpjeła. Tohodla je
wona w njebjesach wyše wšěch martrarjow powyšena, a k njej pohladuja
hako k zakitaŕcy a pomocnicy martrarjow wšitcy, kotřiž Jězusa dla
přesćěhanjo ćerpja.

3.

Hela.

Swjata Marija běše swědk, hdyž Jězus njebjeskomu Wótcej płaćeše
narunanjo za khostanjo ćłowjekow we heli.

Khostanjo we heli je njewuprajne horjo, tak wulke, zo so wopisać
njehodźi. Tam płaći boža sprawnosć bjez smilnosće a hnady na zemi
wobeńdźene złósće. Hlej čwěle, kotrež ćěła a dušu krjuduja. „Je to ćmowy
kraj, přikryty ze smjertnym sćinom, kraj bědnosće a ćmy, hdźež sćin
smjerće a žadyn porjad a wěčna hrózba přebywa.“ (Job. X, 21. 22.) Tam je
nóc bjez nadźije na swětło a na tym so najćežo khosta, z čimž je so
najćežo hrěšiło a kóžda złósć změje swoje wosebite, přiměrjene
khostanjo. Štó budźe chcyć bydlić we palacym wóhnju a přebywać we
wěěnych płomjenjach? Ćim bóle na zemi <pb n="169"/>swoje ćěło w hrěšnym
žiwjenju hajiš a pleńčiš, čim wjacy změje helski woheń zapopadnjenja.
Ale najwjetše horjo budźe zdalenjo wot Boha, na kotrymž žanoho dźěla
njezměja.

Tam njeje žana nadźija na wumoženjo abó skónčenjo, ale khostanjo traje,
tak dołho kaž Bóh sam, bjez kónca. Tam woheń njehasnje. Kak dołho traje
nětko na zemi jedyn dźeń ćerpjenja; ale tam we heli budźe jedna hodźina
hórša a zatrašniša, dyžli tudy na zemi najćežše a najsurowiše čwělowanjo
čas žiwjenja. O wěčnosć — bjez kónca, štó móže sebi tebje prawje myslić?
Hdyž by kóžde tysac lět jenu sylzu wuronił a takle cyłe morjo napłakał
ze sylzami — přecy hišće njejsy wo kročałku dale we wěčnosći, přecy
hišće stejiš na jeje započatku.

Tam njebudże žadyn měr a wotpočink, tam žane wodychnjenjo abó
wopřestaćo, tam žadyn tróšt a žana pomoc, tam žane wobžarowanjo njeje.
We towaŕstwje złóstnikow a djabołow njeje smilnosć a želnosć, ale
djabołscy powjetšuje jedyn čwělu druhoho.

Tole je kónc, k kotromuž hrěšenjo wjedźe, tole je mzda hrěcha.

XXVI.

Swjata Marija po Jězusowym horjestaću zwjeselena, čaka na swoju smjerć.

1.

Třeći dźeń stany Jězus hordoznje z rowa. Po swědčenju swjatoho Ambrosia
je joho maćeŕ Marija joho prěnja na kalvarskej horje zasy wohladała,
hdźež wón jej błuzny ranow pokaza, kiž so we překrasnjenym błyšću
swěćachu „Sym prěni a posledni a žiwy a běch morwy; hlej žiwy sym wěki
na wěki.“

Po wulkosći bolosćow we mojej wutrobje zwjeseleja twoje tróštowanja moju
dušu. (Ps. XCIII, 19.)

Přebywawši štyrcyći dnjow ze swojimi, wjedźeše jich Jězus do Bethanije
na wolijownu horu, pozběhny swojej rucy a žohnowaše jich a <pb
n="171"/>stpěješe do njebjes. Marija widźeše swojoho syna do njebjes
stpěć a zradowaše so; přetož płód jeje žiwota sedźeše při prawicy Wótca.

Wróćiwši so do Jeruzalema přebywachu japoštołojo jednomyslni we
modlitwje ze žónskimi a z Mariju, Jězusowej maćerju. (Jap. staw. I, 14.)
Wšitcy buchu Swjatki ze swjatym Duchom napjelnjeni. Marija dósta
najsłódši tróšt z njebjes. „Bóh je tebje žałbował, twój Bóh, z wolijom
radosće přede wšitkimi twojimi towaŕškami.“

Po pósłanju swjatoho Ducha přebywaše Jězusowa knježniska maćeŕ Marija
hišće 23 lět na zemi. Po Jězusowej poručnosći běše ju wučownik swjaty
Jan k sebi wzał. (Jan. XIX, 27.) Po wudyrjenju přesćěhanjow we
Jeruzalemje wza ju Jan sobu do Efeza, ale tam dołho njewosta, ale wróći
so zasy do Jeruzalema.

Stajnje wona wumrjeć žadaše, ale z podaćom do božeje wole. Žadaše, z
Khrystusom być, hdźež běchu sprawni staroho zakonja z Jězusom stpěli.
Jeje přebywanjo na zemi je stajny wopor posłušnosće.

<pb n="172"/>

*** Marija rozpominaše, zo přez smjerć a horjestaćo našoho Wumožnika smy
z ćmy do swětła, ze smjerće k žiwjenju, z tłajitosće k njetłajitosći, z
cuzby do wótčiny, ze žałosće k radosći, ze zemje do njebjeskoho
kralestwa powołani. Jeje duši, kiž to rozpominaše, běše tónle swět
jastwo, a njebjesa prawe wobydlenjo. Wona so na ničim časnym
njezradowaše, dokelž chcyše so jeno we tym zradować, kotryž je wyše
wšoho. (Swj. Hawštyn.)

2.

Kralowna japośtołow, — kralowna wuznawarjow, — proš za nas!

Přirunamy swjatu Mariju z knjezowymi japoštołami, přesaha jich wona wo
telko, zo zasłuži mjeno „kralowna japoštołow“. Woni běchu před swojim
powołanjom njeznaći; wona pak je hižon we paradizu zjewjena a we času
často wopomnjena. — Woni běchu pomocnikojo, zastupnikojo, słužownikojo
Jězusowi; wona pak joho maćeŕ. — Woni běchu prjedy powołanja zwjetša
hrěšnikojo a před přikhadom swjatoho Ducha njedospołni a słabi; wona
běše přecy swjata, přecy połna hnady.

<pb n="173"/>

Japoštołojo běchu swědkojo Jězusowoho zjawnoho žiwjenja a rozšěrjachu
joho wučbu a wobroćichu swět k njomu. Swjata Marija je swětej Jězusa
porodźiła, prěnja swětej pokazała, a běše najdospołniši swědk joho
cyłoho žiwjenja. Wona japoštołow rozwučowaše wo podawkach z Jězusowoho
žiwjenja, kotrež woni widźeli njeběchu. Wona běše tróšt młodeje cyrkwje
a podpjera při rozšěrjenju Jězusoweje wěry, wona so wopokazuje hako
zahanjeŕka błudow.

Japoštołojo česćachu ju na zemi hako maćeŕ swojoho Knjeza a wostajiwši
japoštołske skutkowanjo, zhromadźichu so ze wšěch stronow wokoło jeje
smjertnoho łoža.

Wokoło njeje hromadźeše so zhromadźizna wěriwych. Japoštołojo a wšitcy,
kiž Jězusowu wěru wuznawachu, hladachu ze spodźiwanjom a česćowanjom na
tu, kotraž je prěnja Jězusa spóznała, stajnje wuznawała a wšěm
najdospołniši přikład zawostajiła, kak maja wšě swoje winowatosće
dopjelnjeć. Žadyn ze wšěch smjertnych njeje z tajkej lubosću k Jězusej
napjelnjeny był, kaž wona. Bjez bojosće a stracha je so wona w joho
najćežšich hodżinach <pb n="174"/>k njomu znała a pola njoho wutrała.
Tohodla tež we njebjesach wyše wšitkich a swojomu Synej najbližša steji,
hako kralowna japoštołow a wuznawarjow.

3.

Pokuta.

Ničo nječiste njemóže do njebjes přińć. Jenička nadźija za hrěšnika je
pokuta, bjez kotrejež je hrěšnik zhubjeny.

Ale strašna wěc je, pokutu wotstorkować a we pokućenju so wotlakować.
Přetož nóc přińdźe, hdźež nichtó skutkować njemóže. (Jan. IX, 4.)
Přezwažna khrobłosć, najwjetša błaznosć by to była, we tak strašnej wěcy
bjez starosće wostać. Njemylće so; Bóh so njeda wusměšeć. (Gal. VI, 7.)
Kaž sy žiwy, tak wumrješ. A je-li zo pokutu nječiniš, na wěčne zahinješ.
(Luk. XIII, 5.)

Što dha je, štož čłowjeka tak lóhcy wot pokućenja wotdźeržuje? Dokelž je
ćežko, napřećo sebi wojować, swoje nakhilnosće zaprěć; dokelž chce na
zemi lóhke žiwjenjo měć a hidźi wšo, štož wobćežnosć čini. Dokelž so <pb
n="175"/>změruješ při pohladowanju na tych, kotřiž sebi z pokućenjom
nuzne nječinja.

Lěpje je, čas žiwjenja pokućić, hač něhdy na wěčne zastorćeny byé. Tež
čwěle čisća su wjetše, hač wšitka bolosć na zemi. Khwataj dha pokutu
činić a zapowjedź sebi, štož złe nakhilnosće žadaja. Přez wěrnu,
njetajenu pokutu su tež hrěšnikojo k swjatoséi přišli a wuznawaja w
njebjesach: „o zbožowna pokuta, kotraž tajku zbóžnosć přihotuje.“

Tych dha sćěhuj we pokućenju. Pokuta je pomoc, tróšt a nadźija za
hrěšnika; ale, hladaj, zo tebi čas hnady njećeknje. Štož móžeš dźensa
činić, njewotstorkuj na jutřiše.

XXVII.

Smjerć swjateje Marije.

1.

Swjata Marija čakaše žadosćiwje na smjerć. Tak přińdźe tež za nju zbóžna
hodźina, hdźež dyrbješe po zakonju mjasa časnosć wopušćić. Boži jandźel
zjewi jej čas jeje woteńdźenja. Marija widźeše swoju smjerć, ale bjez
bojosće: wšak wutroba na zemi njewisaše, žadyn hrěch jej pohlad do
přichodnosće njemućeše, bohate zasłužby wobkrućachu najwjetšu nadźiju.

Jeje ćěło njeběše zestariło a staroba 60 lět jej njezeškodźiła. Žana
khorosć ju nječwělowaše. Žadosć za Jězusom ju k smjerći wjedźeše.

Ze stareje podawizny smy dóstali, zo so we času krasnoho wusnjenja
zbóžneje knježny <pb n="177"/>wšitcy swjeći japoštołojo, kiž cyłu zemju
k spomoženju ludow překhodźowachu, na jene dobo we Jeruzalemje
zeńdźechu. Hdyž tam běchu, zjewi so jim widźenjo jandźelow a bu słyšany
spěw njebjeskich mócnosćow. Tak Marija, wobdata z bójskej krasnosću,
swoju dušu do božeju rukow woteda. Jeje ćěło pak, kotrež běše Boha na
njewuprajne wašnjo podjało, bu pod spěwom jandźelow a japoštołow njesene
a we Gethsemane pohrjebane. Tři dny traješe spěw jandźelow na tutym
měsće. (Swj. Jan Damascenski.)

Tak přeńdźe Marija smjerć bjez bolosće a smjertnoho bědźenja. To běše
smjerć, rjeniša dyžli žiwjenjo, jasniša dyžli swětły dźeń, a nima
runjeća mjez tymi, kotřiž dźeja puć mjasa. To běše smjerć, hódna
knježny, bjez herbskoho hrěcha podjateje.

2.

Tróštaŕka zrudnych, — strowjo khorych, — proš za nas!

Na zemi je telko zrudobow a tyšnosćow, zo zemju doł sylzow mjenujemy.
Přećiwnosće, wobćežnosće, njezboža nadeńdu kóždoho. Za<pb
n="178"/>winowane abó njezawinowane horjo nikoho njezminje. We wšěch
tychle připadnosćach, kotrež čłowjesku wutrobu ze zrudobu napjelnjeja,
přistupuje swjata Marija k tebi hako tróštaŕka, kotraž chce twoju
wutrobu wolóžić a změrować. Wona je sama njeskónčnje wjele ćerpjeła, a
to bjeze wšitkoho zawinowanja. Tak je wona šła puć do swojeje krasnosće.
Na to wona tebje pokazuje a změruje tebje. Wutrobne dźělbraćo na
zrudnych podeńdźenjach jeje dźěći pohnuwa ju k zastupnej próstwje pola
Boha a přihotuje tebi pak wolóženjo we časnosći, abó rjeńšu krónu we
wěčnosći.

Wosebje spomožna je jeje maćeŕska pomoc za khorych. Wona pomha z
khorosćow, přetož rady podawa Syn Boži dar wustrowjenja přez jeje rucy,
a tysacy khorych dźakownje wopominaja, zo su pola njeje pomoc zastupneje
próstwy pytali. Zasy druhim wolóžuje khorosć. Kaž maćeŕ swoje khore
dźěćo derje wothlada, tak so swjata Marija wosebje za swojich
skhorjenych česćerjow stara a wuprošuje jim wot Boha te hnady, kotrež su
k wolóženju a sćerpnomu znjesenju khorosće trěbne.

<pb n="179"/>

Dokelž wona njecha, zo by so žane z jeje dźěći zhubiło, zakita wona z
najwjetšej swěrnosću a lubosću naše smjertne łožo, wotdźeržuje złoho
njepřećela a sćele nam jandźelow na pomoc a přewodźa swojoho Syna, kiž
so nam hako pućna cyroba podawa. Wona zakita nas we smjertnym bědźenju a
podpjera nas k zbóžnej smjerći.

3.

Smjerć.

Čłowjek nima na zemi ničo wěsćiše hač smjerć. „Čłowjekej je postajene,
junu wumrjeć.“ (Hebr. IX, 27.) Před wumrjećom ničo njezakita, ze smjerće
nichtó njewumoža.

Smjerć je nam přecy blizko. Prjedy hač sebi to mysliš, budźe po tebi.
Dźensa sy a jutře nic wjacy. Rano njewěš, hač wječora dočakaš, a wječor
njewěš, hač rańše słónco wohladaš. Ničo njeje njewěsćiše hač čas a
wašnjo smjerće. Njewěš hač doma abó wonka, wodnjo abó w nocy,
přihotowany abó njepřihotowany wumrješ.

Tohodla je błazna nadźija, sebi dołhe žiwjenjo lubić, hdyž žanoho dnja
wěstoho nimamy a njewěmy, hdy knjez po nas přińdźe; <pb n="180"/>(Mat.
XXIV, 42.); wón přińdźe kaž paduch w nocy. (1. Thess. V, 2.)

Njedaj dha so wot smjerće překhwatać; přetož jeno junu móžeš wumrjeć a
ženje so wjacy njewróćiš. Wot smjerće wotwisuje twoja cyła wěčnosć.

Z kajkimi myslemi budźeš we smjertnej hodźinje na swět pohladować? Swět
zhubi swoju rjanosć, pjenjezy a bohatosć swoju płaćiwosć, rjanosć swoje
wabjenjo. — Twoje ćěło bórzy wopróstnje a skoro budźe tłać. Nichtó wjacy
wo nje njerodźi. Hłuboko we zemi so přewobroći do procha. — Twoji
přećelojo sebi druhich pytaja a na tebje zapomnja. Z wočow — z myslow.
Wšo tebje wopušći a wot wšoho dyrbiš so dźělić. Nahi sy na swět přišoł a
ničo ze swěta sobu njebjerješ.

Cyle hinak budźeš tehdom na swoje hrěchi hladać. Štož so tebi nětko
snadne a njewažne zda, budże tebje potom ćežcy tłóčić; štož tebje nětko
wokřewja — budźe tebje ze strachom napjelnjeć. Štož nětko žadosćiwje
pytaš, budźeš z wohidźenjom wot so storkać. Hrěcha mzda je smjerć.

<pb n="181"/>

Potom přińdźe k česći bohabojosć a posłušnosć, njewinowatosć a
pócćiwosć, a lubozna budźe so zjewjeć pokuta. Dobre swědomjo njebudźe
třepotać, ale póńdźe z wjesołej nadźiju do wěčnosće; přetož wosobna je
před knjezowym wobličom smjerć joho swjatych; ale smjerć hrěšnikow je
najhórša.

Budź dha tak žiwy, hako by dźensa hišće wumrjeć dyrbjał. Wróć so k Bohu,
dóńž maš hišće čas k tomu. Ćisń nětko wot so, štož njebudźeš při mrěću
na sebi měć chcyć. Zacpěj zemju a wotemrěj swětej. Budź jeničcy Bohu
žiwy a prócuj so za wěčnymi kubłami. Na zemi sy kaž na hospodźe; twój
dom je we njebjesach.

XXVIII.

Swjata Marija z ćěłom do njebjes wzata.

1.

Třeći dźeń po pohrjebje přesta spěw jandźelow. Jenički Domaš njeběše
pódla był, ale běše hakle na třeći dźeń přišoł. Chcyše ćěło, kiž bě Boha
podjało, wohladać a počesćić. Tohodla wotewrichu japoštołojo row: ale
nihdźe njemóžachu swjate ćěło namakać. Jeno ćělne ruby, do kotrychž běše
zawalene było, tam namakachu a lubozna wóń lilijow jim napřećo stupaše.
(Swj. Jan Damascenski.)

Jandźelojo běchu ćěło swjateje Marije do njebjes přenjesli, zo přetłałe
njebychu stawy, kotrež ženje pod poklećom hrěcha pobyłe <pb
n="183"/>njejsu a kotrež su Jězusej najprjedy słužiłe, kotrychž płód
běše Jězusowe najswjećiše ćěło.

Japoštołojo zamknychu zasy rów. Přez potajny dźiw do spodźiwanja stajeni
móžachu jeno to myslić, zo je so tomusamomu Bohu a Knjezej hordosće,
kotryž běše swoje mjaso z knježny Marije wzać a so wočłowječić a
narodźić chcył, tomusamomu, kotryž po porodźe jeje knježnistwo
njezranjene zdźerža, tež spodobało, jeje njewoblakowane ćěło, potom hač
běše wumrjeło, njepřetłate zdźeržeć a přez přenjesenjo do njebjes,
prjedy powšitkomnoho a zhromadnoho horjestaća česćić. Z japoštołami
běchu přitomni swjaty Timothej, prěni biskop Efezow, Dionys areopagski a
wjele druhich. (Swj. Jan Damascenski.)

Tak dha běše Marija smjerć předobyła, a to bjez škody a rany.

*** Dźensa je swjata archa žiwoho Boha, kotraž běše swojoho stworićerja
w žiwoće podjała, k wotpočinkej šła do Knjezowoho templa, kiž njeje z
rukami twarjeny. Dźensa su njebjesa přijałe žiwy paradiz nowoho Adama.
Dźensa je njewoblakowana knježna, kotraž ze žanej zemskej požadosću
woblakowana njeje, <pb n="184"/>ale we njebjeskich myslach kubłana, nic
do zemje so wróćiła, ale, dokelž běše wona žiwe njebjo, do njebjeskich
wobydlenjow stajena Přetož kak směła ta smjerći podležeć, z kotrejež je
za wšitkich žiwjenjo wukhadźało? Tola so wona zakonjej poda, datomu wot
toho, kotrohož je porodźiła, a hako dźowka staroho Adama poda so staromu
wotsudźenju: wšak tež jeje syn, kiž je sam žiwjenjo, so toho
njewobaraše. Hako maćeŕ žiwoho Boha bu dostojnje k njomu horjewzata.
(Swjaty Jan Damascenski.)

*** Jěva běše do hadowoho wabjenja zwoliła a bu k bolostnomu porodźenju
a k smjerći wotsudźena a je swoje město we hłubokej zemi namakała. Kak
směła smjerć požrjeć tule zawěrno zbóžnu, kotraž je słowej božomu
posłuchała a ze skutkowanjom Ducha swjatoho napjelnjena była a na
jandźelowe duchowne postrowjenjo bjez požadosće a mužskoho towaŕstwa
podjała a bjeze wšeje bolosće porodźiła božoho Syna, a so cyła Bohu
poswjećiła? Kak móhła zemja wobkhować, kak móhło přetłaćo přewzać tele
ćěło, w kotrymž je Žiwjenjo podjate było? Tutej běše <pb n="185"/>runy,
hładki a lóhki puć do njebjes přihotowany. Hdyž po Khrystusowym słowje,
kiž je žiwjenjo a wěrnosć, słužownik tam budźe, hdźež wón sam je, kak
wjele bȯle joho maćeŕ njedyrbjała z nim być? (Swj. Jan Damascenski.)

2.

Duchowne sudobjo, — česćowne sudobjo, — proš za nas!

Cěło najzbóžnišeje knježny so khwali hako duchowne sudobjo, dokelž běše
dostojne wobydlenjo njewoblakowaneje duše. Duša njemóžeše škodować abó
so wobškodźić we tymle cyle swjatym ćěle, kotrež žane mjasne požadanjo
njeznaješe.

Tele ćěło běše duchowne sudobjo, dokelž běše najdospołniši grat swjateje
duše, přecy zwólne, žadanja duše dopjelnić a ženje napřećo duši
nježadaše a činješe słužbu podobnje, kaž to horjestanjene ćěła činić
budźeja.

Najbóle zasłuži tele ćěło so mjenować „duchowne sudobjo“, dokelž je na
kóncu zemskoho žiwjenja prawo ducha dóstało, kiž je njezahinitosć.
Runje kaž duch njehinje a njerozpadnje, njeje tež tele ćěło zahinjenju
<pb n="186"/>podležało, ale w krótkim času po wumrjeću we njebjesach
wobydlenjo dóstało.

Tele ćěło je česćowne sudobjo, kiž česćowanjo zasłuži a dóstawa; přetož
swjaty Duch je sebi je wuzwolił a přez swoje wobsćinjenjo poswjećił a
Syn boži je we nim bydlił. Tohodla budźe do wěčnosće česćowane hako
najkrasniša swjatnica boža.

3.

Boži sud.

Dwójcy stupi naša duša před boži sud: hnydom, hdyž je wotemrěwši ćěło
wopušćiła, stupi sama před swojoho sudnika, zo by zamłowjenjo wo swojim
žiwjenju dała. A póńdźe na město, kotrež je sebi zasłužiła. Na kóncu
časa, zasy zjenosćena z ćěłom, budźe před cyłym swětom znowa sudźena.
Ćěłej připraji so tesame wusudźenjo, kotrež je so na dušu hižon prjedy
stało.

Swět hinje, ćěła wožiwja a morwi z rowow stawaja. „Tehdom budźeja so
sprawni swěćić kaž słónco“ (Mat. XIII, 43), hrěšnikojo „budźeja smjerć
pytać, ale ju njenamakaja; budźeja wumrjeć žadać, ale smjerć budźe wot
nich <pb n="187"/>ćěkać (Pot. Zjew. IX, 6).“ Wšitcy budźeja na jednym
měsće zhromadźeni, ale zhubić budźeja so wšitke rozdźěle, kiž so na zemi
mjez čłowjekami namakachu. Čłowjekowje budźeja skhnyć we straše a
wočakowanju toho, štož na cyły swět přińdźe. Mocy njebjes budźeja
zhibane a hwězdy budźeja z njebjes padać.

A widźeć budźeja čłowjekowoho Syna přińć we mróčeli, z wulkej mocu a
majestosću. Jandźelojo budźeja čłowjestwo dźělić a sprawnych stajić k
joho prawicy, hrěšnikow k joho lěwicy.

Knihi budźeja wotewrjene a wšitko so wozjewi, štož je štó we žiwjenju
činił, a ani njewužitne słowčko tam njepytnjene njewostanje.

Hlej twojoho sudnika: je wšohowědomy a nichtó joho njezjeba; je
wšohomócny a nichtó tebje zakitać abó z joho mocy wutorhnyć njemóže; je
sprawny a budźe sudźić po zasłužbje. Tehdom njebudźe žana hnada a žane
wuzamłowjenjo. Běda tehdom kóždomu hrěšnikej! Joho jandźel budźe jomu
prajić: „ty móžeše swjaty być, je-li zo běše chcył.“ Joho swědomjo budźe
jomu porokować: „Na twojim zahinjenju sy sam wina.“ Sam djaboł budźe <pb
n="188"/>tebje wusměšeć, dwě knizy tebi pokazujo a prajicy: „hlej, tole
sy wěrił, a tole sy činił; po wěrje běše ty křesćan, po žiwjenju póhan.“

Hrěšniko, kak budźe tebi na tymle dnju? Ani pomocy, ani tróšta nihdźe
njenamakaš: pod tobu so hela wotewrja, wyše tebje je twój sudnik, twój
jandźel wot tebje ćěka, djaboł so hižon za tobu nadźera. Zady tebje leži
swět ze swojim jebacym wabjenjom, před tobu je njezbóžna wěčnosć. We
sebi čuješ poroki swědomja a koł wokoło tebje twoje hrěchi wobdawaja

Słyš, nětko sudnik na tebje wusudźenjo wupraji: „Dźi wote mnje,
zatamany, do wěčnoho wóhnja, kiž je djabołej a joho słužownikam
přihotowany. A woni póńdźeja do wěčnoho zatamanja.“ (Mat. XXV, 41. 46.)
— Haj, zatrašne je, padnyć do rukow žiwoho Boha. (Hebr. X, 31.)

Na tymle dnju, hdźež hrěšni třepotaju, njebudźeja so stróžić, kotriž su
křiž lubowali a swoje mjaso zaprěli: sprawni, ponižni, khudźi we duchu a
wšitcy, kotřiž su Khrystusa dla přesćěhani byli. Płaćiwosć změje
posłušnosć, sprawnosć, sćeŕpnosć, dobre swě<pb n="189"/>domjo,
bohabojosć, pobožnosć, zacpěćo swěta a pokuta; přetož kral zbóžnosće
budźe tutym prajić: „Pójće, žohnowani mojoho Wótca a wobsyńće kralestwo,
kiž je wam wot stworjenja swěta přihotowane.“ — A póndźeja do wěčnoho
žiwjenja. (Mat. XXV, 34. 46.) — Haj, zbóžni su wotemrjeći, kotřiž su we
Knjezu wumrjeli; woni wot swojich dźěłow wotpočuja a jich skutki jich
sćěhuja. (Pot. Zjew. XIV, 13.)

Wopominaj swoje přichodne sudźenjo nětko a přihotuj so na nje, dóńž maš
k tomu čas; přetož čas přińdźe, hdźež nichtó wjacy skutkować njemóže.

XXIX.

Swjata Marija we njebjesach krónowana.

1.

Knježna Marija je wzata do njebjeskoho města, hdźež Kral kralow sedźi na
hwězdnym stole. Kral je stanył, ju powitać, a stajeny je stoł za maćeŕ
krala, a wona sedźi k joho prawicy. — Marija je do njebjes wzata.
Jandźeljo so zraduja a z khwalenjom žohnuja Knjeza.

Boži templ je so wotewrił we njebju a wulke znamjo pokaza so na
njebjesach: žónska woblečena ze słónčkom, a měsačk je pod jeje nohomaj a
na jeje hłowje króna z dwanaće hwězdow.

*** Knježna, dźensa do njebjes stpějaca, je zawěsće radosće wěršnych
wobydlerjow z nadobnym přidawkom přisporiła. Hdyž při <pb n="191"/>jeje
postrowjenju Jan, hišće njenarodźeny, z radosću poskoči: kajke hakle je
było zradowanjo njebjesčanow, hdyž buchu dostojnjeni, nic jeno jeje hłós
słyšeć, ale wobličo widźeć, haj jeje zbóžnu přitomnosć wužiwać? Ale štó
zamóhł tež to dosć rozpomnić, kak je hordozna kralowna swěta stpěła, a z
kajkej česćownosću je cyła mnohosć njebjeskich čródow k jeje powitanju
so pozběhnyła? Z kajkimi spěwami je była k trónej hordosće přewodźana,
kak z luboznym wóčkom, spodobnym pohladom, z bójskim wobsahnjenjom
přijata wot Syna a powyšena wyše wšitkich stworjenjow z tej česću,
kotrejež běše tajka maćeŕ hódna, — z tajkej hordosću, kotraž tajkomu
Synej so zaležeše. — Kak wozbožace běchu wokošenja, kotrež wot toho, kiž
sedźi k prawicy Wótca, dźensa při powitanju dósta, hdyž přistupi k
stołej krasnosće? A runje kaž je na zemi před druhimi wjacy hnadow
dóstała, tak dóstawa w njebjesach wjacy wosobnišeje hordosće. (Swj.
Bernard.)

*** David, jeje prawótc, so zraduje a z nim ju khwala Arcjandźeljo,
Mócnosće sławja, Wěrchowstwa so zraduja, Knjejstwa so wjesela, <pb
n="192"/>Tróny swjedźeń swjeća, Cherubim khwala, a jeje khwalbu Serafim
powjedaja. (Swj. Jan. Damascenski.)

*** Tak dha sy wyšša dyžli njebjesa, jasniša dyžli słónco, swětliša
dyžli měsačk, bóle błyšćata dyžli hwězdy. (Swj. Tharasius.)

*** Přistuṕće dha a hlejće kralownu we krónje, z kotrejž je ju jeje Syn
krónował: na jeje hłowje je króna z dwanaće hwězdow. Zawěrno, hódna běše
z hwězdami krónowana być hłowa, kotraž so jasnišo dyžli hwězdy swěći a
je bóle debi, hač so z nimi pyši. Abó njedyrbjałe hwězdu tu wobkrónić,
kotruž słónco drasćuje? Štó hódnjuje parle, štó pomjenuje hwězdy, z
kotrychž je Marijna kralowska króna zestajana? (Swj. Bernard.)

2. Kralowna Jandźelow, kralowna wšitkich Swjatych, — proš za nas!

Swjata Marija je kralowna Jandźelow a přesćahuje tychle wot spočatka
zbóžnych.

Jeje dospołnosć je wjetša, nic drje po stworjenju, ale we pohnadźenju;
přetož wona je dóstała połnosć božich hnadow a přez <pb n="193"/>to tež
wěrch zbóžnosće. Tele dóstate hnady je wobstajnje wobkhowała a ze
swěrnym sobuskutkowanjom najlěpje nałožiła.

Jeje dostojnosć hako maćeŕ njebjeskoho Krala pozběhuje ju wyše
Jandźelow, kotřiž su joho słužownikojo. Jeje zbóžnosć je wyšša, dyžli
jich zbožo, dokelž je najbližša Jězusej, kiž je žórło zbóžnosće. — Jeje
móc je móc kralowny, kotraž Jandźelam poruča a woni so zraduja we jeje
słužbje.

*** Wona sama, z wuwzaćom Boha, je wyše wšitkich, rjeniša dyžli Cherubim
a Serafim a wšě jandźelske wójstwo. (Swj. Epifanius, biskop.)

*** Powyšena je swjata boža Rodźićeŕka we njebjeskim kralestwje wyše
khorow Jandźelow.

*** Powitana Marija, hnady połna, swjećiša dyžli Swjeći, česćowniša
dyžli Serafim, dostojniša dyžli wšitke stworjenjo. (Swj. German,
biskop.)

Kralowna wšitkich Swjatych přesahuje we njebjesach wšitkich Swjatych,
dokelž je jich hižon na zemi přetrjechiła.

<pb n="194"/>

Jeje wobstajna njewinowatosć pozběhuje ju nic jeno přez Swjatych z
čłowjestwa, ale tež přez Jandźelow, kotřiž žanoho ćěła nimaja.

Swjata Marija ma najbohatši pokład dobrych skutkow, kotrež su wšitke
najkrasniše, dokelž su we połnosći hnady činjene: nichtó njeje Jězusej
we joho nizkosći bóle słužił, dyžli wona.

K tomu krasni ju najwjetša ponižnosć, k kotrejž měješe tuta najswjećiša
mjenje winy, dyžli druzy. A tola so jej we ponižnosći žadyn runać
njemóže, kiž swojeje hrěšnosće dla dyrbjał so najbóle ponižeć.

Wona wuzwoli na zemi dźěl ćerpjenjow a hako towaŕška Jězusowoho
ćerpjenja je za swoju bolosć wjetšu winojtosć wudobyła, dyžli maja
ćerpjenja druhich přećelow božich. Tohodla je tež w njebjesach towaŕška
Jězusoweje zbóžnosće.

*** Jeje wysokosć błyšći so wyše wšitkich Swjatych. (Swj. Hrehoŕ, bamž.)

*** Ty sy wudebiła přirodnosć čłowjekow; ty sy rjady Jandźelow
přetrjechiła; niže tebje su wysoke stoły Trónow; ty sy wysokosć <pb
n="195"/>Knjejstwow přesahnyła; ty sy sylniša, dyžli móc Mócnosćow. Ze
zeḿskim wóčkom jasnišo widźiš, dyžli Cherubim, a pozběhuješ so z křidłom
ducha wyše, dyžli Serafim. Ty sy wšitke stworjenja daloko přesćahnyła,
dokelž sy so přede wšitkimi stworjenjemi wuznamjeniła we čistosći, a
stworićerja wšěch stworjenjow we sebi wobjała a joho w žiwoće nosyła a
porodźiła a ze wšěch stworjenjow sama maćeŕ boža sčinjena. (Swj. Sofron,
biskop.)

3. Njebjesa.

Króna wšoho zboža čaka na wuzwolenych we njebjesach. Wóčko drje njeje
widźało, wucho njeje słyšało a do wutroby čłowjeka njeje přišło, štož je
Bóh tym přihotował, kotřiž joho lubuja. (1. Kor. II, 9.) „Bóh budźe z
nimi bydlić a woni budźeja joho lud, a Bóh sam budźe z nimi hako jich
Bóh. — Bóh wutrěje wšě sylzy z jich wočow, a smjerć wjacy njebudźe, ani
žarowanjo, ani žałosć ani bolosć njebudźe wjacy.“ (Potajne Zjewjenjo
XXI, 3. 4.)

<pb n="196"/>

Bóh budźe jich wulke myto a budźeja joho widźeć wot wobliča k wobliču, a
wostanjeja z nim zjenoćeni.

Njebjeske wobydlenja su wot Boha přihotowane, zwjeselić wutrobu
čłowjeka.

Kak zbóžne budźe to towaŕstwo mjez Jandźelemi a Swjatymi, a wšitcy
budźeja so krasnić we hnadźe božej — we běłej drasće a dźeržicy palmy we
rucy.

W tutej zbóžnosći njebudźe žana bojosć, zo móhła so zasy zhubić abó
woteběrać, ale wona budźe do wěčnosće trać.

O krasna wótčina, o zbóžny domje Boha lubowacych dušow: tudy móžeja
tebje lubować bjez bojosće, zo zhubja, abó woliwknu abó wustanu. Z
daloka na tebje hladajo z doła sylzow žadam za tobu a to tohodla, zo
budu tam swojoho Boha wěki na wěki lubować.

Pohladuj na njebjesa, nic jeno hdyž so tebi zlě wjedźe, ale tež we
najwjetšim zeḿskim zbožu so dopomnjej, zo njebjeska zbóžnosć wšě naše
mysle přetrjechi. Zawěrno krasne je tute kralestwo, hdźež Swjeći z
Khrystusom knježa.

XXX. Swjata Marija wot Boha mjez křesćanstwom překrasnjena.

1.

Hdyž je Bóh knježnu maćeŕ Mariju do njebjes wzał, hdźež wona z
Khrystusom do wěčnosće knježi: přisłuša jej po božej woli cyła zemja.
Tónsamy, kotryž je na njej wulke wěcy činił, dokonja hišće nětko wulke
wěcy přez nju. Přez wusłyšenjo jeje zastupneje próstwy ju Bóh mjez
křesćanami překrasnjuje a sam swětej pokazuje, kak wón swoju maćeŕ
česćuje.

Z tysacow a tysacow dźiwow, kiž su so jeje dla a na jeje zastupnu
próstwu we wšelakich stotytkach křesćanstwa stałe, wopomńmy tudy
někotre, na kotrež cyrkej ze swjedźenjom spomina.

<pb n="198"/>

W Romje bu pod bamžom Liberiom (352—366) cyrkej k česći swjateje Marije
natwarjena a poswjećena a je znata pod mjenom „k swjatej Mariji na
snězy“. Bohaty měšćan Jan a joho mandźelska njeměještaj dźěći, kotrymž
móhłej swoje zamoženjo zawostajić. Tohodla poswjećištaj swoje zamoženjo
knježnje a maćeri božej Mariji a prošeštaj ju z wobstajnymi próstwami,
zo by jimaj na někajke wašnjo zjewiła, na kotry skutk chce tute pjenjezy
nałožene měć. Jeju z dobreje wutroby činjene sluby a próstwy najzbóžniša
knježna Marija hnadnje wusłyša a z dźiwom wobkrući.

Pjatoho augusta, w kotrymž času je w Romje najwjetša horcota, přikry w
nocy sněh dźěl hórki Ekskwilin. W tejsamej nocy maćeŕ boža Jana a joho
mandźelsku, kóždoho wosebje, we snje napominaše, zo byštaj na tym
městnje cyrkej natwariłej, kotrež ze sněhom potrušene namakataj; a
cyrkej ma na mjeno knježny Marije poswjećena być. Tak chce wot njeju za
herbu postajena być.

Jan zjewi to bamžej Liberiej, kotryž wobkrućeše, zo je so jomu tesame
dźećo stało. <pb n="199"/>Tohodla dźěše we swjatostnym přewodźenstwje
luda a duchownstwa k hórcy, kotraž běše ze sněhom přikryta. Bamž
připokaza tam městno za cyrkej, kotraž bu za pjenjez natwarjena, kiž
běštaj Jan a joho mandźelska nawdałoj. Do tuteje cyrkwje bu bethlehemske
žłobjo přenjesene.

Dom, we kotrymž swjata Marija bydleše, hdyž ju Jandźel Gabriel powita,
bu wot prěnich křesćanskich wěriwych wjele wopytowany. Po do njebjes
stpěću Jězusowym poswjećichu jón japoštołojo za modleŕnju křesćanow.
Khěžorna Helena daše nad domčkom krasnu cyrkej natwarić. Swjata Paula
tutón dom z pobožnosću česćowaše.

Hdyž we třinatym stotytku póhanscy njepřećeljo swjaty kraj wobsedźachu,
wobzamkny Bóh, tule swjatnicu druhomu krajej dowěrić. Domčk bu we lěće
1291 wot Jandźelow do Dalmatije na hórku mjez městomaj Tersato a Fiume
přenjeseny. Po třoch lětach a sydom měsacach přenjesechu jón Jandźeljo
do picenskeje krajiny blizko města Rekanati a postajichu jón do srjedź
ławrjenjowoho lěska, <pb n="200"/>kiž knjenje Loretto słušeše: to sta so
10. decembra 1294.

Nic bjez božeje rady je so stało, zo běchu tež swjećata swjateje Marije
we wulkej česći a buchu přez dźiwy překrasnjene. Mjez tutymi swjećatami
česćuje so te z wosebitej česću, kotrež so 25. hapryla, hdyž běše Pawoł
bamž, we měsće Genestani na muri cyrkwje na spodźiwne wašnjo pokaza,
kotraž wótcam eremitam z rjadu swjatoho Hawštyna słušeše. Pisma bamžow a
druhe pomniki tamnoho časa wobswědčuja tutón podawk.

Wosobnu pomoc božeje Rodźićeŕki k přewinjenju njepřećelow wěry je
křesćanski lud často na spodźiwne wašnjo nazhonił. Tak dobychu křesćenjo
přez zastupnu próstwu najzbóžnišeje knježny pola Echinadskich kupow pod
nawjedowanjom rakuskoho Don Juana 7. oktobra 1571 mórsku bitwu napřećo
turkowskomu wójsku pod nawjedowanjom Solimana II. Na tutym dnju, běše to
swjedźeń róžowca (rózarija) najzbóžnišeje knježny, běchu sobustawy
bratrstwa zjawny wobkhad k wuprošenju dobyća dźerželi. Bamž Pius V.,
kotromuž bě dobyćo we widźenju zjewjene, <pb n="201"/>přistaji tónsamy
dźeń do lauretanskeje litanije powitanjo: pomocnica křesćanow.

Khěžor Korla VI. přewiny z pomocu jeje zastupneje próstwy, we lěće 1715
Turkow pola Temeswara. K dźakownomu wopomnjeću postaji bamž Klimant XI.,
zo ma so swjedźeń swj. róžowca po wšěch krajach swjećić.

Hdyž móžeše so bamž Pius VII. 24. meje 1814 zasy zbožownje do Roma
wróćić, připisowaše to pomocy maćerje božeje a poruči swjedźeń k česći
„pomocnicy křesćanow“.

K wopominanju wšěch dźiwow, kotrež je Bóh přez swjatu Mariju a na jeje
zastupnu próstwu we wšelakich časach a wšelakich krajach činił, swjeći
cyrkej 9. julija swjedźeń „Dźiwow swjateje Marije“.

*** Marija je dała njebjesam krasnosć, zemi Boha, narodam wěru, złósćam
skónčenjo, žiwjenju dobru radu, wašnjam ćahnytbu. (Swj. Pětr Chrysolog.)

*** Budź powitana, najrjeńša pycha Swjatych; powitana, wina zbóžnosće
wšěch smjertnych. Powitana kralowna, kiž měr wujedna. Powitana,
njewoblakowana jasnosć maćerjow. Powitana, srjedźićeŕka wšitkich, kiž su
pod <pb n="202"/>njebjom. Powitana, porjedźeŕka cyłoho swěta. (Swj.
Tharasius, bisk.)

2. Njebjeske wrota, — proš za nas!

Swjata Marija přiruna so wrotam, z kotrymiž móžeja mnozy na dobo do domu
zastupić. Přez tele wrota je Syn boži z njebjes na zemju k wumoženju
swěta šoł a puć k nam namakał. Přez nju wudźěla nam Bóh swoje hnady a
wuliwa na nas swoje žohnowanjo.

*** Njewoteběrace swětło, najzbóžniša knježna, wusywa pruhi swojeje
miłosće a da so wot wšitkich bjez rozdźěla naprosyć a wšitkim so
miłostna wopokazuje. Potrěbnosće wšitkich z najdarniwšej lubosću
spokojuje. (Swj. Domaš, biskop Valent.)

*** Z cyłej nakhilnosću wutroby podawajmy so zastupowanju najzbóžnišeje
knježny a prošmy wo jeje patronstwo: zo by, hdyž ju z ponižnej słužbu
česćujemy na zemi, wona ze swěrnej próstwu za nas we njebjesach
zastupowała. Kotraž je k našomu wumoženju podała płaćiznu, móže
wumoženym podawać swoje zastupowanjo. (Swj. Hawštyn.)

<pb n="203"/>

„Wrota paradiza su nam přez tebje wotewrjene, kotraž z jandźelemi
hordozna dobyća swjećiš.“ Přez nju my do njebjes přińdźemy; nic drje,
hako by wona nas wumožiła, ale dokelž nam płody Jězusowoho wumoženja
podawa. Móc jeje zastupneje próstwy je tak wulka, zo móžemy přez nju
wšitko, štož za ćěło abó dušu trjebamy, dóstać Wona je zawěrno pomocnica
našoho zboža.

3. Mała ličba wuzwolenych.

Wuzwolenych, kotřiž něhdy do njebjes přińdu, je mało. Jězus, wěčna
wěrnosć, sam praji: „Mnozy su powołani, ale mało wuzwoleni.“ (Mat. XX,
14.) „Wrota su wuzke a wuzki je puć, kiž k žiwjenju wjedźe, a mało jich
je, kiž jón namakaju.“ (Mat. VII, 14.)

We času lijency je wjetši dźěl čłowjestwa we wodach zahinył, a jeno
někotři namakachu wumoženjo. Židźa su wšitcy we pusćinje Manna jědli,
ale mało z nich su slubjeny kraj wohladali. To wobswědčeja nam
napominanja pisma, wšu prócu nałožeć, zo bychmy něhdy do njebjes přišli.
„Bratřa, prócujće so bóle, zo byšće <pb n="204"/>přez dobre skutki swoje
powołanjo a wuzwolenjo sebi zawěsćili.“ (2. Pětr. I, 10.)

Zo budźe mało wuzwolenych, zwěsćuja njam wuprajenja a žadanja swjatoho
sćenja: „Chceš-li k žiwjenju zastupić“, dźerž kaznje!“ (Mat. XIX, 17.)
„Lubuj Boha twojoho Knjeza z cyłej swojej wutroby, z cyłej swojej dušu,
z cyłej swojej myslu. Bližšoho lubuj, kaž sebje samoho.“ (Mat. XXII, 37.
39.) „Je-li mje lubujeće, moje kaznje dźeržiće“. ... „Štóž moje kaznje
ma a dźerži, tón je, kiž mje lubuje.“ (Jan. XIV, 15. 21.) „Štóžkuli chce
być přećel tutoho swěta, bywa njepřećel boži.“ (Jak. IV, 5.) „Je-li štó
swět lubuje, njeje lubosć boža we nim“. (1. Jan. II, 15.) „Nichtó
njemóže dwěmaj knjezomaj słužić“. (Mat. VI, 24.)

Trjebamy jeno žiwjenjo a zadźerženjo najwjacy čłowjekow wobhladać a ze
žadanjemi božich kaznjow přirunać, a strowy rozom njemóže hinak, hač nam
prajić: hinak móžno njeje, hač zo budźe jeno mało wuzwolenych. Njemóžna
wěc je, tudy na zemi z djabołom a za złoho ducha žiwy być, a we
njebjesach so z Khrystusom zradować.

XXXI. Swjata Marija ze wšitkich Swjatych we cyrkwi najbóle česćena.

1.

Knjez je twoje mjeno tak powjetšił, zo twoja khwalba so njeminje z horta
čłowjekow, kotřiž wopominaja Knjezowu móc. (Jud. XIII, 25.)

Hdyž je Bóh sam swjatu Mariju přez posołstwo jandźela a přez maćeŕstwo
Syna božoho nanajbóle česćował, je tež nam puć pokazał, zo mamy ju w
česći měć. Před Jězusom by so něhdy začerwjenić dyrbjał, štóž joho maćeŕ
česćował njeje.

Swjata cyrkej dopjelnjuje jeno wolu swojoho załožerja Jězusa, hdyž joho
maćeŕ hódnje česćuje. Bohu so spodoba naše česćenjo; přetož wša česć,
kiž swjatej Mariji dawamy, <pb n="206"/>překhadźa na njoho hako jeje
stworićerja a Boha, na toho, kotryž je na njej wulke wěcy činił.

Wšědnje hort a wutroba kóždoho dobroho křesćana wospjetuje k česći
maćerje božeje tamne swjate słowa, z kotrymiž boži jandźel ju we božim
mjenje postrowješe a kotrež Hilžbjeta, wot swjatoho Ducha rozswětlena, k
jeje khwalbje praješe. A tři króć za dźeń (rano, připołdnju a wječor)
napominaja cyrkwinske zwony ze swjatym zwukom k česćowanju zbóžneje
potajnosće.

Mnohe cyrkwinske a přikazane swjate dny wobnowjeja nam wopomnjećo na
podawki ze žiwjenja Khrystusoweje maćerje, pozběhuja našu wutrobu k
njebjesam a k nutrnomu dźakej napřećo Bohu. Adventske „jutnje“ złožuja
při čakanju na swjedźeń zbóžnikowoho naroda našu kedźbnosć na tu, z
kotrejež měješe „słónco sprawnosće“ zeskhadźeć. — Nalětna meja česćuje
kralownu, kotraž je rjeńša, dyžli Jandźelojo. Soboty cyłoho lěta
wopominaja njewoblakowane podjećo Khrystusoweje maćerje.

We kóždym křesćanskim domje nadeńdźeš wobraz abó swjećo najzbóžnišeje
knježny. <pb n="207"/>K jeje česći je wjele cyrkwjow twarjenych a
poswjećenych a skoro we kóždej katholskej cyrkwi namakamy wołtaŕ
„swjateje Marije“.

Pobožne bratrstwa a cyrkwinske rjady maja wot njeje swój započatk, steja
pod jeje wosebitym zakitom a rozšěrjeja jeje khwalbu.

Hdyž běše wokoło lěta 1208 błudaŕstwo Albingensow we wokołnosći Toulousa
we Francoskej bóle a bóle rozšěriło, prócowaše so swjaty Dominik ze wšej
mocu, zo by rozšěrjenjo błudow zamjezował. Tohodla podwoješe swoje
pokućenja a modlenja, a nadběhowaše z horjacej pobožnosću kralownu
njebjes, zo chcyła zaslepjene wutroby wobroćić pomhać a joho we ćežkim
dźěle podpjerać. Knježna so jomu zjewi a wučeše joho róžowc (rózarij) a
lubješe jomu, zo budźe to dobyćeŕska bróń napřećo błudam a złósćam. Tak
so sta. Z pomocu tuteje pobožnosće přiwjedźe Dominik we krótkim času na
sto tysac błudnikow zasy do cyrkwje a hrěšnikow k pokućenju. Róžowcowe
bratrstwa so załožowachu a Dominikowomu rjadej dowoli so swjedźeń
róžowca abó rózarija.

<pb n="208"/>

We lěće 1218 běše wjetši dźěl španskoho kraja we poddanstwje surowych
Saracenow. Wjele jatych křesćanow bu do cuzby wlečenych a k zaprěću wěry
mocowanych. W tak zrudnym času mysleše pobožny a bohabojazny muž Pětr
Nolasko we swjatych rozpominanjach na to, kak móhło so jatym křesćanam
pomhać. Najzbóžniša knježna so jomu sama wozjewi a praješe jomu, zo
budźe jej a jeje Synej Jězusej spodobne, hdyž so k jeje česći rjad
załoži, kiž by jatych wumožił. W tejsamej nocy zjewi so wona swjatomu
Rajmundej z Pennafort a aragonskomu kralej Janej a napominaše jej z
tymisamymi słowami. Pětr khwataše do skutka stajić, k čomuž běše
napominany. Ćile třo so zjenoćichu a 10. augusta 1218 stupi rjad
„swjateje Marije k wukupjenju jatych“ do žiwjenja, kotryž měješe wyše
třoch klóštyrskich slubow čistosće, khudoby a posłušnosće — štwórty
slub: by-li trjeba było, sam za jatych křesćanow do jatosće stupić. Bamž
Hrehoŕ IX. tutón rjad cyrkwinscy wobkrući, kotryž je wjele dušow ze
zahinjenja wutorhnył.

<pb n="209"/>

Swjata Marija česćuje so we cyrkwi tež přez nošenjo skapulira abó
naramjenika. To je hruba, w łosana, pokutna drasćička, kiž ma dwoji
wotpohlad. Hako pokutna drasta wona čłowjeka k pokuće, pomorjenju mjasa
a k čistosći napomina. Hako drasta wot swjateje Marije podata, z jeje
swjećećom wudebjena, je to drasta bratrstwa, kiž bu k jeje česći
załožene a dopomnja sobustawy na přikład swjateje Marije, zbudźuje k
dowěrje na jeje zastupnu próstwu a napomina nošerja tuteje drasty, zo by
hako dźěćo swjateje Marije žiwy był.

Pobožny sobustaw rjadu Karmelitow, kotřiž mějachu na horje Karmel we
židowskim kraju swój prěni klóštyr, běše wulki česćowaŕ swjateje Marije
a žadaše sebi wot njeje tajku hnadu, přez kotruž móhł jeje česć mócnje
rozšěrjeć. Lěta dołho běše we modlenju, rozpominanju a swjatym pokućenju
přebywał. Hdyž junu před swjećećom swjateje Marije zasy wo tajku hnadu
prošeše, zjewi so jomu hordozna kralowna njebjes. Ta błyšćeše so z
krasnym swětłom a běše wot wjele Jandźelow wobdata. W prawicy dźeržeše
skapulir <pb n="210"/>a rjekny: „Luby syno, wzmi tutón naramjenik
(skapulir) a budź přeswědčeny, zo so hako zawdawk mojoho wosebitoho
přikłonjenja k twojomu rjadej wopokaže hako wěrny a mócny srědk k
rozšěrjenju mojeje česće a k spomoženju zbóžnosće tych, kotřiž budźeja
jón pobožnje nosyć.“

Runje tak so wona bamžej Janej XXII. zjewi, kotryž je we lěće 1322 na
nošenjo tuteje drasty wotpustki wudźělił. Z toho je nastało bratrstwo
swětnych ludźi, kotřiž chcedźa kóždy we swojim powołanju we čistosći
Bohu słužić a swjatu Mariju česćować.

Wšě tele česćowanja swjateje Marije pak na to pokazuja, zo ma so přikład
swjateje Marije sćěhować a po njej žiwjenjo swjatosćić a wudospołnjeć.
Prawy česćowaŕ swjateje Marije je tón, kiž jeje přikład swěrnje sćěhuje.
A tajkich česćerjow ma swjata Marija we wšěch časach po stotysacach nic
jeno we klóštyrskich zjenoćeństwach, ale tež mjez swětnymi ludźimi, kiž
swoje wěrne zbožo lubuja.

<pb n="211"/>

2. Kralowna najswjećišoho róžowca (rózarija), proš za nas.

Swjata Marija je załožeŕka a zakitaŕka róžowcowoho bratrstwa a
wopokazuje sobustawam we žiwjenju a wumrjeću swoju pomoc. To je jeje
swjate towaŕstwo, na kotrež ze spodobanjom pohladuje a we kotrymž ducha
praweje pobožnosće zbudźuje, zdźeržuje a přisporja. Wot njeje podaty
róžowc je za křesćanske žiwjenjo wužitna pobožnosć: wjedźe nam zakładne
wěrnosće křesćanstwa a našoho wumoženja před woči a zbudźuje přez
dopomnjećo na najwjetšu dobrotu božu k lubosći napřećo Bohu. Róžowc
pokazuje nam najrjeńši přikład Jězusowy a Marijny, a z pokazowanjom na
slubjenu pomoc swjateje Marije a na hnadu Jězusowu zbudźuje k
sćěhowanju.

Tak wopokazuje so swjata Marija tež we tutej pobožnosći hako pohnuwaŕka
k swjatomu žiwjenju a nawjedowaŕka k dobrym skutkam a pomocnica k wěčnej
zbóžnosći.

*** Hlej dha, žohnowana knježna! z kajkim česćowanjom smy tebje, byrnje
nazdala, <pb n="212"/>přewodźowali. Na twojej dobroćiwosći je, hnadu,
kotruž sy sama pola Boha namakała, swětej wozjewić a přez twoju próstwu
hrěšnikam wodaćo, khorym strowosć, w duchu bojaznym sylnosć, tyšnym
tróšt, spytowanym pomoc, a twojim swjatym hnadne wumoženjo dóstać. A tež
we tutej wjesołej swjatočnosći při kotrejž twoji słužownikojo Marijine
mjeno z khwalbu mjenuja, njech nam přez tebje, dobroćiwa kralowna, dary
swojeje hnady wudźěli Jězus Khrystus, twój Syn, naš Knjez, kotryž je
Bóh, wyše wšitkich žohnowany wěki na wěki. Amen. (Swj. Bernard.)

3. Prócuj so za najwjetšej dospołnosću.

Najwjetšu dospołnosć křesćanskoho žiwjenja tudy na zemi a něhdy najwyššu
zbóžnosć we njebjesach dospěć, dyrbi wšědne prócowanjo kóždoho křesćana
być. Žně budźeja ćim bohatše, čim wjetši běše wusyw. Myto so ćim
nadobniše wupłaći, čim wjacy a lěpje je so dźěłało. Króna budźe ćim
rjeńša, čim khrobliše běše bědźenjo. A zbóžnosć w nje<pb
n="213"/>bjesach budźe ćim wjetša, čim swjećiše běše na zemi žiwjenjo.

Njewostań stejo při tym, štož tebje wobdawa; njespokoj so, ze srěnimi
křesćanami dźeržeć, ale wustaj sebi najwyšši kónc, najwjetšu swjatosć,
najswěrniše dopjelnjenjo wšěch winowatosćow, ródne wužićo kóždeje
přiležnosće k kotromužkuli dobromu skutkej, zo by so najlěpšim,
najswěrnišim, najdospołnišim křesćanam runał. Čiń swoju wolu cyle
přezjednu z božej wolu: „Budźće swjeći, dokelž ja swjaty sym.“ (3. Mojz.
XI, 44.) „Budźće dha dospołni, kaž je waš wótc we njebjesach dospołny.“
(Mat. V, 48.)

Za tym so bjez přestaća, bjez woteběranja, bjez wostudźenja prócuj a
hladaj, zo by wšědnje we spodobanju božim přiběrał.

Štóž zastawa, hižon woteběra a zhubjuje, a ma škodu, a dyrbi so bojeć,
zo dale bóle do liwkosće zapadnje a tak płody dotalnoho dobroho
prócowanja z dźěla abó cyle zhubi.

Přehladuj často žadanja božoho zakonja, kedźbuj na přikłady Swjatych a
přepytuj často swoju wutrobu a hladaj, kak z naležnosćemi twojeje duše
stoji. Stajej twarjenjo <pb n="214"/>swojeje dospołnosće na hłuboki
zakład ponižnosće, twaŕ z božej hnadu a wuproš sebi božu pomoc a
zepjeraj so přecy na lubosć božu. „Dokonjej swoje swjatosćenjo we
bojoséi božej.“ (2. Kor. VII, 1.) „Bóh pokoja pak njech was we wšitkim
swjatosćuje, zo by waš duch nješkodźeny był a duša a ćěło bjez poroka
čakało na přikhad našoho Knjeza Jězusa Khrystusa. (1. Thess. V, 23.)

Druhi dźěl.

Česćowanjo

SWJATEJE MARIJE

maćerje božeje a přecy čisteje knježny,

zrjadowane

po Jeje róčnych swjedźenjach,

hromadźe

z wuběrkom

wšelakich pobožnosćow

po žadanjach

wažnych potrěbnosćow a naležnosćow

pobožnoho křesćana.

I. Rańša pobožnosć.

1. Rańše zdychnjenja k Bohu.

O Jězuso, mój Jězuso, mój najsłódši Jězuso! budź z Wótcom a ze swjatym
Duchom khwaleny wěki na wěki.

Jězuso, Marija, Józefje! ja was z wutrobu lubuju. Wam so poručam nětko a
kóždy čas.

We mjenje mojoho křižowanoho Knjeza Jězusa Khrystusa stawam. Wón
nawjeduj mje na mojich pućach, žohnuj we mojich dźěłach, zwarnuj před
hrěchami a daj mi na sudny dźeń wjesołe horjestaćo ze wšitkimi
wuzwolenymi božimi.

O mój Jězuso, kotryž sy mojich hrěchow dla wjazany a w běłej drasće
wusměšeny był: <pb n="218"/>wobleč mje drastu njewinowatosće a daj mi
čestnje khodźić po pućach Twojoho zakonja.

O mój Jězuso! wumyj mje z wodu Twojeje swjateje strony, zo bych so Tebi
spodobać móhł. Amen.

2. Rańše paćerje.

O Knježe wotewŕ mój hort, zo bych Twoje swjate mjeno česćował; wušwarń
tež moju wutrobu wote wšitkich prózdnych, wopačnych a cuzownych mysłow;
rozswětlej mój rozom, zahoŕ moju wolu, zo bych swoje paćerje hódnje,
kedźbnje a pobožnje wuspěwał, a před wobličom Twojeje bójskeje
majestosće wusłyšenjo zasłužił. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

O Knježe! we zjenoćenju z tamnym bójskim zamysłom, z kotrymž sy Ty sam
na zemi Bohu khwalbu wotłožował, spěwam ja tele swoje paćerje.

Wótče naš. ...

Strowa sy Marija ...

Ja wěrju do Boha ...

<pb n="219"/>

Knježe wotewŕ mojej hubje a mój hort budźe Twoju khwalbu wozjewjeć.

Božo, kedźbuj na moju pomoc, Knježe, khwataj mi pomhać.

*** Česć budź Wótcej a Synej a swjatomu Duchej, kaž to běše we spočatku,
tak tež nětko a přecy, a wěki na wěki. Amen.

Khwalena budź najswjećiša Trojica: Bóh Wótc, kotryž je mje stworił; Bóh
Syn, kotryž je mje wumožił; Bóh swjaty Duch, kotryž je mje we křćeńcy
poswjećił.

Njebjeski Wótče, wšohomócny Božo! z cyłej wutrobu so Tebi dźakuju, zo sy
mje tule nóc a wšón zańdźeny čas hnadnje zwarnował. Mój Božo! wšitko,
štož sym a mam, sym wot Tebje dóstał; ćěło a duša, rozom a pomjatk,
strowota a čiłe stawy, wšitko je Twój dar. Za wšo so Tebi dźakuju.

Chcu pak tež dźensniši dźeń a wšitke dny swojoho žiwjenja k Twojej
słužbje nałožeć. Wšitko, štož činju abó ćerpju, chcu po Twojej woli a k
Twojej česći činić a ćerpjeć. Kóždoho hrěcha a wšeje njeposłušnosće chcu
so zdalować a Twoje kaznje swěrnje dźeržeć.

<pb n="220"/>

Pomhaj Ty mojej słabosći a podpjeraj moju wolu, zo bych stajnje we
Twojim spodobanju wostał. Zakitaj mje přede wšitkej škodu a njezbožom, a
přewodźej mje wšudźom ze Swojim žohnowanjom. Žohnuj tež wšěch mojich
přećelow a dobroćerjow, a zapłać Ty jim lubosć, kotruž mi wopokazuja.

O Knježe, wšohomócny Božo, kiž sy mje hač k započatkej tutoho dnja
dowjedł; wozbožuj mje dźensa přez swoju móc, zo bych so tónle dźeń
žanomu hrěchej njepřikhilił, ale wšě moje mysle, ryče a skutki k
dopjelnjenju Twojeje sprawnosće złožene byłe. Knježe Božo njebjes a
zemje, nawjeduj, swjatosćuj, wobknjež a zarjaduj dźensa moju wutrobu,
moje ćěło, moje zmysła, moje ryče a skutki po Twojim zakonju, zo bych
tudy a we wěčnosći zbóžny być móhł přez Twoju pomoc, Wumožniko swěta,
kotryž žiwy sy a kraluješ wěki na wěki. Amen.

Křižowany Jězuso, Ty Syno žiwoho Boha, mój Knježe a Wumožniko! Žohnuj
mje Ty z Wótcom a ze swjatym Duchom. Wopytaj mje z Mariju, Twojej
najdostojnišej maćerju, a ze wšěmi Jandźelemi a Swjatymi božimi. <pb
n="221"/>Zamkń mje a wšěch žiwych a wotemrjetych wěriwych do Twojich
swjatych pjeć ranow. Daj wotemrjetym wěčny wotpočink. Mi a wšitkim
žiwym, wosebje mojim přećelam a dobroćerjam popřej hnadu, zo bychmy
Twoju swjatu wolu přecy lěpje spóznawali a swěrnje dopjelnili a Tebje
khwalili w žiwjenju a wumrjeću a do wěčnosće. Amen.

Budź powitana Marija, Ty wuzwolena dźowka Boha Wótca; Ty najdostojniša
maćeŕ Syna božoho, Ty najlubozniša njewjesta Ducha swjatoho. Budź
powitana, Ty templo a pokłado najswjećišeje Trojicy. Budź powitana,
kralowna, knjeni we njebjesach a na zemi. Budź powitana, stajnje žórlaca
studnja hnadow, kiž cyły swět wokřewja. O Marija, njewoblakowana
knježna, najlubozniša maćeŕ, kaž je Twój Syn Jězus Khrystus tebje Janej
a Jana Tebi poručił: tak poručam ja swoje ćěło a dušu, swoje zmysła a
mocy, swoje mysle a žadosće, słowa a skutki tutoho dnja a swojoho cyłoho
žiwjenja do Twojoho zakita, zo by so wšitko k wjetšej česći božej, a k
mojomu wěčnomu zbožu stało. O moja najlubša maćeŕ, budź přecy k pomocy
tym, kotrychž je Twój lubo<pb n="222"/>wany Syn ze swojej krjeju droho
wukupił. Čiń mje Jomu we wšitkim podćisnjenoho a najswjećišej Trojicy
posłušnoho, z křižowanym Jězusom sćeŕpnoho, a hłódnoho za jědźu
Jandźelow. Staj Ty k durjam mojeje wutroby Jandźela pěstona, kiž mje
posylni a zakita přede wšěmi njepřećelemi, zo bych spytowanjam
njepodležał, do wabjenjow njezwolił a něhdy přišoł do njebjeskeje
wótčiny, hdźež budu Boha a Tebje, maćeŕ boža, w zbóžnosći widźeć,
khwalić a lubować do wěčnosće. Amen.

Nětko rozpomń jednu z wěrnosćow, kaž je w prěnim dźěle pola kóždoho dnja
pod 3. namakaš.

*** O moja knjeni, o moja maćeŕ, swjata Marija! Tebi so cyle poručam. A
zo bych so Tebi poddaty wopokazał, podawam Tebi dźensa swojej woči,
swojej wuši, swój hort, swoju wutrobu, haj sebje cyłoho. Dokelž dha sym
Twój, o dobra maći! zakhowaj mje, zakitaj mje hako swoje kubło a
wobsedźeństwo.

We wšitkej nuzy a tyšnosći pomhaj nam najzbóžniša knježna Marija.

My prosymy, Knježe Jězu Khryšće! njech nas pola Twojeje miłosće nětko a
we hodźinje <pb n="223"/>našeje smjerće hnadnje zastupuje swjata knježna
Marija, Twoja maćeŕ, kotrejež najswjećišu wutrobu je we hodźinje Twojoho
ćerpjenja a wumrjeća mječ bolosće překłół: Jězuso, kotryž žiwy sy a
kraluješ wěki na wěki. Amen.

*** Budź khwaleny Jězus Khrystus do wěčnosće. Amen.

3. Jandźelske powitanjo.

*** Jandźel toho Knjeza přinjesł je Mariji posołstwo a wona je podjała
wot swjatoho Ducha.

Strowa sy Marija ....

Hlej, sym słužownica Knjeza; stań so mi po twojim słowje.

Strowa sy Marija ....

A Słowo je so mjaso sčiniło a je mjez nami bydliło.

Strowa sy Marija ....

Proš za nas swjata boža rodźićeŕka, zo bychmy dostojnjeni byli
slubjenjow Khrystusowych.

<pb n="224"/>

Wuliń, o Knježe! my prosymy Tebje, Swoju hnadu do našich wutrobow, zo,
kotřiž smy přez jandźelowe posołstwo wočłowječenjo Khrystusa, Twojoho
Syna, spóznali, bychmy přez Joho ćerpjenjo a křiž k krasnosći
zasyhorjestaća dowjedźeni byli. Přez tohosamoho Khrystusa, našoho
Knjeza. Amen.

Boža pomoc zwostań přecy z nami. Amen.

II. Wšelake pozdyški wob dźeń.

Požohnuj nas Bóh, naš Bóh; žohnuj nas Bóh, Amen.

Njech nas tón žohnuje, kotryž bjez kónca knježi a kraluje. Amen.

Do towaŕstwa njebjeskich wobydlerjow dowjedź nas kral jandźelow. Amen.

Bóh smil so nad nami a požohnuj nas. Amen.

Ze wšitkich hrožacych njezbožow wutorhń nas wšohomócny a smilny Knjez.
Amen.

Hnadny pomocnik budź nam wšohomócny a miłosćiwy Knjez. Amen.

Knjez wuč nas zeḿske zacpěć a njebjeske lubować. Amen.

<pb n="226"/>

Podźěl na wěčnym žiwjenju daj nam kral hordosće. Amen.

Wšohomócny Knjez nas požohnuj a přede wšitkim złym zakitaj. Amen.

Knjez wotewŕ naše wutroby k zrozemjenju joho kaznjow. Amen.

Knjez rozjasnjuj swoje wobličo nad nami a smil so nad nami. Amen.

*** We wšitkich wěcach stań so a budź do wěčnosće khwalena a česćena
najsprawniša a najlubozniša wola boža. Amen.

*** O mój Božo! ja wšitko kruće wěrju, štož sy Ty wozjewił, a štož Ty
přez swjatu katholsku cyrkej k wěrjenju prědk staješ: dokelž sy Ty
wěčna, njezmylna wěrnosć. Knježe, posylń moju wěru!

O mój Božo! ja so wot Tebje nadźijam, zo přez zasłužby Jězusa Khrystusa
wodaćo swojich hrěchow, Twoju hnadu k swjatomu žiwjenju a něhdy wěčnu
zbóžnosć dóstanu: dokelž sy Ty wšohomócny, miłosćiwy a njeskónčnje
swěrny we swojich slubjenjach. Knježe, wožiẃ moju nadźiju!

<pb n="227"/>

O mój Božo! ja lubuju Tebje z cyłeje swojeje wutroby a wyše wšoho,
dokelž sy Ty mój najlubši Wótc a najwyšše a najlubozniše kubło. Twoje
dla lubuju swojich bližšich, přećelow a njepřećelow, kaž so samoho.
Knježe, zahoŕ z wohenjom swjatoho Ducha moju lubosć. Amen.

*** Wěčny Wótče! ja wopruju Tebi drohu krjej Jězusa Khrystusa k
zapokućenju swojich hrěchow a za potrěbnosće swjateje cyrkwje. Amen.

Jednorodźeny Syn boži chcył nas požohnować a nam pomhać. Amen.

Mudrosć Boha Wótca rozwučuj nas we njebjeskej wědomosći. Amen.

K radosćam paradiza dowjedź nas smilnosć Jězusa Khrystusa. Amen.

Wotbłyšć wěčnoho Swětła rozswětlej nas bjez přestaća. Amen.

Z wěčnym žohnowanjom požohnuj nas Jězus, Syn knježny Marije. Amen.

Wodaj nam naše hrěchi Jězus, kotryž je so z knježny Marije narodźił.
Amen.

Jězus, Syn knježny Marije, budź nam hnadny a miłosćiwy. Amen.

<pb n="228"/>

*** Khwaleny a z modlenjom česćowany budź přecy a wěčnje Jězus Khrystus
we najswjećišim sakramenće wołtarja. Amen.

*** Najsłódši Jězuso! budź mi nic sudnik, ale wumožnik. Amen.

Hnada Ducha swjatoho rozswětlej naše mysle a wutroby. Amen.

Woheń swojeje lubosće zahoŕ Bóh we našich wutrobach. Amen.

Swjata boža rodźićeŕka, přecy knježna, Marija! zastupuj nas pola Boha,
našoho Knjeza. Amen.

Přez knježnu maćeŕ Mariju popřej nam Knjez zbožo a pokoj. Amen.

Hnadna knježna knježnow, zastupuj nas pola Knjeza. Amen.

Słódke mjeno našoho Knjeza Jězusa Khrystusa a joho najzbóžnišeje maćerje
budź khwalene wěki na wěki. Amen.

Swjata boža rodźićeŕka budź naša pomocnica. Amen.

Z miłosćiwym hortom proš za nas knježna Marija. Amen.

Marija, hwězda morja, wjedź nas do přistawa zbóžnosće. Amen.

<pb n="229"/>

Mócna, dobroćiwa maćeŕ Marija, proš za nas wobstajnje. Amen.

Swjata Marija a wšitcy Swjeći zastupujće nas pola Knjeza, zo bychmy
pomoc a wumoženjo dóstali wot toho, kotryž žiwy je a kraluje wěki na
wěki. Amen.

*** Jězuso, Marija, Józefje! wam podawam swoju wutrobu a swoju dušu. —
Jězuso, Marija, Józefje! stejće při mni we mojim poslednim bědźenju. —
Jězuso, Marija, Józefje! dajće mojej duši pod wašim zakitom we pokoju
ćahnyć. Amen.

*** We swojim podjeću běše Ty njewoblakowana, o knježna Marija. Proš za
nas Wótca, kotrohož Syna Jězusa sy wot swjatoho Ducha podjała a
porodźiła. Amen.

*** Khwalene budź swjate a njewoblakowane podjećo najzbóžnišeje knježny
Marije. Amen.

*** Jandźelo boži, mój zakitarjo, kotromuž je mje boža dobroćiwosć
dowěrila! rozswětlej, zakitaj, nawjeduj a wobknježuj mje. Amen.

III. Wječorna pobožnosć.

1. Jandźelske powitanjo.

Kaž rano str. 223; potom přistaj:

Knježe, daj wotemrjetym wěriwym wěčny wotpočink, a wěčne swětło njech
jim swěći. Njech wotpočuja we měrje. Amen.

2. Wječorne paćerje.

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Ja wěrju do Boha ....

O mój Božo, njebjeski Wótče! Ty sy mje tutón dźeń a wšě zańdźene časy
hnadnje zwarnował a mje z dobrotami žohnował. Za <pb n="231"/>to budź
Tebi česć a khwalba prajena wěki na wěki.

Ale sym so ja přecy posłušny napřećo Tebi wopokazał a Twoju swjatu wolu
swěrnje dopjelnił?

(Přepytaj z krótka swoje swědomjo.)

Ja spóznawam, o Božo, zo sym napřećo Tebi často a wjele zhrěšił a Twoje
kaznje přestupił. Mi je žel, zo sym Tebje zasy zrudźił. O smil so nade
mnu, a wodaj mi moje hrěchi. Nihdy wjacy njecham hrěšić, ale chcu Tebje
lubować a Tebi ze wšěmi swojimi mocami słužić. Posylń mje k tomu ze
Swojej hnadu.

O mój Božo, kiž ženje njespiš a njedrěmaš! ja poručam so z ćěłom a dušu
do Twojoho wótcowskoho zakita. Daj mi we měrje spać a wotpočować, a na
zajtra wubudź mje posylnjenoho k nowomu dźěłu a k Twojej słužbje. By-li
pak tale nóc moja poslednja była, dha poručam swoju dušu do Twojeju
rukow.

Wopytaj, o Knježe, moje wobydlenjo, a wotećěŕ daloko wot njoho wšitke
njepřećelske lečenja. Njech Twoji swjeći jandźelojo we <pb n="232"/>nim
přebywaja, zo bychu nas we měrje wobarnowali. A Twoje žohnowanjo budź
stajnje nad nami. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Zakitaj ze Swojej mocu tež mojeju staršeju, přećelow a dobroćerjow, a
zwarnuj na zastupnu próstwu swjateje Marije, přecy knježny, Twoju swójbu
přede wšitkej přećiwnosću, a zakitaj hnadnje před lečenjemi njepřećela
tych, kotřiž su Tebi z cyłej wutrobu podćisnjeni. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

Khudym dušam we čisću daj, Knježe, přez Swoju miłosć wotpočować we měrje
a wěčne swětło njech jim swěći. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

O křižowany Jězuso, kotryž sy swoju z ćernjemi krónowanu hłowu na drjewo
křiža zepjerać dyrbjał: ja so Tebi dźakuju, zo sy mi łožo k wotpočinkej
dał. Ja Tebje prošu, přihotuj sebi Ty we mojej wutrobje čiste łóžko, zo
by Ty we mni přebywał. Mojej wutrobje pak daj stajnje we Twojich ranach
wotpočować a něhdy we nich zbóžnje wumrjeć. Amen.

<pb n="233"/>

Lubostna maćeŕ boža Marija! budź a wostań tež tule nóc moja maćeŕ a
wopokazuj mi swoju hnadnu pomoc. Wzmi mje do swojoho zakita, zo bych
přede wšej škodu ćěła a duše zwarnowany w Bohu spał a w pokoju
wotpočował. Amen.

Swjata Marija, čista knježna, proš swojoho Syna Jězusa Khrystusa, zo by
wón moju dušu a ćěło dźensa a kóždy čas přede wšitkim złym zakhował.

Swjaty jandźelo pěstonje, a wšitcy Swjeći boži! khwalće Boha, hdyž ja
wotpočuju. Prošće Joho, zo by wón mje zakitał.

*** Spomń, o najdobroćiwša Knježna Marija! nihdy njebu słyšane, zo by
wopušćeny był, štóžkuli pod Twój zakit wućekny, wo Twoju pomoc wołaše,
wo Twoju zastupnu próstwu prošeše. Z tajkej dowěru zbudźeny, khwatam k
Tebi, o maćeŕ, o Knježna knježnow! Tebi so bližu, a steju hrěšnik
zdychujcy před Tobu. Njezacpěj moje słowa, o maćeŕ Słowa, ale słyš mje
hnadnje a wusłyš mje. Amen.

*** Pod Twój zakit ćěkamy, swjata boža rodźićeŕka! Njezacpěj naše
próstwy we našich <pb n="234"/>nuzach, ale wumožej nas stajnje wote
wšitkich strašnosćow. O hordozna, o žohnowana knježna, naša knjeni, naša
srědnica, naša zastupnica! Wujednaj nas ze swojim Synom, poručej nas
swojomu Synej, staj nas před swojoho Syna.

Čiń mje dostojnoho, Tebje khwalić, o swjatosćena Knježna, daj mi móc
napřećo Twojim njepřeċelam!

Zakitaj, o Knježe! Swojich słužownikow, kotřiž so pomocy, pokojej a
zakitej přecy zbóžneje knježny Marije dowěrjamy, a sčiń nas přede
wšitkimi njepřećelemi a strachami wěstych. Přez Khrystusa našoho Knjeza.
Amen.

Khwaleny budź Bóh we swojich Swjatych. Amen.

3.

Wobzamknjenjo paćerjow.

Knježe, wzmi na zasłužby a próstwy najzbóžnišeje knježny Marije a
wšitkich Swjatych pobožnosć mojeje słužomnosće, a hdyž sym we Twojej
khwalbje što dostojnje činił, pohladaj hnadnje na to, a wodaj
miłosćiwje, štož je so njedospołnje stało.

<pb n="235"/>

Swjatoswjatej a njerozdźělnej Trojicy, křižowanej čłowjeskosći našoho
Knjeza Jězusa Khrystusa, płódnej njezranjenosći najzbóžnišeje,
najhordoznišeje a přecy knježny Marije, a zhromadnosći wšitkich Swjatych
budź wobstajna khwała, česć, móc a hordosć wot wšitkeje stwórby
njeskónčnje a wěki na wěki. Amen.

Zbóžny žiwot knježny Marije, kotryž je Syna wěčnoho Wótca nosył, a
zbȯžne su nadra, kotrež su ćěšiłe Khrystusa toho Knjeza.

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Ze swojim žohnowanym płodom požohnuj nas knježna Marija. Amen.

IV.

Paćerje na božej mši.[2]⁾

1. Prjedy božeje mšě.

Mój Božo! ja chcu přitomny być najswjećišomu woporej božeje mšě, hač
runje hako hrěšnik dostojny njejsym, tak wulkej potajnosći blizko być,
před kotrejž jandźeljo třepotaju. Wučisć moju wutrobu, zo bych při
kwasnej hosćinje božoho Jehnjeća njespodobny njebył. Wotećěŕ wote mnje
wšitku wćipnosć, hordosć a rozpjeršenosć, zo bych z krutej wěru, ze
sylnej nadźiju a z horjacej lubosću Tebi słužił. Napjelń mje z duchom
<pb n="237"/>ponižneje pobožnosće, kotraž chce sebi jeno Twoje
spodobanjo wudobyć.

Pod Twój zakit ćěkamy, swjata boža rodźićeŕka! Njezacpěj naše próstwy we
našich nuzach, ale wumožej nas stajnje wote wšitkich strašnosćow,
hordozna a žohnowana knježna.

Proš za nas, swjata boža rodźićeŕka, zo bychmy dostojnjeni byli
slubjenjow Khrystusowych.

My prosymy, o Knježe! wotwjazaj ze swojej miłosću zwjazki wšitkich
našich hrěchow a na zastupowanjo swjateje a hordozneje a přecy Knježny
Marije a wšitkich Twojich Swjatych zakitaj našoho bamža ...., wšitkich
biskopow a wšěch jim podatych wěriwych; zakitaj našoho krala ....,
wšitke wyšnosće a cyły křesćanski lud, kaž tež nas, Twojich słužownikow
a naše domy. Nas a wšitkich přiwuznych a přeċelow wučisć wot
wopačnosćow, rozjasnjuj z pócćiwosćemi a daj nam pokoj a zbožownosċ.
Woteċěŕ widźownych a njewidźownych njepřećelow. Mjasne žadosće a
khorosće zdaluj; popřej strowy powětr, a wobradź našim přećelam a
njepřećelam lubosć. Zarjaduj puće Twojich słužownikow k spomoženju
zbóžnosće. <pb n="238"/>Wróć khorym zasy strowosć. Wšitkim žiwym abó
wotemrjetym wěriwym daj žiwjenjo we kraju žiwych a wěčny wotpočink. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Ty pak, o maćeŕ miłosće, kotraž sy pod křižom swojoho Syna krawny wopor
Jězusowoho ćerpjenja a krjeje njebjeskomu Wótcej woporowała k zbóžnosći
swěta: wuproš nam hnadu, zo bychmy we duchu z Tobu pola křiža Twojoho
Syna stali a joho bolosće a rany do našich wutrobow spomožnu želnosć
zatłočiłe. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

O Božo, njech so moje próstwy zjenoćeja z modlitwami Twojoho měšnika a
přez jandźelow donjesu před Twój trón we njebjesach. Wusłyš próstwy
wšěch, kotřiž su tutomu woporej přitomni abó na njón swoju nadźiju
stajeja.

2. Skhodźeńske paćerje.

We mjenje Wótca, a Syna, a Ducha swjatoho. Amen.

Chcu być před božim wołtarjom a stupić před Boha, kotryž sam mje
zwjeselić móže. Ty, o Božo, sy moja sylnosć. Pósćel swoje <pb
n="239"/>swětło a swoju wěrnosć, kiž mje dowjedźetaj do Twojich
wobydlenjow. Tebje chcu khwalić a Tebi so dowěrić a dźakować; přetož Ty
sy zbožo mojoho wobliča a mój Bóh.

Tola moja wutroba dyrbi so rudźić a před wšohomócnym Bohom, před
najzbóžnišej knježnu Mariju, před wšitkimi Swjatymi a před cyłym swětom
wuznawać, zo sym přez swoju samotnu winu wjele zhrěšił z myslemi,
słowami a skutkami. Tohodla prošu najzbóžnišu knježnu Mariju a wšitkich
Swjatych, zo bychu za mnje Knjeza našoho Boha prosyli

Wšohomócny Bóh so nade mnu smili, woda mi moje hrěchi a dowjedźe mje k
wěčnomu žiwjenju. Hdyž mi Bóh swoju smilnosć pokaza, a mi spušćenjo,
wotwjazanjo, a wodaćo mojich hrěchow popřeje, budu so zasy we Bohu
zradować a z čistej wutrobu zastupju před najswjećiši wołtaŕ boži.

O Božo! ja njejsym hódny Twojeje smilnosće a njezasłužu přelutowanjo.
Ale na zastupnu próstwu Twojich wuzwolenych a wosebje Twojeje
njewoblakowaneje maćerje Marije pohladaj z miłosćiwym wóčkom na mnje a
<pb n="240"/>wzmi ze mnje wšitku njesprawnosć, zo bych móhł z čistej
wutrobu najswjećišomu woporej přitomny być.

*) 3. Introitus.

Kak krasny je pócćiwy splah we jasnosći; přetož njesmjertne je joho
wopomnjećo, dokelž je polla Boha znate a pola čłowjekow. Knježe, Ty sy
nas Knjez. Kak spodźiwne je Twoje mjeno po cyłej zemi.

Česć budź Wótcej a Synej a swjatomu Duchej, kaž to běše we spočatku, tak
tež nětko a přecy, a wěki na wěki. Amen.

4. Kyrie eleison.

Knježe, smil so nad nami! Knježe, smil so nad nami! Knježe, smil so nad
nami!

Khryšće, smil so nad nami! Khryšće, smil so nad nami! Khryšće, smil so
nad nami!

Knježe, smil so nad nami! Knježe, smil so nad nami! Knježe, smil so nad
nami!

5. Gloria.

Česć budź Bohu we wysokosćach, a pokoj na zemi čłowjekam dobreje wole.

<pb n="241"/>

Tebje khwalimy, Tebje česćimy, Tebi so modlimy, Tebje hordosćujemy, Tebi
so dźakujemy Twojeje wulkeje krasnosće dla: Knježe Božo, njebjeski
kralo, Božo wšohomócny Wótče!

Knježe, jednorodźeny Syno, Jězu Khryšće, Knježe Božo, Jehnjo bože,
Wótcowy Syno, kotryž prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami!
kotryž prječ bjerješ hrěchi swěta, wzmi našu próstwu! Kotryž sedźiš k
prawicy Wótca, smil so nad nami!

Přetož Ty sam sy swjaty, Ty sam sy Knjez, Ty sam sy najwyšši, Jězu
Khryšće, ze swjatym Duchom we krasnosći Boha Wótca. Amen.

*) 6. Kollekta.

Wšohomócny wěčny Božo, kotryž sy ċěło a dušu hordozneje knježny maćerje
Marije přez sobuskutkowanjo swjatoho Ducha přihotował, zo by móhło hódne
wobydlenjo Twojoho Syna być; daj, zo bychmy, kotřiž so na jeje
wopomnjeću zwjeselimy, na jeje hnadne zastupowanjo wot hrožacoho złoho a
wšitkich strašnosćow tohole žiwjenja, a wot nahłoho a prědknjewidźanoho
wumrjeća a wot <pb n="242"/>wěčneje smjerće wumoženi byli. Přez
tohosamoho Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

*) 7. Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosće (w Eklesiastiku XXIV, 23—31).

Ja sym kaž winowy pjeńk luboznu wóń wupłodźiła; a moje kćenja su čestny
a česćeny płód. Ja sym maćeŕ krasneje lubosće, a bojosće a spóznaća a
swjateje nadźije. We mni je wšitka hnada puća a wěrnosće, we mni wšitka
nadźija žiwjenja a pócćiwosće. Pójće ke mni wšitcy, kotřiž mje žadaće, a
napjelńće so z mojimi płodami: přetož mój duch je słódši dyžli měd a
moje herbstwo je nad měd a mjedowy płast. Moje wopomnjećo traje přez
splahi wěčnosće. Kotřiž mje jědźa, su wjacy hłódni; a kotřiž mje pija,
hišće tradaja. Štóž mje słyši, njebudźe wohańbjeny, a kotřiž we mni
skutkuja, njezhrěša. Kotřiž mje na swětło dawaju, změja wěčne žiwjenjo.

*) 8. Graduale.

Žohnowana a česćowna sy, knježna Marija, kotraž sy bjez dótknjenja
hańbićiwosće maćeŕ <pb n="243"/>Zbóžnika namakana. Knježna, boža
rodźićeŕka, do Twojoho žiwota je so wočłowječeny zamknył tón, kotrohož
cyły swět njewopřija. Aleluja, Aleluja.

Knježna, po porodźe sy njezranjena wostała: boža rodźićeŕka zastupuj za
nas. Aleluja.

*) 9. Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu (XI, 27—28).

We tamnym času, hdyž Jězus k čródam ryčeše, pozběhny žónska z luda swój
hłós a praješe jomu: „Zbóžny žiwot, kotryž je Tebje nosył, a nadra,
kotrež sy wužiwał.“ Wón pak jej praješe: „Haj, zbóžni su, kotřiž bože
słowo słyša a je zakhowaju.“

10. Wěra.

Ja wěrju do jednoho Boha, wšohomócnoho Wótca, stworićerja njebjes a
zemje, wšoho widźomnoho a njewidźomnoho. — A do jednoho Knjeza Jězusa
Khrystusa, jednorodźenoho Syna božoho, a z Wótca rodźenoho přede wšej
wěčnosću; Boha wot Boha, swětło wot swětła, wěrnoho Boha wot wěrnoho
Boha, splahowanoho, nic sčinjenoho, jednopodstatnoho z <pb
n="244"/>Wótcom; přez njoho je wšitko sčinjene. — Kotryž je nas
čłowjekow dla a našeje zbóžnosće dla z njebjes stupił a wot swjatoho
Ducha z knježny Marije mjaso na so wzał a so wočłowječił. Je tež za nas
křižowany, pod Ponciom Pilatom ćerpjeł a pohrjebany; na třeći dźeń zasy
horjestanył, kaž bě pisane; a je do njebjes stpěł, sedźi pódla prawicy
Wótca; a přińdźe zasy w krasnosći, sudźić žiwych a morwych; joho
kralestwo njezměje kónca. — A do swjatoho Ducha, Knjeza a wožiwjerja,
kotryž z Wótca a Syna wukhadźa, kotryž z Wótcom a Synom sobu česć a
modlenjo dóstawa, a kotryž je přez profetow ryčał. — A jenu, swjatu,
katholsku, japoštołsku cyrkej. Wuznawam jenu křćeńcu k wodaću hrěchow. A
wočakuju zasyhorjestaćo morwych, a žiwjenjo přichodneje wěčnosće. Amen.

*) 11. Před woprowanjom.

Strowa sy Marija, hnady połna, Knjez je z Tobu; žohnowana sy Ty mjez
žónskimi, a žohnowany je płód Twojoho žiwota.

<pb n="245"/>

12. Woprowanjo.

Wzmi, o swjaty Wótče, wšohomócny, wěčny Božo! tónle njewoblakowany
wobłatk a tutón kheluch zbóžnosće, kotryž my, Twoji njedostojni
słužownikojo Tebi, žiwomu a wěrnomu Bohu woprujemy za swoje hrěchi,
rozhněwanja a zakomdźenja, a to za wšitkich přitomnych a za wšitkich
wěriwych křesćanow, žiwych a wotemrjetych: zo by so tónle naš wopor před
wobličo Twojeje bójskeje majestosće z luboznej wónju pozběhnył a nam
spomhał k zbóžnosći we wěčnym žiwjenju. Amen.

O zo bychmy we duchu ponižnosće a z rozkatej wutrobu wot Tebje, o
Knježe, horjewzaći byli a naš wopor so tak stał, zo by so Tebi spodobał.
Tohodla požohnuj tónle Twojomu swjatomu mjenej přihotowany wopor, a wzmi
jón horje k česći a khwalbje swojoho mjena a tež k našomu a cyłeje
swjateje cyrkwje wužitkej, hdyž jón woprujemy k wopomnjeću ćerpjenja,
zasyhorjestaća a horjestpěća Jězusa Khrystusa našoho Knjeza, a k česći
najzbóžnišeje a přecy knježny Marije a wšitkich Swjatych, kotřiž we
njebjesach za <pb n="246"/>nas proša, hdyž jich wopomnjećo na zemi
swjećimy.

*) 13. Sekreta.

O Knježe, přez Twoje smilowanjo a na zastupowanjo swjateje Marije, přecy
knježny, njech nam tónle wopor słuži k přitomnomu a wěčnomu spomoženju a
pokojej. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

14. Präfation.

Pozběhńmy swoje wutroby a mějmy je k Knjezej pozběhnjene. Dźakujmy so
Knjezej našomu Bohu, kaž je prawe a so přisłuša.

Zawěrno so přisłuša a je prawe, sprawne, a spomožne, zo so my Tebi,
swjaty Knježe, wšohomócny Wótče, wěčny Božo, přecy a wšudźom dźakujemy,
a Tebje khwalimy, žohnujemy a česćimy při wopomnjeću najzbóžnišeje a
přecy knježny Marije; kotraž je Twojoho Jednorodźenoho přez wobsćinjenjo
swjatoho Ducha podjała, a wobkhowajcy česć knježnistwa, swětej porodźiła
wěčne Swětło, Jězusa Khrystusa, našoho Knjeza. Přez kotrohož Twoju
majestosć Jandźeljo khwala, Knjejstwa z modlenjom česćuja, Mócnosće z
<pb n="247"/>třepotanjom wuznawaja, njebjesa a njebjeske mocy a zbóžni
Serafim we zhromadnym zradowanju swjeća.

Z nimi chcył Ty, my prosymy, tež naše hłosy horje wzać, hdyž w ponižnym
wuznawanju prajimy: Swjaty, swjaty, swjaty je Knjez, Bóh Sabaoth. Njebjo
a zemja staj połnej Twojeje hordosće. Hosanna we wysokosći. Žohnowany
budź, kotryž dźe we mjenje Knjeza. Hosanna we wysokosći.

15. Wopomnjenjo žiwych.

Najmiłosćiwši Wótče, my prosymy Tebje ponižnje přez Jězusa Khrystusa
Twojoho Syna, našoho Knjeza, a žadamy, zo by Ty Sebi spodobać dał tele
dary a swjaty wopor, kotryž Tebi woprujemy wosebje za Twoju swjatu
katholsku cyrkej, kotruž chcył Ty z Twojim słužownikom, našim bamžom
.... a z našim biskopom .... a ze wšitkimi prawjewěriwymi a wuznawarjemi
katholskeje a japoštołskeje wěry po cyłym swěće z pokojom wobdawać,
zakitać, zjednoćeć a wodźić. Spomń tež, o Knježe, na wšitkich
přitomnych, kotrychž wěra a pobožnosć je Tebi znata a za kotrychž so
tónle <pb n="248"/>khwalbny wopor wopruje a Tebi slubjenja činja k
wumoženju dušow a k nadźiji zbóžnosće a spomožnosće.

We zjednosćenju ze Swjatymi česćujemy wopomnjeċo hordozneje knježny
Marije, maćerje Jězusa Khrystusa, kaž tež wopomnjećo swjatych japoštołow
a martrarjow a wšitkich Swjatych; a prosymy, Ty chcył nas přez jich
zasłužby a próstwy z pomocu Twojoho zakita we wšitkim škitować. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

16. Při přežohnowanju.

My prosymy, o Knježe, wzmi tónle wopor našeje słužownosće horje a
zarjaduj naše dny po Twojim pokoju, wutorhń nas wot wěčnoho zatamanja a
přidźěl nas stadłej Twojich wuzwolenych.

Žohnuj Ty, o Knježe, tónle wopor, zo by nam był Ćěło a Krjej Twojoho
najlubšoho Syna, našoho Knjeza Jězusa Khrystusa, kotryž je na dnju,
prjedy hač je ćerpjeł, khlěb do Swojeju swjateju rukow wzał, a k dźakej
woči k njebjesam pozběhnywši žohnował, łamał a <pb n="249"/>swojim
wučownikam podał, prajicy: wzmiće a jězće wšitcy wot tutoho; přetož to
je moje Cěło.

Jězuso, budź mi hnadny!

Jězuso, budź mi smilny!

Jězuso, wodaj mi moje hrěchi.

Runje tak je wón po wječeri kheluch do swojeju swjateju rukow wzał, so
dźakował, žohnował a swojim wučownikam podał, prajicy: wzmiće a pijće
wšitcy z njoho; přetož to je kheluch mojeje krjeje, kotraž budźe za was
a mnohich přelata k wodaću hrěchow. Hdyžkuli to činić budźeće, čiṅće to
k mojomu wopomnjeću.

O Jězusowa swjata Krjej, wučisć mje!

O Jězusowa swjata Krjej, poswjeć mje!

O Jězusowa swjata Krjej, sčiń mje zbóžnoho.

17. Wopomnjenjo wotemrjetych.

My wopominamy ćerpjenjo, z morwych stanjenjo a do njebjes stpěćo Jězusa
Khrystusa a woprujemy božej majestosći čisty, swjaty a njewoblakowany
wopor: swjaty khlěb wěčnoho žiwjenja a kheluch wěčneje zbóžnosće.

Wšohomócny Božo, my Tebje ponižnje prosymy: daj tutón wopor na twój
njebjeski <pb n="250"/>wołtaŕ před wobličo Twojeje bójskeje majestosće
přińć, zo bychmy ze wšitkim njebjeskim žohnowanjom a z hnadu napjelnjeni
byli, hdyž wot tutoho wołtarja dźěl bjerjemy a swjatoswjate Ćěło a Krjej
Twojoho Syna wužiwamy.

Spomń tež, o Knježe, na Twojich słužownikow a Twoje słužownicy, kiž su
před nami ze swěta wotešli a spja we sonje pokoja. Jim a wšitkim we
Khrystusu wotpočowacym daj, o Knježe městno wokřewjenja, swětła a
pokoja. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Tež nam hrěšnikam, kotřiž swoju nadźiju na Twoju smilnosé stajamy, daj
podźěl na towaŕstwje Twojich swjatych japoštołow, martrarjow a wšitkich
Twojich Swjatych. Njehladaj na naše zasłužby, ale wudźěl nam wodaćo a
pušć nas do jich towaŕstwa. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

18. Wótče naš.

Přez spomožne poručnosće napominani a přez bojske rozwučenjo rozwučeni,
wěrimy sebi prajić:

Wótče naš ....

<pb n="251"/>

Wumož nas, o Knježe, wote wšitkoho zańdźenoho, přitomnoho a přichodnoho
złoho a na zastupnu próstwu hordozneje knježny a božeje maćerje Marije a
swjatych japoštołow Pětra a Pawoła a Handrija a wšitkich Swjatych daj
nam hnadnje pokoj we našich dnjach, zo bychmy z pomocu Twojeje smilnosée
podpjerani přecy swobodni wot hrěchow a wěsći před kóždym njepokojom
byli. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

19. Před woprawjenjom.

Knjezowy pokoj budź stajnje z nami.

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, daj nam měr!

Knježe Jězu Khryšće, kotryž sy Swojim japoštołam prajił: Swój pokoj wam
wostaju, swój pokoj wam dam: njehladaj na naše hrěchi, ale na wěru
Twojeje cyrkwje a wobkruć ju we pokoju a jednosći.

<pb n="252"/>

Knježe Jězu Khryšće, Syno žiwoho Boha, kotryž sy po woli Swojoho Wótca a
ze sobuskutkowanjom swjatoho Ducha přez Swoju smjerć swětej žiwjenjo
dał: wumož nas přez Twoje swjate Ćěło a Krjej wot wšitkich našich
hrěchow a wot wšitkoho złoho, a daj, zo bychmy so přecy Twojich kaznjow
dźerželi a so ženje wot Tebje njedźělili.

Wužiwanjo Twojoho ćěła njech nam njepřińdźe k wotsudźenju a zatamanju,
ale po Twojej miłosći njech nam tyje k zakitej a lěkaŕstwej ćěła a duše.

20. Při woprawjenju.

Njebjeski khlěb bych chcył wužiwać a so k mjenej toho Knjeza wołać.

O Knježe, ja njejsym hódny, zo by Ty pod moju třěchu zastupił, ale praj
jeno słowo, a moja duša budźe wustrowjena.

Ćěło a Krjej našoho Knjeza Jězusa Khrystusa zakhowaj dušu k wěčnomu
žiwjenju. Amen.

Tónle dar we časnosći njech je nam lěkaŕstwo za wěčnosċ a njewostaj we
nas žanu nješwarnosć złósće.

<pb n="253"/>

*) 21. Po woprawjenju.

Najlěpši dźěl je sebi Marija wuzwoliła, kotryž so wot njeje njewozmje do
wěčnosće.

*) 22. Doprošenjo.

Z njebjeskej hosćinu podźěleni wołamy so k Twojej miłosći, o Knježe naš
Božo, zo bychmy, kotřiž wopomnjeċo božeje rodźićeŕki swjećimy, na jeje
zastupowanjo wot wšitkoho hrožacoho złoho wumoženi byli. Přez Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

23. K požohnowanju.

Daj sebi, o swjata Trojica, našu ponižnu słužbu spodobaċ, a daj, zo by
so woprowany wopor božeje mšě Tebi spodobał, nam pak před Twojej
smilnosću k wujednanju spomhał.

Požohnuj nas wšohomócny Bóh Wótc a Syn a swjaty Duch. Amen.

24. Poslednje sćenjo.

Započatk swjatoho sćenja po Janu. (I, 1-14.)

We spočatku běše Słowo a Słowo běše pola Boha, a Bóh běše Słowo. Tosame
běše we spočatku pola Boha. Přez nje je wšitko sčinjene, a bjez njoho
njeje ničo činjene, štož <pb n="254"/>je činjene. We nim běše žiwjenjo,
a žiwjenjo běše swětło čłowjekow. A swětło swěći we ċěmnosćach, a
ćěmnosċe njejsu je wopřijałe.

Čłowjek běše wot Boha pósłany, joho mjeno běše Jan. Tón přińdźe k
wobswědčenju, zo by swědčił wo swětle, zo bychu přez njoho wšitcy
wěrili. Wón njeběše swětło, ale bě, zo by swědčił wo swětle.

To běše wěrne swětło, kotrež rozswětluje kóždoho čłowjeka, kiž na tónle
swět přińdźe. Wón běše na swěće a swět je přez njoho sčinjeny, a swět
joho spȯznał njeje. Wón přińdźe do swojoho, a swoji joho njepřijachu.
Kotřižkuli pak joho přijachu, tym je wón móc dał, dźěći bože być: tym,
kotřiž do joho mjena wěrja, kotřiž njejsu z krjeje, tež nic z wole
mjasa, tež nic z wole muža, ale z Boha narodźeni.

A Słowo je so mjaso sčiniło a mjez nami bydliło. A smy joho krasnosć
widźeli, krasnosć, kajkuž ma jednorodźeny wot Wótca, połny hnady a
wěrnosċe.

<pb n="255"/>

25. Modlitwa po božej mši.

Ja prošu Tebje, najsłódši Knježe Jězu Khryšće, zo by mi Twoje ćerpjenjo
było sylnosć, kiž mje wobtwjerdźuje, zakita a wobara. Twoje rany njech
su mi jědź a napoj, z kotrymiž so nasyću, napowju a wokřewju.
Wokrjepjenjo z Twojej Krjeju njech wšitke moje hrěchi wotmyje. Twoja
smjerć budź mi wěčna hordosć nětko a do wěčnosće. Amen.

O Knježe Jězu Khryšće, kiž sy po woli Swojoho Wótca na swět přišoł a na
božej mši hako měšnik po wašnju Melchisedecha so wšědnje Bohu přez rucy
měšnika wopruješ: ja so Tebi dźakuju, zo sy mi dźensa tutomu swjatomu
woporej přitomnomu być dał. Přiwobroć a wudźěl mi połny wužitk a
žohnowanjo tutoho wopora, a daj mi hnadu, zo bych přecy po Twojim
spodobanju žiwy był a we swojim powołanju na Twoju česć dźěłał a so
něhdy z Tobu zradować móhł we njebjeskej zbóžnosći. Amen.

V.

Nyšporna pobožnosć.

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Božo, kedźbuj na moju pomoc; Knježe, khwataj mi pomhać.

Česć budź Wótcej ....

Khwaleny budź, o Božo mojeje wutroby, we najhordoznišej knježnje Mariji,
kotruž sy wot wěčnosće za swoju maćeŕ wuzwolił.

Khwalena budź, o Božo, krasnosć Twojoho Bójstwa, z kotrymž sy najčisćiše
ćěło knježny Marije napjelnił a dźewjeć měsacow wobydlił.

Khwalena budź, o Božo, najwyšša móc Twojeje majestosće, kotraž je so k
nizkosći knježniskeje słužownicy Marije ponižiła.

<pb n="257"/>

Khwalene budź, o Božo, jasne swětło a krasnosć Twojoho wobliča, z
kotrejž sy knježnisku dušu maćerje Marije wudebił a spodobnu sčinił.

Khwalena budź, o Božo, nadobna swjatosć a morjo hnadow, kotrež su cyłe
žiwjenjo knježny Marije Tebje dostojne sčiniłe.

Khwalena budź, o Božo, móc a słódnosć Twojeje lubosće, kotraž je Tebje
pohnuła, Syn najčisćišeje knježny Marije być.

Khwalena budź, o Božo, njeskónčna wulkosć Twojeje mudrosće, kotraž je
najzbóžnišu knježnu Mariju ze spóznaćom bójskich potajnosćow napjelniła.

Khwalena budź, o Božo, Twoja ponižna a najsłódša miłosć, z kotrejž sy so
wot knježniskeje maćerje Marije ćěšić dał.

Khwalena budź, o Božo, přenadobna słódkosć Twojeje bójskeje wutroby, z
kotrejež sy knježnisku maćeŕ Mariju wobstajnje z luboznosću napjelnjał.

Khwalene su, o Božo, słódke słowa a ryče Twojoho bójskoho horta, z
kotrymiž sy knježnisku wutrobu maćerje Marije k bójskej lubosći
zahorjał.

<pb n="258"/>

Khwalena budź, o Božo, cyła móc Twojoho Bójstwa, kotrež je so z
bohatosću hnadow do najmiłosćiwšeje wutroby maćerje Marije wulinyło.

Česć budź Wótcej ....

O Marija, Tebje njech khwala wšitke stworjenja; přetož Bóh je Tebje
wuzwolił za swoju dźowku, maćeŕ a njewjestu; wón je Tebje pozběhnył a
krónował hako kralownu njebjes a zemje.

Pójće dha, jandźelscy duchojo, pójće a pomhajće khwalić kralownu Mariju;
přetož z njeje je zeskhadźał najlubozniši kćěw — Jězus, kral kralow.

Khwalće dha knježnu Mariju, wy Arcjandźelojo, Cherubim a Serafim; přetož
wona je porodźiła toho, kotrohož wobličo wy we zbóžnosći widźiće.

Khwalće knježnu Mariju, swoju kralownu, wy patriarchojo a profetojo;
přetož wona je waše wutrobne žadanjo dopjelniła přez žohnowany płód
swojoho žiwota, přez Jězusa, kotryž je was wuwjedł z jastwa, we kotrymž
sće na njoho čakali.

<pb n="259"/>

Khwalće knježnu Mariju, swoju kralownu, wy swjeći japoštołojo, sćenikojo
a wučownikojo Knjezowi; přetož wy sće před druhimi nazhonili słódkosć
žohnowanoho płodu jeje žiwota, Jězusa, přez kotrohož sće na wysoke stoły
sadźeni w njebjesach.

Khwalće knježnu Mariju, swoju kralownu, wy wšitcy swjeći martrarjo;
přetož wy sće wumyći a purpurowu drastu woblečeni přez krjej
njewoblakowanoho Jehnjeća, žohnowanoho płodu jeje žiwota Jězusa,
kotrohož sće we čwělach sćěhowali.

Khwalće knježnu Mariju, swoju kralownu, wy swjeći wuznawarjo, mniša a
pustnikojo; přetož wona je jasna hwězda, kotraž je wam swěćiła, zo sće
do stopow žohnowanoho płodu jeje žiwota, Jězusa, stupali na puću k
wěčnomu žiwjenju.

Khwalće knježnu Mariju, swoju kralownu, wy wšitke swjate knježny; přetož
wona je wam porodźiła najsłódšoho nawoženju wašich dušow, Jězusa, kotryž
je was z jasnosću swojeje swjateje čistosće wobdał.

Khwalće knježnu Mariju, swoju kralownu, wy wšitcy wuzwoleni wobydlerjo
njebjes; přetož <pb n="260"/>přez njepřesahnitu płaćiwosć róžočerwjeneje
krjeje jeje najlubšoho Syna, njewoblakowanoho Jehnjeća božoho, Jězusa,
sće wumoženi a k njebjeskomu herbstwu přihotowani.

O knježna Marija, sněhběła lilija wěčnoho Boha, najrjeńše spodobanjo
najswjećišeje Trojicy! Tebje tysac a tysac króć powitam a prošu, Ty
chcyła mi k tomu pomhać, zo bych Tebje z božimi wuzwolenymi we
njebjesach widźeć a khwalić móhł do wěčnosće.

Česć budź Wótcej ....

Wot spočatka a před wěčnosću sym stworjena a hač do přichodneje wěčnosće
njepřestanu, a we swjatym wobydlenju sym před nim słužiła.

Witaj morja hwězda,

Mócna maćeŕ boža,

Přecy čista knježna,

Zbóžne njebjes wrota.

Tebi jandźel z njebjes

Posołstwo je přinjesł.

Měr nam boži naproš,

Jěvy winu wobroć.

<pb n="261"/>

Winow zwjazki wotwjež,

Slepym swětło přinjes;

Žanom’ złom’ k nam njedaj,

Dobre wšo nam žadaj.

Wopokaž so maćeŕ;

Proš, zo by naš paćeŕ

Hódź był Twojom’ Synej,

Našom’ lubom’ Knjezej.

O wosobna Knježna,

Bjez wšěmi tak smilna,

Sčiń nas hrěchow prózdnych,

Čistych a tež měrnych.

Žiwjenjo daj čiste,

Wjedź nas sprawne puće,

Zo tak zbóžni byli,

Boha widźeć móhli.

Khwała Bohu Wótcej,

Krasnosć joho Synej,

Dźak budź Duchej swjatom’,

Hordosć jena wšěm Třom.

<pb n="262"/>

Čiń mje dostojnoho, Tebje khwalić, o swjatosćena knježna! daj mi móc
napřećo Twojim njepřećelam.

Swjata Marija, khwataj na pomoc bědnym, pomhaj małomyslnym, tróštuj
płakacych, proš za lud, zastupuj za měšnistwo, zastupuj za pobožny
žónski splah! Njech wšitcy Twoju pomoc nazhonja, kotřiž Twoje wopomnjećo
swjeća.

Magnifikat. (Luk. I, 46—55.)

Moja duša wulkosćuje Knjeza, a mój duch so zraduje we Bohu mojim
Zbóžniku; přetož wón je na ponižnosć swojeje dźowki pohladał.

Hlej dha, wot nětka budźeja mje zbóžnu khwalić wšitke narody, dokelž je
wulke na mni činił, kiž mócny je, a joho mjeno je swjate; a joho miłosć
traje wot naroda k narodej pola tych, kotřiž so joho boja.

Móc je wopokazał ze swojim ramjenjom; rozpjeršił je, kotřiž su hordźi we
myslach wutroby. Mócnych je ze stoła storčił, a powyšił ponižnych.
Hłódnych je napjelnił z kubłami, a bohatych wupósłał prózdnych.

<pb n="263"/>

Přijał je swojoho słužownika Israela, dopomniwši so na swoju miłosć, kaž
je wón ryčał našim wótcam, Abrahamej a joho symjenju do wěčnosće.

Česć budź Wótcej ....

My prosymy, Knježe Božo, daj so nam, Twojim słužownikam, wobstajneje
strowosće ćěła a duše zwjeseleć, a na zastupnu próstwu swjateje Marije,
přecy knježny, wot přitomneje tyšnosće wumoženym być a wěčnu radosć
wužiwać. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Po wšelakosći časa spěwaj:

a. Wot prěnjeje njedźele adventa hač do patoržicy:

Hnadna maćeŕ Zbóžnika, kotraž sy přecy wotewrjene wrota njebjes a morja
hwězda; khwataj na pomoc ludej, kotryž padnywši stanyć žada. Ty, kiž sy
dostawši z Gabrielowoho horta tamne postrowjenjo k spodźiwej přirody
swojoho swjatoho Stworićerja porodźiła, knježna prjedy a potom, smil so
nad hrěšnikami.

Jandźel toho Knjeza přinjesł je Mariji posołstwo, a wona je podjała wot
swjatoho Ducha.

<pb n="264"/>

Wuliń, o Knježe, my prosymy atd. (str. 224.)

b. Wot nyšpora patoržicy hač do nyšpora na swěěk-Mariju:

Hnadna maćeŕ Zbóžnika atd. (hl. str. 263.)

Po porodźe sy njezranjena knježna zwostała, boža rodźićeŕka! zastupuj za
nas.

O Božo, kotryž sy přez płódne knježnistwo swjateje Marije čłowjeskomu
splahej myto wěčneje zbóžnosće přihotował: my prosymy, daj, zo bychmy
jeje zastupowanjo za nas nazhonili, přez kotruž smy zasłužili dóstać
spočerja žiwjenja, Jězusa Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

c. Wot swjatoka swěčk - Marije hač do zelenoho štwórtka:

Witaj kralowna njebjes! Witaj knjeni jandźelow! Budź powitana, korjenjo,
wrota, z kotrychž je swětej swětło zešło. Zraduj so, hordozna knježna,
krasniša, dyžli wšitke. Měj so rjenje, najpyšniša, a proš za nas
Khrystusa.

Čiń mje dostojnoho, Tebje khwalić, o swjatosćena knježna; daj mi móc
napřećo Twojim njepřećelam.

Podaj, miłosćiwy Božo, našej słabosći zakit, zo bychmy, kotřiž
wopomnjećo swjateje božeje <pb n="265"/>rodźićeŕki swjećimy, přez pomoc
jeje zastupowanja ze swojich njesprawnosćow zasy stanyli. Přez Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

d. Wot swjatoka jutrowneje soboty hač do soboty před najswjećišej
Trojicu:

Zraduj so njebjes kralowna, Alleluja! dokelž je zasy stanył, kaž běše
prajił, Alleluja! tón kotrohož znosyć Ty hódna běše. Alleluja. Proš Boha
za nas. Alleluja.

Wjesel a zraduj so knježna Marija, Alleluja! dokelž je Knjez zawěrno
horjestanył. Alleluja.

O Božo, kotryž sy přez horjestaćo Twojoho Syna, našoho Knjeza Jězusa
Khrystusa swět hnadnje zwjeselić chcył: my prosymy, popřej, zo bychmy
přez Joho rodźićeŕku knježnu Mariju radosće wěčnoho žiwjenja dóstali.
Přez tohosamoho Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

e. Wot soboty do najswjećišeje Trojicy hač do sobotypřed prěnjej
njedźelu adventa:

*** Budź powitana kralowna, maćeŕ miłosće! Žiwjenjo, słódnosć, a naša
nadźija, budź powitana. K Tebi so wołamy wocuzbjene dźěći Jěvine. K Tebi
zdychujemy, žałosćicy a płakajcy we tutym dole sylzow. Aj dha <pb
n="266"/>naša ryčnica, wobroć swojej miłosćiwej woči k nam, a po tutym
cuzbnistwje pokazaj nam Jězusa, žohnowany płód Twojoho žiwota. O smilna,
o dobroćiwa, o słódka knježna Marija.

Proš za nas, swjata boža rodźićeŕka! zo bychmy dostojnjeni byli
slubjenjow Khrystusowych.

Wšohomócny wěčny Božo, kotryž sy ćěło a dušu hordozneje knježny maćerje
Marije přez sobuskutkowanjo swjatoho Ducha přihotował, zo by móhło hódne
wobydlenjo Twojoho Syna być; daj, zo bychmy, kotřiž so na jeje
wopomnjeću zwjeselimy, na jeje hnadne zastupowanjo wot hrožacoho złoho a
wot wěčneje smjerće wumoženi byli. Přez tohosamoho Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

Boža pomoc wostań přecy z nami. Amen.

VI.

Spowjedna pobožnosć.

1.

Před přepytowanjom swědomja.

Knježe Božo, njebjeski Wótče! ja sym často a wjele napřećo Tebi zhrěšił.
Ty wěš a znaješ moje hrěchi wšitke. Pomhaj mi, zo bych tež ja je
spóznał. Hnuj moju wutrobu, zo bych je wobželnosćił Posylń moju wolu, zo
bych so nakazał. Nawjeduj mje Ty při spowjedźi.

Swjaty Ducho! rozjasń mój rozom, zo bych wšě swoje hrěchi spóznał.
Pokazaj mi, što sym zhrěšił z myslemi, žadosćemi, słowami a skutkami a
ze zakomdźenjom dobroho. Staj wšitke moje hrěchi we jich žadławosći a
wohidnosći přede mnje, zo by so moja wutroba <pb n="268"/>zarudźiła. Z
Twojej pomocu podpjerany chcu swoje swědomjo přepytować. Ty pak mje při
tutym wažnym dźěle nawjeduj a přewodźej.

2.

Po přepytowanju swědomja.

Mój Božo! z Twojej pomocu sym spóznał, što sym wšitko napřećo Tebi
zhrěšił. Ty sy mȯj Bóh a Knjez, a zasłužiš wšitku lubosć, česċ a słužbu.
Ale ja sym Tebje wopušćił, Tebi slubjenu swěru złamał, do čródy Twojich
njepřećelow stupił a Tebi njewuprajnu křiwdu činił.

Kak njedźakny sym Tebi za Twoje dobroty był, z kotrymiž mje Ty wšědnje
wobdawaš a wokřewješ. Twój jednorodźeny Syn, Jězus Khrystus, je k
wumoženju swěta na křižu ćerpjeł a wumrjeł. Moje hrěchi su sobu wina
joho bolosćow a wobnowjeja Jězusowe rany.

Sym hnady Ducha swjatoho rozpjeršił a přečinił; rjanu drastu
swjatosćaceje hnady sym womazał a swoju dušu do smjerće a wěčnoho
zatamanja zastorčił.

<pb n="269"/>

O kajka škoda je to za mnje; kajka křiwda je to napřećo Bohu!

Wšo to napjelnja nětko moju wutrobu z tyšnosću a zrudobu. Ja hidźu a
zacpěju nětko kȯždy hrěch a chcu Tebje, mój Božo, wot nětka swěrnje
lubować a Tebi ćim lěpje słužić, dokelž sym dotal tak hroznje so
zadźeržał. Ja wotrjeknu so kóždoho hrěcha a wšeje njeposłušnosće napřećo
Twojim kaznjam. Ja chcu so samoho zaprěć, swoje hrěšne požadanja
přewinyć, hrěšne nawučenja wotpołožić. Wšu načinjenu škodu chcu narunać.
Wšě přećiwnosće a ćerpjenja tudy na zemi chcu podwolnje na so wzać a z
tym swoje hrěchi pokućić.

Z hłubokosće swojeje hrěšnosće wołam so k Tebi, o Knježe! wusłyš hłós
mojoho wotprošowanja. Njezastorč mje wot swojoho swjatoho wobliča, ale
po Twojej wulkej smilnosći smil so nade mnu; wotwobroć Swojej woči wot
mojeje hrěšnosće, wumyj mje wot wšitkeje njesprawnosċe. Stwoŕ we mni
čistu wutrobu a wobnoẃ we mni ducha sprawnosće. Ach luby Božo, luby
njebjeski Wótče! smil so nade mnu.

<pb n="270"/>

Pohladaj na Jězusowu drohu krjej; wona za mnje wo wodaćo prosy. Pohladaj
na joho rany: přez nje njech rany mojeje duše zažija. O mój lubowany
Jězuso! Twój krawy pót, Twoje pruskele a rany, Twój křiž a wšě Twoje
ćerpjenja lubja mi wodaćo. Tohodla přimam so Twojoho hnadownoho křiža, a
ćěkam do Twojeju kraweju rukow. Ja kryju so we Twojej wotewrjenej
stronje a khowam so wosrjedź Twojeje lubosćiweje wutroby a wołam so
žałosćicy a płakajcy k Twojej njeskónčnej smilnosći a prošu: Knježe
Božo, budź mi hubjenomu hrěšnikej hnadny.

O Božo wšitkeje sylnosće a mocy, bjez kotrohož pomocy sym słaby:
posylnjej mje Ty we mojich prědkwzaćach; rozmnož moju wěru, wobkruć moju
nadźiju, zahoŕ we mni lubosć. Ty sy mi wolu dał, zo chcu so polěpšić;
pomhaj mi tež, zo bych to zbožownje dokonjał.

3.

Před spowjedźu.

Mój Božo, nětko chcu so do spowjednoho stoła klaknyć a před Twojim
wobličom so <pb n="271"/>měšnikej wšitkich swojich hrěchow wuspowjedać.
Přewodźej mje ze Swojej hnadu, zo bych jeno wěrnosć prajił bjez tajenja
a jebanja. Wšě swoje hrěchi, kaž je wěm a znaju, chcu měšnikej prajić,
kotryž Twoje město zasteji. Wón mje we Twojim mjenje powuči a na Twojim
měsće mje sudźi. Tohodla chcu na njoho posłuchać, joho wučby a rady
podwolnje přijeć a we wšitkim so joho wusudźenju podćisnyć. Wón woda mi
moje hrěchi, je-li mje za dostojnoho spóznaje. Wodaj mi tež Ty wšitke
moje přestupjenja.

Zakitarjo mojeje duše, swjaty jandźelo pěstonje, přewodźej mje do stoła
pokuty a wuwjedź mje wusprawnjenoho a z božej hnadu wobdarjenoho. Amen.

4.

Modlitwa po spowjedźi.

O mój najdobroćiwši Wótče we njebjesach! nětko směm Tebje zasy Wótca
mjenować; přetož Ty sy mi moje hrěchi wodał a mi Twoju lubosć zasy dał.
Ty sy zasy mój luby Wótc a ja sym Twoje dźěćo, kotrež so Tebi <pb
n="272"/>spodoba. Kak sym nětko we swědomju změrowany a pokojny we
wutrobje!

Mój miłosćiwy Božo a Wótče! kak móžu Tebje hódnje khwalić a so Tebi
dodźakować za Twoju wulku hnadu a smilnosć, kotruž sy mi nětko
wopokazał. Ty sy moju dušu wot wšitkich hrěchow wumył a mje zasy
sprawnosć a njewinowatosć woblekł. Ponižnje spóznawam, zo ja toho hódny
njejsym, ale zo je mi Jězus tule hnadu zasłužił: přez njeskónčne
zasłužby joho njewinowateje smjerće sym wodaćo swojich hrěchow a
spušćenjo wěčnoho khostanja dóstał. Tohodla dźakuju so Tebi, mój
najlubši Jězuso! za Twoju wulku lubosć, za Twój wulki wopor, z kotrymž
sy ćłowjekam pola njebjeskoho Wótca wodaćo hrěchow zasłužił.

Ja sym zasy Twoje dźěćo, o Božo, a herba njebjeskeje zbóžnosće. Ach, kak
małe a snadne su mi nětko zeḿske wjesela a kubła. Kak je mi nětko
wjesele a lóhko we wutrobje. Nětko bych najradšo pola Tebje w njebjesach
był. — Tola Ty chceš, zo bych hišće na zemi wostał a tudy swoju lubosć k
Tebi tež ze skutkom wopokazał a Twoju wolu swěrnje dopjelnił.

<pb n="273"/>

Nětko chcu přecy Twoju wolu dopjelnjeć; chcu Tebi swěrnje słužić, rady
so modlić a na Tebje myslić. Wšitko chcu k Twojej česći woprować,
štožkuli činju. O mój Božo! radšo chcu wšitke přećiwnosće znjesć, dyžli
so zasy ćežcy přećiwo Tebi přehrěšić. Ničo njecham, dyžli Tebje lubować.
Dźensa sym sebi to zamyslił a slubił: wšědnje chcu na to spominać a to
we skutku wopokazać.

O mój Božo! zo ja tola ženje wjacy zhrěšił njebych. Mój duch drje je
zwólny, ale moje mjaso, moja zmyslna přirodnosć je słaba a k hrěchej
nakhilena. Tohodla prošu Tebje, mój Božo a Wótče! pomhaj mi a posylń mje
ze swojej hnadu, zo bych Tebje nade wšitko lubował, Twoje kaznje
wobkedźbował, ženje we Twojej słužbje njewoliwknył a njewosłabnył, a
nihdy wjacy do swojich starych hrěchow njepřišoł. Wusłyš moju próstwu
přez Jězusa Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Wuspěwaj přikazanu pokutu; potom praj:

Mój Božo a Knježe! nětko chcu hódne płody pokuty přinjesć. Ze swojim
žiwjenjom chcu pokazać, zo sym so k Tebi wróćił a <pb n="274"/>nakazał.
Pokutne skutki, kotrež je mi měšnik napołožił, njech mje na khostanjo
dopomnjeja, kotrež sym za swoje hrěchi zasłužił. Wzmi hnadnje moju
pokutu přez Jězusa Khrystusa, Twojoho Syna, našoho Knjeza a wumožnika a
zdźerž mje přez hnadu swjatoho Ducha stajnje we mojim pokutnym zmyslenju
a žiwjenju. Amen.

O Božo, kotryž sy přez sakrament pokuty moju dušu zasy we swjatosćacej
hnadźe wobnowił: dokonjej ze swojej pomocu a hnadu započaty dobry skutk,
zo bych Twoju hnadu a spodobanjo na zemi wobkhował a něhdy we njebjesach
do towaŕstwa tych postajeny był, kotřiž su wumyći we krjeji Jehnjeća.
Amen.

VII.

Woprawjeńska pobožnosć.

1.

Před swjatym woprawjenjom.

Knježe Jězu Khryšće, kotryž sy so swojomu Wótcej hako čisty a
njewoblakowany wopor na křižu za nas hrěšnikow woprował, a kotryž nam
swoje Ćěło k jědźi a swoju Krjej k piću podawaš; ja prošu Tebje přez
tusamu Krjej, a přez Twoju spodźiwnu a njewuprajnu lubosć, z kotrejž nas
hubjenych a njedostojnych tak lubuješ, zo sy nas we Twojej Krjeji
wučisćił wot hrěchow: nawuč mje, Twojoho słužownika, přez swjatoho Ducha
tajku česćownosć a pobožnosć, kajkaž so napřećo tutomu najswjećišomu
sakramentej přisłuša. Přez Twoju wulku <pb n="276"/>miłosć daj mi swjate
woprawjenjo z čistej wutrobu dóstać. Wuprózdń moju wutrobu wot wšitkich
prózdnych, njeprawych, škódnych a hrěšnych myslow. Dokonjej přez swoju
hnadu, zo bych wo tutej najwjetšej potajnosći přecy to myslił a měnił,
to wěrił a kruće dźeržał, štož so Tebi spodoba a je mojej duši spomožne.

O mój Jězuso! ja kruće wěrju, zo sy we najswjećišim sakramenće wołtarja
zawěrno přitomny z mjasom a krjeju, z ćěłom a dušu, z čłowjestwom a
bójstwom, tónsamy Jězus, kotryž sy so wot swjatoho Ducha z knježny
Marije narodźił; tónsamy, kotryž sy za nas ćerpjeł a na křižu wumrjeł;
tónsamy, kotryž sy mócnje zasy z morwych stanył a hordoznje do njebjes
stpěł a nětko pódla prawicy Wótca sedźiš.

Ty přeprošuješ mje k Twojomu blidu; ale štó móže dostojnje wot tuteje
hosćiny wužiwać, je-li zo Ty joho dostojnoho njesčiniš? Ja wěm, o
Knježe, a wuznawam, zo njejsym dostojny k tajkej potajnosći přistupić, a
boju so, k blidej Twojeje najsłódšeje hosćiny stupić, Knježe Jězu
Khryšće! Na swoje zasłužby njemóžu ničo twarić, ale dyrbju so jeničcy
<pb n="277"/>na Twoju smilnosć a dobrotu spušćeć. Přetož moje ćěło a
moja wutroba je z wjele hrěchami wonješwarnjena, moje mysle a ryče
njejsu kedźbnje wobwarnowane.

Wšohomócny, wěčny Božo! ja chcu so k sakramentej Twojoho jednorodźenoho
Syna Jězusa Khrystusa bližić; ale ja du hako khory k lěkarjej žiwjenja,
hako nječisty k kužołej smilnosće, hako slepy k swětłu wěčneje jasnosće,
hako khudy a nuzny k Knjezej njebjes a zemje. Ja bědny wosrjedź
tyšnosćow khwatam k kužołam Twojeje smilnosće, pytam pola Tebje
wustrowjenjo, ćěkam pod Twój zakit, a chcu Tebje hako Zbóžnika sebi
naprosyć, dokelž před Tobu hako sudnikom wobstać njemóžu. Tebi, o
Knježe, pokazuju swoje rany, Tebi wotkrywam swoje wohańbjenjo. Wěm, zo
mam wjele a wulke hrěchi na sebi, kotrychž dla so dyrbju bojeć; ale ja
so na Twoju smilnosć spušćam, kotraž nima měry a kónca. Ach, Knježe Jězu
Khryšće, kralo wěčnosće, Božo a čłowjeko, čłowjeka dla křižowany,
pohladaj na mnje z wočomaj swojeje smilnosće, wusłyš mje a smil so nade
mnu, kiž sym połny hrěcha a hubjenstwa. Žórło <pb n="278"/>Twojeje
smilnosće ženje njepřestawa běžeć, a ja wěm a z cyłej wutrobu wěrju a z
hortom wuznawam, zo Ty mje móžeš dostojnoho sčinić; přetož z hrěšnikow
Ty sprawnych a swjatych činiš. Přez tule Twoju wšohomóc, mój Božo, prošu
nadobnosć Twojeje njeskónčneje dobroćiwosće: Ty chcył zahojić moju
khorwatosć, wumyć moju mazanosć, rozswětlić moju sleposć, wobohaćić moju
khudosć, woblec moju nahosć. O Božo, wučisć přez swoje domapytanjo moje
swědomjo, zo by Twój Syn Jězus Khrystus při swojim přikhadźe přihotowane
wobydlenjo we mni namakał.

Kralo knježnow a lubowarjo čistosće! z rosu Twojoho njebjeskoho
žohnowanja wuhasń w mojim ćěle žahu horjaceje požadosće, zo by mje
lubosć k čistosći ćěła a duše wobknježiła. Pomorjej we mojich stawach
wabjenja mjasa a wšitke lóštne požadanja; daj mi prawu a wobstajnu
čistotu ze wšitkimi Twojimi darami, kotrež so Tebi na woprawske
spodobaja.

Popřej, mój Božo, zo bych hrěšnik tele swjate woprawjenjo, khlěb
jandźelow, krala <pb n="279"/>kralow, Knjeza knježerjow z tajkej swjatej
bojosću a hrózbu, z tajkej česćownosću wutroby, z tajkej rozkatosću a
ponižnosću, z tajkej čistosću ćěła a duše, z tajkim prědkwzaćom a
zamysłom, z tajkej duchownej wjesołosću a njebjeskej radosću wužiwał,
kaž je to mojej duši k zbóžnosći. Njech moja mysl začuwa słódkosć
Twojeje najsłódšeje přitomnosće a njech Twoji swjeći jandźeljo mje
zakitajo wobstupuja, mjez tym zo tónle bójski a njebjeski sakrament
wužiwam, hdźež so Twoje mjaso jě a Twoja krjej pije, hdźež so Bóh z
čłowjekom zjenoćuje.

Wopominajo Twoje hórke ćerpjenjo chcu přistupić k wołtarjej, zo bych
swjate woprawjenjo dóstał, kotrež sy poručił k Twojomu wopomnjeću a k
našej zbóžnosći wužiwać.

Přez swjatoswjatu potajnosć Twojoho mjasa a krjeje, z kotrejž so
nasyćamy, napojamy, wumywamy, swjatosćujemy a podźěl bjerjemy na wěršnym
bójstwje, prošu Tebje, o Knježe! daj mi Twoje swjate pócćiwosće, z
kotrymiž napjelnjeny móhł z dobrym swědomjom swjate woprawjenjo dóstać a
z tuteje njebjeskeje potajnosće čěrpać žiwjenjo a zbóžnosć.

<pb n="280"/>

Najsłódši khlěbje, zahoj moju wutrobu, zo bych luboznosć Twojeje lubosće
začuć móhł. Lěkuj moje khorosće, zo žanu słódkosć zboka Tebje začuwał
njebych. Najbělši khlěbje, kiž maš wšitku wokřewnosć a słódnosć we sebi,
kiž nas přecy wokřewješ a ženje njewoteběraš: njech Tebje moja wutroba
wužiwa a moja duša njech so cyła z Twojej słódkosću napjelni.

Na swojim čłowjeskim pućowanju chcu Tebje wužiwać, zo bych z tutej jědźu
posylnjeny, na puću njewustał.

Swjaty khlěbje, žiwy khlěbje, čisty khlěbje, kiž sy z njebjes přišoł a
swětej žiwjenjo dawaš: pój do mojeje wutroby a wurjedź mje wot wšitkeje
mazanosće ćěła a duše. Zastuṕ do mojeje wutroby, wustroẃ a wurjedź mje
zwonka a znutřka.

Budź powitany, zbóžny woporje, za mnje a za cyły čłowjeski splah na
zdónku křiža woprowany. Budź powitana, wosobna a droha krjej, kotraž z
ranow mojoho křižowanoho Knjeza Jězusa Khrystusa běžiš a hrěchi cyłoho
swěta myješ.

<pb n="281"/>

Spomń, Knježe, na swoje stworjenjo, kotrež sy ze swojej krjeju wukupił.
Ja wobželuju, zo sym zhrěšił, a chcu porjedźić, štož sym wopak činił.
Wzmi dha ze mnje, najmiłosćiwši Božo, wšitke njesprawnosće a hrěchi, zo
bych na ćěle a duši wučisćeny, dostojnje wužiwać móhł najswjećišu
swjatosć. Daj, o Knježe, zo by tele wužiwanjo Twojoho mjasa a krjeje mi
słužiło k wotewzaću wšěch mojich hrěchow, k dospołnomu wučisćenju
wšitkich mojich přestupjenjow, k wotehnaću wšitkich njeprawych myslow, k
wobnowjenju dobrych pomyslenjow, k skutkowanju Tebi spodobnych skutkow a
k najkrućišomu zakitanju ćěła a duše napřećo wšitkim lečenjam
njepřećelow.

Daj mi, zo bych sakrament knjezowoho ćěła a krjeje a wšě hnady a
žohnowanja tutoho sakramenta dóstał. Daj mi, o miłosćiwy Božo, ćěło
Twojoho jednorodźenoho Syna, našoho Knjeza Jězusa Khrystusa, kotrež je z
knježny Marije na so wzał, tak wužiwać, zo bych Twojomu duchownomu ćěłu
zašćěpjeny a do joho stawow stajeny być zasłužił.

O najlubozniši Wótče! daj, zo bych Twojoho lubowanoho Syna, kotrohož
chcu nětko <pb n="282"/>jducy na puću zakrytoho pod štałtnosću khlěba
wužiwać, něhdy z wotkrytym woblićom wěčnje wobhladować móhł.

Pój dha, mój Jězuso, najsłódši Zbóžniko! pój moje wokřewjenjo, moja
radosć a zbóžnosć, pój do mojeje wutroby. Ćehń moju dušu, zo by Tebi
napřećo khwatała a w Tebi wotpočowała.

2.

Při swjatym woprawjenju.

Wšohomócny Bóh smil so nade mnu, wodaj mi moje hrěchi, a dowjedź mje k
wěčnomu žiwjenju. Amen.

Spušćenjo, wotwjazanjo a wodaćo mojich hrěchow wudźěl mi wšohomócny a
miłosćiwy Knjez. Amen.

Hlej, Jehnjo bože, hlej, kotrež hrěchi swěta prječ bjerje.

O Knježe, ja njejsym hódny, zo by Ty pod moju třěchu přišoł, ale praj
jenož słowo, a moja duša budźe wustrowjena.

Ćěło našoho Knjeza Jězusa Khrystusa zakhowaj moju dušu k wěčnomu
žiwjenju. Amen.

<pb n="283"/>

3.

Po swjatym woprawjenju.

Nětko sym Tebje dóstał, kotrohož moja duša lubuje. Mój Božo a Knježe, Ty
sy we mni a ja we Tebi. Khwal moja duša Knjeza, a wšitko we mni spěwaj
Joho mjenej. Ze wšitkimi Jandźelemi a Swjatymi chcu Tebje khwalić;
přetož Twoja smilnosć traje wěčnje. Khwalće Knjeza wšitke ludy, mali a
wulcy khwalće Joho; wšitko štož je žiwe, dyrbi Joho česćić. Mȯj hort
njech Knjezej dźak a khwalbu spěwa nětko a hač do wěčnosće. Amen.

Ja so Tebi dźakuju, swjaty Knježe, wšohomócny Wótče, wěčny Božo, zo sy
mje hrěšnika a Twojoho njehódnoho słužownika nic na moje zasłužby, ale
jeničcy přez Twoju hnadnu miłosć z drohim ćěłom a krjeju Twojoho Syna,
našoho Knjeza Jězusa Khrystusa nasyćił. Ja prošu, zo by tele swjate
woprawjenjo mi było nic wina k pokhostanju, ale spomožny srědk k
přelutowanju. Tele swjate woprawjenjo njech moju wěru wobróni a dobru
wolu škituje; njech moje wopačnosće wobroći, złe a hrěšne požadosće
wukorjeni, lubosć a <pb n="284"/>sćeŕpnosć, ponižnosć a posłušnosć a
wšitke pócćiwnosće přispori; njech mje napřećo lečenjam wšitkich
widźownych a njewidźownych njepřećelow mócnje zakita, a moje ćělne a
duchowne hibanja dospołnje změruje; njech mje z Tobu, jeničkim a wěrnym
Bohom, kruće zjenosćuje a moje skónčenjo zbožownje dokonja.

Přez tele swjate woprawjenjo wudźěl mi wšohomócny a miłosćiwy Knjez
wjesołosć a pokoj, porjedźenjo žiwjenja, čas k wěrnomu zapokućenju,
hnadu a tróšt swjatoho Ducha, wobstajnosć we dobrych skutkach, rozkatu a
ponižnu wutrobu a zbóžne skónčenjo mojoho žiwjenja. Amen

O Knježe Jězu Khryšće, budź Ty škit a wobstajne zbožo mojoho ćěła a
duše. Wotećěŕ wote mnje wšitkich njepřećelow; před Twojej přitomnosću
njech daloko rozćěkaja, zo bych zwonka a znutřka přez zakitany a runy
puć do Twojoho kralestwa přišoł, hdźež Tebje nic we potajnosći, kaž w
tutym času, ale wot wobliča k wobliču wohladam.

Ja Tebje prošu, o Knježe, zo by mje hrěšnika k tamnej njewuprajnej
hosćinje dowjedł, hdźež mje ze spodźiwnej sytosću nasyćiš, tak <pb
n="285"/>zo njebudu wjacy tradać do wěčnosće, hdźež sy Ty z
Jednorodźenym Synom a ze swjatym Duchom Twojim Swjatym wěrne swětło,
dospołne nasyćenjo, wěčna wjesołosć, dospołne wokřewjenjo a wěčna
zbóžnosć.

Wzmi, o wěršny Božo, tele swjate woprawjenjo horje za Swoju swjatu
cyrkej a za Swój lud, kotryž sy sebi ze Swojej krjeju wukupił. Chceš-li
hnadnje na nje pohladać, předstaju Tebi tyšnosće ludow, strachi narodow,
žałosće jatych, bědnosće syrotow, nuzu pućowarjow, słabosć starych,
zdychwanja młodźencow, sluby knježnow a skóržby wudowow. Přetož Ty, o
Knježe, smiluješ so nade wšitkimi, a njehidźiš ničo, štož sy stworił. Ty
sy naš Wótc, Ty sy naš Bóh, a my swoje próstwy před Twoje wobličo
njesemy nic ze zepjeranjom na swoju sprawnosć, ale na mnohosć Twojich
smilowanjow. Wzmi dha naše njesprawnosće z nas a zahoŕ we nas hnadnje
woheń swjatoho Ducha. Wzmi z nas našu kamjeńtu wutrobu a daj nam tajku
wutrobu, kotraž Tebje lubuje, we Tebi so wokřewja, Tebje sćěhuje, Tebje
wužiwa. My Twoju miłosć prosymy, o Knježe, zo by z jasnym <pb
n="286"/>wobličom hladał na Swoju swójbu, kotraž Twojomu swjatomu mjenej
słužbu čini. A zo nichtó njeby po prózdnym sluby činił a nichtó podarmo
prosył, połož Ty sam do našoho horta słowa modlenja, kotrež chceš
hnadnje słyšeć a wusłyšeć.

O Knježe, swjaty Wótče! ja prošu tež za duše wotemrjetych wěriwych: zo
by tónle wulki sakrament lubosće jim był k wozboženju, k wustrowjenju, k
zwjeselenju a k wokřewjenju. Mój Božo a Knježe! dźensa njech podźěl
dóstanjeja na wulkej a połnej hosćinje žiwoho khlěba, kotryž je z
njebjes přišoł a swětej žiwjenjo dawa; na hosćinje Twojoho swjatoho a
žohnowanoho mjasa, njewoblakowanoho Jehnjeća, kotrež hrěchi swěta prječ
bjerje; na hosćinje mjasa, kotrež je we swjatym a hordoznym žiwoće
najzbóžnišeje knježny Marije wot swjatoho Ducha podjate. Daj jim podźěl
z tamnoho kužoła miłosće, kotryž je přez wojakowu hlebju wotewrjeny z
Twojeje najswjećišeje strony wuběžał, zo bychu z njoho posylnjene a
nasyćene, wokřewjene a tróštowane so we Twojej khwalbje a hordosći
zradowałe. Amen.

<pb n="287"/>

Najswjećiša Knježna Marija, kotraž sy toho we swojim žiwoće nosyła,
kotrohož swjate mjaso a krjej sym dźensa wužił; ja prošu Tebje, zo by Ty
pola Njoho za mnje swoju zastupnu próstwu zapołožiła a mi wšitke joho
hnady wuprosyła.

Swjeći Jandźelojo a Wuzwoleni boži! khwalće Knjeza, našoho Boha, přetož
wón je mi dźensa dźiw swojeje hnady wopokazał a sam do mojeje wutroby
stupił.

Swjaty Jandźelo pěstonje, a Swjaty mojoho mjena! kajku radosć mataj wój
dźensa, hdyž sym ja so z Jězusom zjednoćił. Modltaj so Bohu a dźakujtaj
so mojomu Wumožnikej; proštaj za mnje, zo bych ja swojoho zbóžnika ze
žanym hrěchom njezrudźił. Amen.

Khrystusowa duša poswjeć mje; Khrystusowe ćěło wozbóžnjej mje;
Khrystusowa krjej napoj mje; woda Khrystusoweje strony wučisć mje! O
dobry Jězuso, wusłyš mje a njedaj mje wotdźělić wot Tebje; před złym
njepřećelom mje zakitaj; we mojej smjertnej hodźinje mje zawołaj a staj
mje pódla Tebje, zo bych Tebje z Twojimi Jandźelemi khwalił wot wěčnosće
do wěčnosće. Amen.

VIII.

Česćenjo swjateje Marije w advenće.

1.

Rozpominanjo adventne

(Hl. str. 9—13.)

2.

Boža mša na Jutnjach.[3]⁾

Introitus:

Rosujće njebjesa z horjeka a mróčele njech dešćuja Sprawnoho. Zemja so
wotewŕ a wupłodź Zbóžnika Knježe, Ty sy swoju zemju žohnował a sy
wotwobroćił jatosć Israela.

Česć budź Wótcej ....

<pb n="289"/>

Kollekta.

O Božo, kotryž sy chcył, zo by Twoje Słowo na jandźelowe posołstwo ze
žiwota swjateje knježny Marije mjaso na so wzało: daj nam, kiž Tebje
prosymy, zo bychmy, kotřiž wěrimy, zo je wona zawěrno boža rodźićeŕka,
přez jeje zastupowanjo pola Tebje pomoc dóstali. Přez tohosamoho
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z Izaje, profety. (VII, 10—15.)

We tychsamych dnjach je Knjez ryčał k Achazej, prajicy: „Žadaj sebi
znamjo wot Knjeza, twojoho Boha, pak z hłubiny hele abó do wysokosće
horje.“

A Achaz rjekny: „Njebudu žadać a njecham Knjeza spytować.“

A wón rjekny: „Słyšće dha wy z domu Davida: Njeje dha wam dosć,
čłowjekam wobćežni być, zo sće tež wobćežni mojomu Bohu? Tohodla da wam
Knjez sam znamjo: Hlej, knježna budźe podjeć a porodźi syna, a joho
mjeno budźe Emmanuel rěkać. Butru a měd budźe jěsć, zo by wjedźał zło
zacpěć a wuzwolić dobre.“

<pb n="290"/>

Graduale.

Wotewŕće swoje wrota, wěrchojo, a wuzběhńće so, wěčne durje; a kral
česće zastupi. Štó póńdźe na Knjezowu horu? abó štó budźe stać na joho
swjatym měsće? Njewinowateju rukow a čisteje wutroby. Alleluja.
Alleluja.

Strowa sy Marija, hnady połna. Knjez je z Tobu, žohnowana sy Ty mjez
žónskimi. Alleluja.

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (I, 26—38.)

We tamnym času: bu jandźel Gabriel do města w Galileji, kotrohož mjeno
je Nazareth, k knježnje pósłany, kotraž běše mužej z domu Davida
slubjena, kiž Józef rěkaše. A mjeno knježny běše Marija. A zastupiwši k
njej, rjekny jandźel: „Strowa sy, hnady połna! Knjez je z Tobu!
Žohnowana sy Ty mjez žónskimi.“

Hdyž běše wona to zasłyšała, zastróži so na joho ryči a mysleše, kajke
ma to postrowjenjo być.

<pb n="291"/>

A jandźel jej praješe: „Njeboj so, Marija; přetož sy hnadu pola Boha
namakała: hlej, budźeš w žiwoće podjeć a porodźiš syna, a budźeš joho
mjeno Jězus rěkać. Tón budźe wulki, a syn Najwyššoho mjenowany; a Knjez
Bóh da jomu stoł joho wótca Davida, a wón budźe we domje Jakuba do
wěčnosće knježić; a joho knjejstwa njebudźe kónc.“

Marija pak praješe jandźelej: „Kak so to stanje? přetož ja muža
njespóznawam.“

A wotmłowicy rjekny jej jandźel: „Duch swjaty přińdźe nad Tebje a móc
Najwyššoho Tebje wobsćini. A tohodla budźe to Swjate, štož so z Tebje
narodźi, Syn boži rěkać. A hlej, sama Hilžbjeta, Twoja ćeta, je tež syna
we swojej starobje podjała, a wona je we šěstym měsacu, kotraž njepłódna
rěka. Přetož njemóžna njeje pola Boha žana wěc.“

Marija pak praješe: „Hlej, sym słužownica Knjeza; stań so mi po twojim
słowje.“

Sekreta.

My prosymy, o Knježe, wobkruć we našich wutrobach potajnosće praweje
wěry, zo bychmy, kotřiž wuznawamy, zo je z knježny wěrny <pb
n="292"/>Bóh a čłowjek podjaty, přez móc joho zbožonošnoho horjestaća
zasłužili přeńċ k wěčnej radosći. Přez tohosamoho Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

Hlej, knježna budźe podjeć a porodźi Syna, a joho mjeno budźe Emmanuel
rěkać.

Doprośenjo.

Wuliń, o Knježe, my prosymy Tebje, Swoju hnadu do našich wutrobow, zo,
kotřiž smy přez jandźelowe posołstwo wočłowječenjo Khrystusa, Twojoho
Syna spóznali, bychmy přez joho ćerpjenjo a křiž k krasnosći
zasyhorjestaća wjedźeni byli. Přez tohosamoho Khrystusa našoho Knjeza.
Amen.

Mnohe dźowki su bohatstwa nahromadźiłe; Ty sy wšitke přesahnyła.

Přisł. XXXI, 29.

IX.

Swjedźeń njewoblakowanoho podjeća swjateje Marije.

(8. decembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 21—28.)

2.

Boža mša.

Introitus.

We zradowanju chcu so wjeselić we Knjezu; a moja duša zawyska we mojim
Bohu: přetož woblekł je mje drastu zbóžnosće, a z woblečenjom sprawnosće
je mje wobdał, kaž njewjestu wudebjenu ze swojej pychu.

<pb n="294"/>

Wysocy khwalić chcu Tebje, o Knježe, dokelž sy mje k sebi wzał, a
njepřećelow njejsy nade mnu zwjeselił.

Česć budź Wótcej ....

Kollekta.

O Božo, kotryž sy přez njewoblakowane podjećo knježny Marije Twojomu
Synej dostojne wobydlenjo přihotował; my prosymy Tebje, zo by, kiž sy z
předwidźeneje smjerće tohosamoho Syna ju přede wšitkim hrěchom
zwarnował, tež nam na jeje zastupowanjo čistym k Tebi přeńć dał. Přez
tohosamoho Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosće (w přisłowach Salomona VIII, 22—35).

Knjez je mje wobsynył we spočatku swojich pućow, prjedy hač je što
činił, wot započatka. Wot wěčnosće sym postajena a wot zastarska, prjedy
hač bu zemja. Hłubiny hišće njeběchu a ja běch hižon podjata; žórła
wodow hišće njeběchu so předrěłe; hory hišće z ćežkej wažnosću
njestejachu; prjedy hórkow <pb n="295"/>sym ja porodźena. Hišće njeběše
zemju sčinił a rěki a čopaj zeḿskoho koła. Hdyž njebjesa přihotowaše,
běch pódla; hdyž z wěstej kaznju a mjezu hłubiny wobdawaše; hdyž powětr
horjeka wobkrućeše a wažeše žórła wodow; hdyž morju joho mjezu wobdawaše
a kaznju staješe wodam, zo bychu swoje mjezy njepřestupiłe; hdyž dno
zemje załožeše: běch ja pola njoho, wšitko zrjadujcy, a wjeselach so
kóždy dźeń, hrajo před nim wšitkón čas, hrajo na kole zemje; a moje
wokřewjenjo je, być z dźěćimi čłowjekow.

Nětko dha, moje dźěći, słyšće mje: Zbóžni, kiž na mojich pućach wostanu.
Słyšće wučbu a budźće rozomni, a njechali ju wotćisnyć.

Zbóžny čłowjek, kiž mje słyši a kiž před mojimi durjemi wotčuje, wšědnje
a při wudwjernach mojich duri kedźbuje. Štóž mje namaka, namaka žiwjenjo
a budźe spomoženjo čěrać wot Knjeza.

Graduale.

Žohnowana sy ty, knježna Marija wot Knjeza, wěršnoho Boha, přede wšěmi
žónskimi na zemi. Ty hordosć Jeruzalema, ty radosć <pb n="296"/>Israela,
ty khwalobnosć našoho luda. Alleluja. Alleluja. Cyła rjana sy, Marija;
woblakowanjo prěnjoho hrěcha njeje we Tebi.

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (I, 26—28.)

We tamnym času: bu jandźel Gabriel do města w Galileji, kotrohož mjeno
je Nazareth, k knježnje pósłany, kotraž běše mužej z domu Davida
slubjena, kiž Józef rěkaše. A mjeno knježny běše Marija.

A zastupiwši k njej, rjekny jandźel: „Strowa sy, hnady połna! Knjez je z
Tobu! Žohnowana sy Ty mjez žónskimi.“

Sekreta.

Wzmi zbóžnosćiwy wopor, kotryž we swjatočnosći njewoblakowanoho podjeća
swjateje knježny Marije Tebi, Knježe, woprujemy, a daj, zo bychmy, kaž
ju přez Twoju předkhadźacu hnadu wot wšitkoho hrěcha swobodnu wuznawamy,
tak na jeje zastupnu próstwu wote wšěch hrěchow wumoženi byli. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb n="297"/>

Po woprawjenju.

Sławne wěcy su wo Tebi prajene, Marija; přetož wulke wěcy je na Tebi
činił, kotryž je mócny.

Doprošenjo.

Knježe, naš Božo, njech swjatosće, kiž smy wužiwali, we nas rany tamneje
winy porjedźa, před kotrejž sy njewoblakowane podjećo swjateje Marije na
wosebite wašnjo wobwarnował. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

3.

Wšelake počesćenja.

Swjata, njewoblakowana knježna a boža rodźićeŕka Marija! Pohladaj dźensa
ze stoła swojeje njewuprajneje krasnosće dele na nas bědnych hrěšnikow,
kotřiž Twoju njewoblakowanosċ ponižnje česćujemy. O Marija, kotraž sy
wot prěnjoho wokamiknjenja swojoho žiwjenja cyle čista a rjana před
božim wóčkom, smil so nad nami, kotřiž smy we hrěchach narodźeni a k
złomu nakhileni. My smy běłu drastu njewinowatosće, kotruž we swjatej
křćeńćy dóstachmy, často a wšelako womazali a zanješwarnili a mamy so
božich <pb n="298"/>sprawnych sudźenjow bojeć. Wotwobroć Ty přez swoju
zastupnu próstwu sprawny hněw našoho sudnika. Wusłyš naše ponižne
próstwy, kotrež při wopominanju twojoho njewoblakowanoho podjeća k tebi
sćelemy; zastupuj nas pola Boha, wuproš nam hnadu, zo bychmy po twojim
přikładźe dóstatu njewinowatosć wobkhowali, kóždy hrěch hidźili a
pokračowali we pócćiwosći. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

O Božo, kotryž sy najzbóžnišu knježnu Mariju před herbskim hrěchom
zwarnował a přez to we žiwoće tejele njewoblakowaneje knježny Swojomu
Synej dostojne wobydlenjo přihotował, my prosymy Tebje, zo by tež nam na
jeje zastupnu próstwu hnadu wobradźił, zo bychmy, wot wšitkoho hrěšnoho
woblakowanja wučisćeni, k Tebi přińć móhli. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

Přez swoje swjate knježnistwo a njewoblakowane podjećo, o Marija, wuproš
nam čistosć ćěła a duše. Amen.

<pb n="299"/>

Dźensa je podjata zbóžna knježna Marija, přez kotruž je wěriwym zbóžnosć
swěta přišła. Jeje krasne žiwjenjo je swětej swětło.

Wopominajmy njewoblakowane podjećo, swjećmy je z radosću a wjesołosću, a
z cyłej wutrobu spěwajmy Khrystusej khwału při tejle swjatočnosći božeje
maćerje Marije.

Twoje njewoblakowane podjećo, Marija! je cyłomu swětej radosć
připowjedźiło: přetož z Tebje je zeskhadźało słónco sprawnosće, Khrystus
naš Bóh, kotryž je poklećo wotewzał a žohnowanjo podał, a předobywši
smjerć, nam wěčne žiwjenjo darił.

Swjata boža rodźićeŕka Marija, přecy knježna, knjezowy templ, swjatnica
Ducha swjatoho! We swojim podjeću sy žohnowanjo wot Knjeza a miłosć wot
Boha Twojoho zbóžnika dóstała. Wšohomócny Bóh je Tebje z hnadu wobdał a
Twój puć sčinił njewoblakowany.

Pobožnje česćujmy Twoje njewoblakowane podjećo, zo by Ty za nas
zastupowała pola Knjeza Jězusa Khrystusa.

Proš za nas njewoblakowana knježna Marija, zo bychmy dostojnjeni byli
slubjenjow Khrystusowych.

<pb n="300"/>

My prosymy, o Knjeze! wudźěl swojim słužownikam dar njebjeskeje hnady,
zo, kaž je jednorodźeny Syn knježny započatk našoho wumoženja, by
swjećenjo jeje njewoblakowanoho podjeća nam přirostk pokoja wudźěliło.
Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

*** O knježniska maćeŕ Marija, kotraž njejsy ženje wot woblakowanja
skutkownoho ani herbskoho hrěcha potrjechena była, Tebi poručam a
dowěrjam čistosć swojeje wutroby. Amen.

Najswjećiša knježna! ja wěrju a wuznawam, zo je Twoje swjate podjećo
było čiste a bjez woblakowanja. — O najčisćiša knježna! přez Twoju
knježnisku čistosć, přez Twoje njewoblakowane podjećo, přez Twoje
hordozne maćeŕstwo wuproš mi wot Twojoho Syna hłuboku ponižnosć,
zahorjenu lubosć, wulku čistosć wutroby, ćěła a duše, wobstajnosć we
dobrym, dar modlenja, swjate žiwjenjo a zbóžnu smjerć. Amen.

<pb n="301"/>

O moja njewoblakowana kralowna Marija! ja so z Tobu wjeselu, zo je Tebje
Bóh z tak wulkej čistosću wobdarił. Dźakuju so stworićerjej za to, zo je
Tebje přede wšěm woblakowanjom hrěcha zwarnował. Tale wěrnosć Twojoho
njewoblakowanoho podjeća njech moje mysle wokřewja. O zo by cyły swět
Tebje khwalił hako rjane rańše zerja, kiž su wot słónca sprawnosće
wojasnjene; hako wuzwoleny kašć sluba, kiž bu před potepjenjom we hrěchu
zwarnowany; hako čistoho hołbja, kotrohož je Twój njebjeski nawoženja
wuzwolił; hako zamknjenu zahrodu, w kotrejž Bóh z radosću přebywaše;
hako zamknjenu studźeń, kotruž zły duch ženje zmućił njeje; hako běłu
liliju, kiž mjez ćernjemi rosće.

Ty sy jenička cyła čista, cyle swjata, wot Boha přecy lubowana na swět
přišła.

*** Khwalene budź njewoblakowane podjećo najzbóžnišeje knježny Marije.
Amen.

X.

Dźeń přenjesenja lauretanskoho domu.

(10. decembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 199. 200.)

2.

Boža mša.

Introitus.

Tele městno je hrózbne; tudy je dom boži a wrota njebjes, a rěka dwór
boži. Kak lubozne su Twoje wobydlenja, o Knježe mócnosćow! moja duša
zdychuje a žedźi za knjezowymi dworami.

Česć budź Wótcej ....

<pb n="303"/>

Kollekta.

O Božo, kotryž sy dom swjateje knježny Marije přez potajnosć
wočłowječenoho Słowa miłosćiwje poswjećił, a jón spodźiwnje we Twojej
cyrkwi postajił: daj, zo bychmy wotdźěleni wot wobydlenjow hrěšnikow,
dostojni wobydlerjo Twojoho swjatoho domu byli. Přez tohosamoho
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosće (w Eklesiastiku XXIV, 11—13, 15—20).

We wšitkim sym wotpočink pytała a we herbnosći Knjeza chcu přebywać. Dha
poruči a praješe mi stworićeŕ wšitkoho, a kotryž je mje stworił,
wotpočowaše we mojim stanu, a praješe mi: „We Jakubje přebywaj a w
Israelu měj herbstwo a we mojich wuzwolenych pušćej korjenje.“

A tak sym w Sionje wobkrućena a we swjatosćenym měsće runjeća
wotpočowała, a w Jeruzalemje je moje knjejstwo. A zakorjeniła sym so we
česćownym ludu, a w podźělu mojoho Boha je joho herbstwo, a we
zhromadźeństwje swjatych je moje přebywanjo.

<pb n="304"/>

Hako cedra na Libanonje sym powyšena a hako cypresa na horje Sion. Hako
bołmina we Kades sym powyšena a hako sadźeńca róžow we Jericho. Kaž
krasna wolijowna na polach a kaž jawor při wodach na hasach sym
powyšena. Kaž cymt a wonjacy balsam sym wóń dawała; kaž wuzwolena marha
sym słódku wóń dawała.

Graduale.

Jedne sym wot Knjeza prosył, to chcu pytać: zo bych bydlił we knjezowym
domje wšitke dny swojoho žiwjenja; zo bych widźał wjesołosć Knjeza, a
wopytał joho templ. Alleluja. Alleluja. Zbóžni, kiž we Twojim domje
bydla, o Knježe: wěki na wěki budźeja Tebje khwalić. Alleluja.

Sćenjo.

(Hl. str. 290, 291.)

Před woprowanjom.

Zastupju do Twojoho domu, modlić budu so we Twojim swjatym templu, a
wuznawać Twoje mjeno.

<pb n="305"/>

Sekreta.

Knježe, wzmi we tutym swjatym domje hódnje woprowane dary, a daj, zo
bychu na zastupne zasłužby swjateje knježny Marije k pomocy našeje
zbóžnosće byłe. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

Zbóžny, štóž mje słyši a kiž před mojimi durjemi wotčuje wšědnje, a při
wudwjernach mojich duri kedźbuje. Štóž mje namaka, namaka žiwjenjo a
budźe spomoženjo čěrać wot Knjeza.

Doprošenjo.

My prosymy, Knježe naš Božo! sčiń na zastupnu próstwu swjateje, přecy
knježny Marije, zo bychu swjatoswjate potajnosće, kotrež sy k
wobkrućenju našoho pohnadźenja přihotował, nam byłe přitomne a přichodne
lěkaŕstwo. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

3.

Lauretanska litanija.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

<pb n="306"/>

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho Swjaty, smil so nad nami!

Swjata Trojica, jenitki Božo, smil so nad nami!

Swjata Marija, } proš za nas!

Swjata boža rodźićeŕka,

Swjata knježna wšěch knježnow,

Ty Khrystusowa maćeŕ,

Ty maćeŕ božeje hnady,

Ty najšwarniša maćeŕ,

Ty najčisćiša maćeŕ,

Ty njezranjena maćeŕ,

Ty njeposłabjena maćeŕ,

Ty lubozna maćeř,

Ty spodźiwna maćeŕ,

Ty maćeŕ Stworićerja,

Ty maćeŕ Zbóžnika,

Ty najrozomniša knježna,

Ty česćowna knježna,

Ty khwalobna knježna,

<pb n="307"/>

Ty mócna knježna, } proš za nas!

Ty dobroćiwa knježna,

Ty swěrna knježna,

Ty špihelo sprawnosće,

Ty stole mudrosće,

Ty wina našeje radosće,

Ty duchowne sudobjo,

Ty česćowne sudobjo,

Ty wosobne sudobjo pobožnosće,

Ty potajna róža,

Ty Davidowy tórmje,

Ty helfanto-zubjany tórmje,

Ty złoćany domje,

Ty kašćo sluba,

Ty njebjeske wrota,

Ty jutna hwězda,

Ty strowjo khorych,

Ty wućeko hrěšnikow,

Ty tróštaŕka zrudnych,

Ty pomocnica křesćanow,

Ty kralowna Jandźelow,

Ty kralowna Patriarchow,

Ty kralowna Profetow,

Ty kralowna Japoštołow,

Ty kralowna Martrarjow,

<pb n="308"/>

Ty kralowna Wuznawarjow, proš za nas!

Ty kralowna Knježnow, proš za nas!

Ty kralowna wšitkich Swjatych, proš za nas!

Ty kralowna, bjez herbskoho hrěcha podjata, proš za nas!

Ty kralowna najswjećišoho rózarija, proš za nas!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj nas, o
Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

<pb/>

XI.

Dźeń čakanja swjateje Marije na porod.

(18. decembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 107—109.)

2.

Boža mša.

Introitus.

Rosujće njebjesa z horjeka, a mróčele njech dešćuja Sprawnoho. Zemja so
wotewŕ a wupłodź Zbȯžnika. Njebjesa wopowjeduja božu krasnosċ, a skutk
joho rukow wozjewuje firmament.

Česć budź Wótcej ....

<pb n="310"/>

Kollekta, Lekcia.

(Hl. str. 289.)

Graduale.

Wotewŕċe swoje wrota, wěrchojo, a wuzběhńċe so wěčne durje; a kral česċe
zastupi. Štȯ pȯńdże na knjezowu horu? abȯ štó budźe staċ na joho swjatym
měsċe? Njewinowateju rukow a čisteje wutroby. Alleluja. Alleluja. Hlej,
knježna budże podjeċ a porodżi syna Jězusa Khrystusa. Alleluja.

Sċenjo.

(Hl. str. 290.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 292.)

Doprošenjo.

(Hl. str. 292.)

<pb n="311"/>

3.

Novena adventna.

(Wot 16.—24. decembra.)

We mjenje Wótca a Syna a swjatoho Ducha. Amen.

We duchu ponižnosċe padnjemy na swoje kolena, a z nutnej ponižnosću, k
khwalbje a česċi najswjeċišeje Trojicy, a k dźakej za wočłowječenjo
Jězusa Khrystusa česċujemy zbóžny čas, o knježna Marija, we kotrymž sy
Ty wěrnoho Boha, našoho Zbȯžnika Jězusa Khrystusa přez swjatoho Ducha
podjała, a dźewjeć měsacow we swojim knježniskim žiwoċe nosyła, Joho nam
hubjenym hrěšnikam k tróštej porodźiła a Jomu po narodźe starosċiwje
słužiła.

My prosymy Tebje ponižnje, Ty chcyła nam přez swoju maċeŕsku móc wot
swojoho luboho Syna wobstajnosć we božej hnadźe hač do našoho skónčenja
wuprosyċ a nam k wěrnej želnosċi a k polěpšenju našoho žiwjenja spomhaċ,
zo bychmy k wěčnomu žiwjenju přińć móhli.

Lauretanska litanija.

(Str. 305—308.)

<pb n="312"/>

Khwaleny budź Bóh, njebjeski Wótc, kotryž je Tebje, o knježna Marija,
bjez wšitkimi knježnami za maćeŕ swojoho luboho Syna wuzwolił.

Wótče naš ....

Strowa sy Marija, .... Jězus, kotrohož sy dżewjeć měsacow we swojim
najswjeċišim žiwoċe nosyła .... Swjata Marija ....

Khwaleny budź Bóh Syn, kotryž je Tebje, o knježna Marija, ze swojim
bójskim přikhadom a přitomnosċu we Twojim knježniskim žiwoċe dźewjeċ
měsacow jara zwjeselił.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

Khwaleny budź Bȯh swjaty Duch, kotryž je Tebje, o knježna Marija, z
wěčnym bójskim Słowom wobsċinił.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

Žohnowane budź, o knježna Marija, Twoje swjate wotmłowjenjo, kotrež sy
Jandźelej Gabrielej dała: „Ja sym słužownica toho Knjeza, <pb
n="313"/>stań so mi po Twojim słowje,“ a z kotrymž wotmłowjenjom sy
Jandźela zwjeseliła a na to Jězusa podjała.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

Žohnowany budź, o knježna Marija, Twój swjaty žiwot, we kotrymž sy
Jězusa, našoho Zbóžnika, dźewjeċ měsacow nosyła.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

Žohnowana budż, o knježna Marija, Twoja čista wutroba, z kotrejž sy
Jězusa, porod swojoho žiwota, tak nutnje lubowała.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

Žohnowanej budźtaj, o knježna Marija, Twojej najswjeċišej rucy, z
kotrymajž sy Jězusa, swoje dżěċatko, lubostnje wobsahnyła a do žłobja
połožiła

Wȯtče naš ....

Strowa sy ....

<pb n="314"/>

Žohnowane su, o knježna Marija, Twoje najzbóžniše nadra, z kotrymiž sy
Jězusa, wočłowječenoho Boha, z maćeŕskej lubosću ćěšiła.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

Žohnowany budź tež, o knježna Marija, Twój swjaty hort, z kotrymž sy so
k Jězusej, swojomu jednorodźenomu synej hako wěrnomu Bohu modliła.

Wótče naš ....

Strowa sy ....

V. Tón Knjez je na Twoju ponižnosċ pohladał a we Tebi bydlił,

R. Tohodla budźeja Tebje zbóžnu khwaliċ wšitke narody.

O žohnowana knježna a maċeŕ boža, Marija! tele žohnowanjo a pobožnosċ
woprujemy Tebi přez arcjandźela Gabriela k wopomnjeċu wjesołosċe, kotruž
sy we času dźewjeć měsacow měła, hdyž je Jězus we Twojim swjatym žiwoće
wotpočował.

<pb n="315"/>

My prosymy Tebje, Ty chcyła jenoho kóždoho naležnosċ a nuzu sebi
poručenu měċ a wot swojoho luboho Syna Jězusa Khrystusa nam dȯstaċ
pomhaċ, štož je nam tu časnje a tam wěčnje spomožne.

V. O žohnowana maċeŕ ze swojim žohnowanym płodom.

R. Žohnuj nas, o knježna Marija.

Wuliń, o Knježe, my prosymy Tebje, Swoju hnadu do našich wutrobow, zo,
kotřiž smy přez jandźelowe posołstwo wočłowječenjo Khrystusa Twojoho
Syna spóznali, bychmy přez Joho ćerpjenjo a křiž k krasnosći zasy
horjestaća dowjedźeni byli. Přez tohosamoho Khrystusa našoho Knjeza.
Amen.

Knježe, smil so nad nami; přetož na Tebje my čakamy. Budź rano naša
pomoc a naše zbožo we času tyšnosċe. (Isaj. XXXV.)

Požohnowanjo wšohomȯcnoho Boha Wȯtca a Syna a swjatoho Ducha přińdż nad
nas; a boža pomoc zwostań přecy z nami.

R. Amen.

XII.

Dźeń slubjenja swjateje Marije.

(23. januara.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 63—67; 102—105.)

2.

Boža mša.

Introitus.

Powitana budż, swjata maćeŕ, rodżićeŕka, kiž sy porodżiła Krala, kiž
njebjesa a zemju wobknježi wěki na wěki. Moja wutroba je wuprajiła dobre
słowo a rjeknu: moje skutki su Kralej.

Česć budż Wȯtcej ....

<pb n="317"/>

Kollekta.

My prosymy, o Knježe! wudźěl swojim słužownikam dar njebjeskeje hnady,
zo by tym, kotrymž je porod swjateje knježny započatk zbóžnosċe,
swjatočnosċ jeje slubjenja přirostk pokoja wudżěliła. Přez Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 294, 295.)

Graduale.

Žohnowana a česċowna sy, knježna Marija, kotraž sy bjez dȯtknjenja
hańbiċiwosće maċeŕ Zbȯžnika namakana. Knježna, boža rodżiċeŕka, do
Twojoho žiwota je so wočłowječeny zamknył tȯn, kotrohož cyły swět
njewopřija. Alleluja. Alleluja. Zbožowna sy, swjata knježna Marija, a
wšeje khwalby najdostojniša; přetož z Tebje je zeskhadżało słónco
sprawnosċe, Khrystus naš Bóh. Alleluja.

Sċenjo.

Čitanjo swjatoho sćenja po Mateju. (I, 18—21.)

<pb n="318"/>

Hdyž běše Jězusowa maćeŕ Marija z Józefom slubjena, prjedy hač běštaj
hromadźe přišłoj, bu namakana, zo ma we žiwoće wot swjatoho Ducha. Józef
pak, jeje muž, chcyše ju skradźu wopušċiċ, dokelž běše sprawny a ju
wohaniċ njechaše.

Hdyž dha na to mysleše, hlej, zjewi so jomu we snje jandźel Knjezowy,
prajicy: „Józefje, syno Davidowy! njeboj so Mariju swoju mandźelsku k
sebi wzać; přetož, štož je we njej zarodźene, je wot Ducha swjatoho.
Wona porodżi Syna a narjeknješ jomu mjeno Jězus: přetož wón wumoži swȯj
lud wot jich hrěchow.“

Před woprowanjom.

Zbóžna sy, knježna Marija, kotraž sy Stworiċerja wšitkich nosyła;
porodźiła sy toho, kiž je Tebje stworił; a do wěčnosće wostawaš knježna.

Sekreta.

O Knježe, njech nam čłowjestwo Twojoho Jednorodżenoho na pomoc khwata:
zo by tón, kiž z knježny narodźeny, njezranjenosć maćerje njeje
pomjeńšił, ale poswjećił, na <pb n="319"/>swjatočnosć jeje slubjenja,
wuslěkawši nas našich winow, naš wopor Tebi spodobny sčinił: Jězus
Khrystus naš Knjez. Amen.

Po woprawjenju.

Zbóžny žiwot knježny Marije, kotryž je nosył Syna wěčnoho Wótca.

Doprošenjo.

O Knježe, my smy swjatosće rȯčneje swjatočnosće wužiwali, a prosymy,
daj, zo bychu nam lěkaŕstwo za přitomne a přichodne žiwjenjo podawałe.
Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

XIII.

Swjedźeń čistosćenja (swěčk) swjateje Marije.

(2. februara.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 125—128.)

2.

Swjećenjo swěčkow.

Swjaty Knježe, wšohomócny Wótče, wěčny Božo, kiž sy wšitko z ničoho
stworił, a na swoju poručnosċ tule židčinu z dżěła pčołow k dospołnosći
wóskoweje swěčki přińć dał, a kotryž sy dźensa prȯstwu sprawnoho Simeona
dopjelnił: my Tebje ponižnje prosymy, zo chcył Ty na wołanjo k Twojomu
<pb n="321"/>najswjeċišomu mjenu a na zastupnu próstwu swjateje přecy
knježny Marije, kotrejež swjedżeń so dżensa pobožnje swjeći, kaž tež na
prȯstwu wšitkich Twojich Swjatych, tute swěčki k trjebanju čłowjekow a k
strowosći ćěła a duše hnadnje žohnować a poswjećić.

Wusłyš ze swojich swjatych njebjes a ze stoła swojeje majestosće hłosy
Twojoho luda, kotryž chce tute swěčki počesćiwje w rukomaj nosyć a Tebje
ze spěwanjom khwalić. Budź hnadny wšitkim, kotřiž so k Tebi wołaju, a
kotrychž sy přez drohu krjej swojoho Syna wukupił, kotryž je z Tobu žiwy
a kraluje w jednosći swjatoho Ducha Bóh wěki na wěki. Amen.

Wšohomócny wěčny Božo, kotryž sy na dżensišim dnju swojoho
Jednorodżenoho na rucy swjatoho Simeona we Twojim swjatym templu
předstajił; my Twoju miłosć ponižnje prosymy: zo by tele swěčki, kotrež
my, Twoji słužownikojo, k khwalnosċi Twojoho mjena bjerjemy a zaswěćene
nosyć chcemy, žohnował a poswjeċił, a ze swětłom wěršnoho požohnowanja
hnadnje rozswěċił, zo bychmy my, kotřiž je Tebi, našomu Bohu a Knjezej
<pb n="322"/>podawamy, hódni a ze swjatym wohenjom najsłódšeje lubosće k
Tebi zahorjeni, we swjatym templu Twojeje hordosće postajeni być
zasłužili. Přez tohosamoho Jězusa Khrystusa, našoho Knjeza, Twojoho
Syna, kotryž z Tobu žiwy je a kraluje w jednosċi swjatoho Ducha Bóh wěki
na wěki. Amen.

Knježe Jězu Khryšċe, wěrne swětło, kiž rozswětluješ kóždoho čłowjeka,
kiž na tȯnle swět přińdże: wuliń swoje žohnowanjo na tele swěčki, a
poswjeċ je ze swětłom swojeje hnady; a daj hnadnje, zo, kaž tele swěčki
z widżownej swěcu zaswěċene, nócnu ċěmnosċ zahanjeja, bychu naše wutroby
z njewidźownym wohenjom, to je z jasnosċu swjatoho Ducha rozswětlene,
bjez wšitkeje slepoty złȯsċow byłe, a zo móhli z wučisċenym wȯčkom ducha
to wohladaċ, štož je Tebi spodobne a našej zbȯžnosċi wužitne; tak zo po
ċěmnych přeměnjenjach tutoho časa mȯhli k njewoteběracomu swětłej dȯńċ.
Přez Tebje, Khryšċe Jězuso, Zbȯžniko swěta, kiž we dospołnej Trojicy
žiwy sy a kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

<pb n="323"/>

Wšohomócny wěčny Božo, kotryž sy přez swojoho słužownika Mojzesa
najčisċišu židčinu wolija k swěcam přihotowaċ poručił, kotrež dyrbja so
před Twojim wobličom stajnje swěċiċ: wuliń hnadu swojoho žohnowanja
hnadnje na tele swěčki, zo, kaž nam wone dawaja swětło zwonkownje, by
tak přez Twȯj dar swětło Twojoho Ducha nutřkownje našej duši
njewuhasnyło. Přez našoho Knjeza Jězusa Khrystusa, Twojoho Syna, kotryž
z Tobu žiwy je a kraluje w jednosċi tohosamoho Ducha Bȯh wěki na wěki.
Amen.

Knježe, Jězu Khryšċe, kotryž sy na dźensišim dnju we štałtnosċi našoho
mjasa mjez čłowjekami so pokazał, wot staršeju we templu předstajeny;
kotrohož je česċowny starc Simeon, rozswětleny ze swětłom Twojoho Ducha,
na rucy wzał a žohnował: popřej hnadnje, zo bychmy z hnadu tohosamoho
swjatoho Ducha rozswětleni a rozwučeni, Tebje zawěrno spȯznawali a
swěrnje lubowali, kiž z Wótcom w jednosċi tohosamoho Ducha žiwy sy a
kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

<pb n="324"/>

3.

Wudźělenjo swjećenych swěčkow a wobkhad.

Swětło k rozswětlenju póhanow a hordosċ Twojoho luda Israela.

Knježe, nětko pušċiš swojoho słužownika po swojim słowje we pokoju.

Swětło k rozswětlenju ....

Přetož mojej woči staj widźałej Twoju zbóžnosċ.

Swětło k rozswětlenju ....

Kiž sy přihotował před wobličom wšitkich ludow.

Swětło k rozswětlenju ....

Česć budź Wȯtcej a Synej a swjatomu Duchej.

Swětło k rozswětlenju ....

Kaž to běše we spočatku a nětko a přecy, a wěki na wěki. Amen.

Swětło k rozswětlenju ....

Stań, o Knježe, pomhaj nam, a wumož nas Twojoho mjena dla.

Božo, ze swojimaj wušomaj smy słyšeli, naši wótcojo su nam wozjewjeli.

Česċ budż Wótcej ....

Stań, o Knježe, pomhaj ....

<pb n="325"/>

Modlmy so! Poklakńmy so a stańmy! My prosymy, o Knježe, wusłyš swój lud,
a štož nam kóžde lěto zwonkownje z pobožnosċu swjeċiċ daš, daj nam přez
swětło Twojeje hnady nutřkownje dosahnyċ. Přez Khrystusa našoho Knjeza.
Amen.

Postupujmy we pokoju, we Khrystusowym mjenje. Amen.

Wupyš swój dom, o Sion, a dóstań krala Khrystusa! wopřimń Mariju, kotraž
je njebjeske wrota; přetož wona njese krala krasnosċe nowoho swětła.
Knježna přistupuje, ze swojimaj rukomaj wjedżicy Syna, před Jutnicu
rodżenoho, kotrohož Simeon na swojej rucy wzawši, ludam wozjewješe hako
Knjeza žiwjenja a smjerće, a Zbóžnika swěta.

Za njoho přinjeseštaj Knjezej dwě tujawcy abȯ dwej młodeju hołbjow, kaž
je pisane we knjezowym zakonju. Hdyž běchu dny čistosċenja Marije po
Mojzesowym zakonju dopjelnjene, njeseštaj Jězusa do Jerusalema, zo
byštaj joho Knjezej předstajiłoj, kaž je pisane we knjezowym zakonju.

Česċ budż Wótcej a Synej a swjatomu Duchej. Kaž je pisane we knjezowym
zakonju.

<pb n="326"/>

4.

Boža mša.

Introitus.

O Božo, my smy Twoju smilnosć wosrjedż Twojoho templa dȯstali, a to po
Twojim mjenje, o Božo! Tak je tež Twoja khwalba hač do kóncow zemje a
Twoja prawica je połna sprawnosće. — Knjez je wulki a jara khwalobny, we
měsće našoho Boha, na joho swjatej horje.

Česć budź Wȯtcej ....

Kollekta.

Wšohomȯcny wěčny Božo, my Twoju majestosċ ponižnje prosymy: Ty chcył
dokonjeć, zo bychmy my z wušwarnjenej wutrobu před Tebje stupili, kaž je
Twój jednorodźeny Syn na dżensišim dnju we štałtnosċi našoho mjasa we
templu předstajeny był. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z Malachije, profety (III, 1—4).

To praji Bȯh tón Knjez: „Hlejće, ja sćełu swojoho jandżela a wón budże
puć přihotować <pb n="327"/>před mojim wobličom. A hnydom přińdże k
swojomu templej knježeŕ, kotrohož wy pytaće, a jandźel sluba, kotrohož
wy žadaće. Hlej, wȯn přińdże (praji Knjez wójstwow), a štó budźe móc
myslić dżeń joho přikhada, a štó budże wobstać móc při hladanju na
njoho? Přetož wón je kaž škrějacy woheń a kaž zelo tołkarjow, a budże
sedżeć, škrějo rjedżicy slěbro; a budże synow Levi rjedżić a čisćić, kaž
złoto a kaž slěbro. A budźeja Knjezej wopory we sprawnosći woprować. A
Knjezej budże so spodobać wopor wot Juda a Jerusalema, kaž we dnjach
předčasa a prjedawšich lětach.“ To praji wšohomócny Knjez.

Graduale.

O Božo, my smy Twoju smilnosć wosrjedż Twojoho templa dóstali, a to po
Twojim mjenje, o Božo! Tak je tež Twoja khwalba hač do kóncow zemje. Kaž
smy słyšeli, tak smy tež widżeli we měsće našoho Boha, na joho swjatej
horje. Alleluja. Alleluja. Starc njeseše hȯlčeca, hólčec pak wobknježeše
starca. Alleluja.

Sċenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (II, 22—32.)

<pb n="328"/>

We tamnym času: Hdyž běchu dny čistosċenja Marije po zakonju Mojzesowym
dopjelnjene, njeseštaj Jězusa do Jerusalema, zo byštaj joho Knjezej
prědkstajiłej (kaž je we zakonju Knjeza pisane: zo wšitko mužske, štož
so prěnje porodżi, dyrbi Knjezej swjate rěkaċ), a zo byštaj wopor dałej
po tym, štož je prajene we zakonju Knjeza: dwě tujawcy abó dwej młodej
hołbjow.

A hlejċe, w Jerusalemje běše čłowjek, kiž Simeon rěkaše. A tȯnle čłowjek
běše sprawny a bohabojazny, wočakowaše tróšt Israela a swjaty Duch běše
we nim. A běše wotmłowjenjo wot swjatoho Ducha dȯstał, zo njewohlada
smjerċe, prjedy hač je wohladał Knjezowoho Žałbowanoho. We duchu
(pozbudżeny) přińdźe wȯn do templa.

A hdyž staršej dżěċatko Jězus přinjeseštaj, zo byštaj za njoho po wašnju
zakonja činiłej: wza tež wón joho na swojej rucy a khwaleše Boha,
prajicy: „Knježe, nětko pušċiš swojoho słužownika po swojim słowje we
pokoju: přetož mojej woči staj widżałej Twoju zbȯžnosċ, kiž sy
přihotował před wobličom wšitkich ludow: <pb n="329"/>swětło k
rozswětlenju póhanow a hordosċ Twojoho luda Israela.“

Před woprowanjom.

Luboznosċ je na Twojimaj hubomaj wulinjena; tohodla je Tebje Bóh
žohnował do wěčnosċe a wěki na wěki.

Sekreta.

Wusłyš, o Knježe, naše próstwy, a zo bychu dary, kotrež wočomaj Twojeje
majestosċe podawamy, hódne byłe, poskiċ nam pomoc Twojeje miłosċe. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Präfation.

Pozběhńmy swoje wutroby a mějmy je k Knjezej pozběhnjene; dżakujmy so
Knjezej našomu Bohu, kaž je prawe a so přisłuša.

Zawěrno so přisłuša, a je prawe, sprawne a spomožne, zo so my Tebi,
swjaty Knježe, wšohomócny Wótče, wěčny Božo, přecy a wšudżom dżakujemy.
Přetož přez potajnosċ wočłowječenoho Słowo je wočomaj našoho ducha nowe
swětło Twojeje jasnosċe zeskhadżało: tak zo, hdyž Boha widżownje
spóznawamy, bychmy přez njoho k lubosċi nje<pb n="330"/>widźownosćow
ztorhnjeni byli. A tohodla z Jandźelemi a Arcjandźelemi, z Trónami a
Knjejstwami a ze wšitkim wojeŕstwom njebjeskoho wȯjstwa spěwamy khěrluš
Twojeje khwalby, bjez kónca prajicy: Swjaty, swjaty, swjaty je Knjez,
Bȯh Sabaoth. Nebjo a zemja staj połnej Twojeje hordosċe. Hosanna we
wysokosċi. Žohnowany budż, kotryž dże we mjenje Knjeza. Hosanna we
wysokosċi.

Po woprawjenju.

Simeon běše wotmłowjenjo wot swjatoho Ducha dȯstał, zo njewohlada
smjerće, prjedy hač je wohladał Knjezowoho Žałbowanoho.

Doprošenjo.

My prosymy, Knježe .... (hl. str. 305.)

5.

Modlitwa.

Zawěrno so přisłuša, a je prawe, sprawne a spomožne, zo so my Tebi,
swjaty Knježe, wšohomȯcny Wótče, wěčny Božo, přecy a wšudżom dźakujemy.
Přetož přez najjasnišu hwězdu, rodżiċeŕku Twojoho Syna (kotrejež <pb
n="331"/>najswjeċiše mjeno so přez njewuprajnu a njewurjeknitu zasłužbu
„morja hwězda“ wułožuje), sy so dostojnił, čłowjeski splah rozswětliċ.

Tuteje najwjetšeje radosċe dla dżensiši dżeń swjeċimy, a tohodla ze
swojimaj rukomaj z česċowanjom swěčki dżeržimy a z njepřestawacym hłosom
wołamy a ponižnje prosymy: zo by Ty přez najsłȯdšu lubosċ a
najmiłosċiwše zastupowanjo přecy knježny a rodżiċeŕki Twojoho Syna nam
njedostojnym, ale tola přez joho drohu krjej wukupjenym, wěčne a wěrne
swětło hnadnje wužiwaċ dał. Amen.

O Jězuso, kotryž sy so we jerusalemskim templu Simeonej pokazał hako
swětło k rozswětlenju pȯhanow a so wot njoho na rucy wzaċ dał: pój tež
do našich wutrobow a rozswětlej naš rozom z bójskim swětłom Twojeje
wučby, rozjasnjuj našu dušu ze swětłom swojeje hnady, zo bychmy we tymle
Twojim swětle khodżili we njewinowatosċi a sprawnosċi wšitke dny swojoho
žiwjenja; a swěċ nam něhdy ze swětłom Twojeje zbóžnosċe hač do wěčnosċe.
Amen.

<pb/>

XIV.

Swjedźeń přizjewjenja swjateje Marije.

(25. měrca.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 70—77.)

2.

Boža mša.

Introitus.

Twoje wobličo budżeja wuprošować wšitcy bohaći z luda. K kralej powjedu
so knježny za njej. Jeje towaŕški so k Tebi přiwjedu we wjeselu a
zradowanju.

Moja wutroba je wuprajiła dobre słowo a rjeknu: moje skutki su kralej.

Česċ budź Wótcej ....

<pb n="333"/>

Kollekta.

O Božo, kotryž sy na dżensišim dnju swojoho jednorodżenoho Syna žiwotej
swjateje a přecy knježny Marije sobudżělić chcył: daj, zo bychmy
potajnosće Knjezowoho wočłowječenja tak swjećili, zo bychmy so Tebi
spodobać mȯhli. Přez tohosamoho Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 289.)

Graduale.

Luboznosć je wulinjena na Twojimaj hubomaj, dokelž je Tebje Bȯh na wěčne
žohnował. Wěrnosće, miłosće a sprawnosće dla powjedźe Tebje podżiwnje
Twoja prawica. Słyš dżowka, a hladaj, a přikhil swoje wucho; přetož kral
žada Twoju krasnosć. Twoje wobličo budżeja wuprošować wšitcy bohaći z
luda. Dżowki kralow su k Twojej česći. K kralej powjedu so knježny za
njej, přiwjedu so we wjeselu a zradowanju, a dowjedu so do kralowoho
templa.

Sċenjo.

(Hl. str. 290—291.)

<pb n="334"/>

Sekreta.

(Hl. str. 291.)

Po woprawjenju a Doprošenjo.

(Hl. str. 292.)

3.

Modlitwa.

Moja knjeni a maċeŕ mojoho Knjeza, słužownica swojoho Syna, rodżićeŕka
stworiċerja: Tebje prošu a wot Tebje žadam, zo bych měł ducha Twojoho
Knjeza, a ducha Twojoho Syna a ducha mojoho Wumožnika, zo móhł wo Tebi
prawje a hȯdnje mysliċ, prawje a dostojnje ryčeċ, a lubowaċ, štožkuli je
prawe a dostojne: přetož Ty sy wot Boha wuzwolena, wot Boha přijata, wot
Boha powołana, Bohu najbližša, dżeržiš so k Bohu, zjenosċena z Bohom; Ty
sy wot jandżela wopytana, wot jandżela postrowjena, wot jandżela
žohnowana, wot jandżela zbóžna khwalena; Ty sy zastróžena w ryči,
nabojana při pomyslenju, wohrózbjena při postrowjenju, ze spodżiwanjom
napjelnjena při wozjewjenju.

<pb n="335"/>

Dźensa zanošuja wšě khȯry njebjeskich duchow khwalne spěwy k česċi
Bójstwa, a kaž jasne swětło rozswětluje wšitkich wěriwych přikhad Syna
božoho. Dżensa započa so lubozne nalěċo. Prěnje pruhi swojoho skhadżenja
sċele dźensa słónco sprawnosċe, Jězus Khrystus, na zaċěmnjeny swět. Joho
swětło wuliwa hnadu do našich wutrobow, zo by nas pozběhowała k nadżiji
njewidźownych wěcow, a nam potajnosċe a zakhowane dżiwy zjewiła, kiž
mysle a zrozemjenjo čłowjeskoho ducha daloko přesahaja.

Z njebjes bu pȯsłany Gabriel, jedyn z wohenjowych duchow, kiž stoja
wokoło tróna božoho. Ty so strȯžiš! Tola Ty nimaš winu so bojeċ, ale
zraduj so we swjatej wjesołosċi. Ponižnje witaja Tebje njebjeske
mócnosċe. Wěčny Knjez njebjes a zemje sam je Tebje wuzwolił, zo by we
Tebi potajnosċe dokonjał, kotrež běchu w paradizu přilubjene. Lubozna
kċěješ we knjezowym domje, sy česć a pycha knježnow, radosċ a tróšt
maċerjow, dospołny přikład Swjatych. Wšě stworjenja w njebjesach a na
zemi njech Tebje překrasnjeja: Ty <pb n="336"/>sy trȯn božeje
majestosċe, a błyšċiš so w njebjesach w spodżiwnym swětle.

Z ponižnosću a česċowanjom, z pobožnosću a dowěru bližu so tež ja Tebi,
o Marija, zo bych Tebi jandżelowe postrowjenjo woprował. Njech so cyłe
njebjesa z mojim witanjom zjednoća. Njebjesa so zraduja, zemja so dżiwa,
djaboł ćěka, hela třepota, hdyž so praji: „Strowa sy Marija“. Pobožnosċ
přiběra, rozkaćo so započina, nadżija nastawa, a trȯšt so přisporja,
hdyž so praji: „Strowa sy Marija“. Tak wulka je słȯdkosć, a tak hłuboka
mysl tohole strowjenja, zo njeje na swěće runjeća. Tohodla zhibuju
koleno a powitam Tebje, prajicy: „Strowa sy Marija“, a prošu, Ty chcyła
tele powitanjo a mje z hnadu přijeć.

Z wjesołosću wospjetujemy dżensa jandżelowe postrowjenjo: „Strowa sy
Marija, hnady, połna; tȯn Knjez je z tobu.“ Ty sy hnadu pola Boha
namakała, pola Boha Wótca, kotromuž so wopor twojeje čistosće,
dospołneje podwolnosće a najrjeniši kćěw wšitkich pȯcćiwosćow spodobaše.
Ty sy hnadu pola Boha Syna namakała, kotryž sebi twoju čistosć wuzwoli,
zo by we njej čłowjestwo na so wzał. <pb n="337"/>Ty sy hnadu pola Boha
swjatoho Ducha namakała, kotrohož cyła hnada je so do twojeje duše
wulinyła a Tebje dostojnu maċeŕ božu přihotowała. Proš dha, hnadow
połna, Ty žohnowana mjez žónskimi, proš dha za nas hrěšnikow, zo bychmy
tež dżěl tutych hnadow dóstali, zo by Twój Syn tež naše wutroby za swoje
wobydlenjo wuzwolił. O njewoblakowana knježna, ponižna słužownica toho
Knjeza, kotraž jeno božu wolu znaješe a dopjelnješe, wuproš tež nam
zwólnu posłušnosċ, zo bychmy spȯznatu wolu božu přecy cyle, rady a z
dobrym wotpohladom dopjelnjeli a něhdy myto swěrnych słužownikow dóstaċ
móhli. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

O Marija, přez zasłužby Twojoho wozbožacoho přizjewjenja zasłuž mojej
wutrobje hnadu dospołneje čistosċe, zo bych Twojomu Synej swěrnje słužił
a joho lubował do wěčnosċe. Amen.

2. Litanija na swjcdżenje swjateje Marije.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšċe, smil so nad nami!

<pb n="338"/>

Knježe, smil so nad nami!

Khryšċe, słyš nas!

Khryšċe, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho Swjaty, smil so nad nami!

Swjata Marija, } Proš za nas!

Swjata boža rodżiċeŕka,

Swjata knježna a kralowna knježnow,

Ty maċeŕ čłowjekow,

Ty maċeŕ rjaneje lubosċe,

Ty maċeŕ swjateje nadżije,

Ty maċeŕ wěčneje mudrosċe,

Ty njebjeske wrota,

Ty město zawěstoho wuċeka,

Ty pycha čłowjeskoho splaha,

Ty pycha njebjeskoho Jerusalema,

Ty swjatnica boža,

Ty kašċo sluba,

Ty špihelo bjez woblakowanja,

Ty sněhběła lilija mjez ċernjemi,

Ty palacy a njewopaleny ċernjo,

Ty tróno bójskoho Salomona,

Ty zawrjena zahroda,

<pb n="339"/>

Ty zamknjena studżeń,

Ty jutna hwězda,

Ty skhadżace rańše zerja,

Ty krasna kaž měsačk,

Ty wuzwolena kaž słȯnco,

Ty najlubša dżowka njebjeskoho Wótca,

Ty najdostojniša maċeŕ božoho Syna,

Ty najčisċiša njewjesta swjatoho Ducha,

Ty radosċ wšitkich Swjatych,

Ty słódki tróšce a zakito wšěch, kiž so k Tebi wołaju,

Ty swěrna a kedżbna maċeŕ Twojich pobožnych dżěċi,

Ty wuċeko hrěšnikow,

Přez Twoje swjate a njewoblakowane podjeċo,

Přez Twój swjaty a radostny narod,

Přez Twoje swjate mjeno,

Přez Twoje zbóžne woprowanjo we templu,

Přez Twoje pócćiwe slubjenjo ze swjatym Józefom,

Přez Twoje hnadowne přizjewjenjo,

Přez Twoje žohnowane domapytanjo,

<pb n="340"/>

Přez Twoje wjesołe čakanjo na porod Twojoho Syna, proš za nas!

Přez Twoje swjate čistosċenjo, proš za nas!

Přez Twoje sydom bolosċe, proš za nas!

Přez Twoje hordozne do njebjes wzaċo, proš za nas!

My hrěšnikojo, prosymy ċe, wusłyš nas!

Zo chcyła nam wot Boha prawu pokutu dȯstać, prosymy ċe, wusłyš nas!

Zo chcyła nam wěrnu lubosċ k Bohu a k bližšomu zasłužiċ, prosymy ċe,
wusłyš nas!

Zo chcyła we nas nutrnu pobožnosċ a lubosċ k Twojomu ċerpjacomu Synej
wubudżiċ, prosymy ċe, wusłyš nas!

Zo chcyła nam wšitke za ċěło a dušu nuzne hnady a dobroty bože wot
Twojoho Syna wuprosyċ, prosymy ċe, wusłyš nas!

Zo chcyła přecy naša swěrna zastupjeŕka pola Boha byċ a wostać, prosymy
ċe, wusłyš nas!

Hordozna a wulcykhwalena knježna Marija, prosymy ċe, wusłyš nas!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj nas, o
Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Knježe!

<pb n="341"/>

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami, o
Knježe!

Khryšċe, słyš nas!

Khryšċe, wusłyš nas!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

V. Proš za nas, swjata boža rodżiċeŕka,

R. Zo bychmy dostojnjeni byli slubjenjow Khrystusowych.

Wšohomócny, wěčny Božo, kotryž sy najzbóžnišu knježnu za maċeŕ swojoho
Jednorodżenoho Syna wuzwolił a nade wšitke rjady jandżelow powyšił: daj
nam přez zasłužby Jězusa Khrystusa a na zastupnu próstwu swjateje
Marije, zo bychmy něhdy wěčnu wjesołosċ a zbȯžnosċ dóstali. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XV.

Dźeń sydom bolosćow swjateje Marije.

(Pjatk po 5. njedżeli posta.)

1.

Stawizna.

Wosebje sydom bolosċe su, kotrež su we wšelakim času wutrobu maċerje
Božeje přewzałe. Prěnju bolosċ wona čuješe we templu při Simeonowym
profeċenju (hl. str. 127), druhu při ċěkanju do Egipta (hl. str. 131),
třeċu při zhubjenjo a pytanju dwanaċelětnoho Jězusa (hl. str. 137),
štwórtu při zetkanju z Jězusom, kotryž křiž njese (hl. str. 161), pjatu
při Jězusowym křižowanju (hl. str. 162), šestu při Jězusowym ze křiža
wzaċu (hl. str. 165), sedmu při pohrjebanju Jězusowym (hl. str. 165).

<pb n="343"/>

2.

Boža mša.

Introitus.

Pola křiža Jězusowoho stejachu joho maċeŕ a sotra joho maċerje, Marija
Kleofowa, a Salome a Marija Madlena. — „Žónska, hlej Twój Syn“, rjekny
Jězus; k wučownikej pak: „hlej Twoja maċeŕ“.

Česć budź Wótcej ....

Kollekta.

O Božo, při kotrohož ċerpjenju je po Simeonowym wěšċenju wutrobu
hordozneje knježny a maċerje Marije mječ bolosċow překłół: popřej
hnadnje, zo, kotřiž jeje překłóċo z česċowanjom wopominamy, bychmy přez
zastupowanjo nadobnych zasłužbow a próstwow wšitkich pola křiža swěrnje
stejacych Swjatych zbožowny wuskutk Twojoho ċerpjenja nazhonili. Kotryž
žiwy sy a kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z knihi Judith (XIII, 22—25).

Knjez je Tebje we swojej mocy žohnował, dokelž je přez Tebje našich
njepřeċelow <pb n="344"/>zničił .... Žohnowana sy ty, dżowka wot Knjeza,
wěršnoho Boha, přede wšitkimi žónskimi na zemi. Žohnowany budź Knjez,
kotryž je njebjesa a zemju stworił; ... přetož dżensa je wón twoje mjeno
tak powjetšił, zo twoja khwalba njewustupi z horta čłowjekow, kotřiž
budżeja wopominaċ knjezowu móc do wěčnosċe, za kotrychž sy swoje
žiwjenjo njelutowała dla ċerpjenjow a tyšnosċow twojoho splaha, ale sy
před wobličom našoho Boha zahinjenju na pomoc přišła.

Graduale.

Bolosċiwa a sylzosċiwa sy, knježna Marija, stejo pola křiža wumožnika,
Knjeza Jězusa, Twojoho Syna. Knježna, boža rodżićeŕka, tón, kotrohož
cyły swět njewopřija, njese wočłowječeny tole zasudżenjo žiwjenja na
křižu. Swjata Marija, njebjes kralowna a knjeni swěta, steješe bolosċiwa
pola křiža našoho Knjeza Jězusa Khrystusa. — O wy wšitcy, kiž nimo dżeċe
po puċu, kedżbujċe a hlejće, hač je bolosċ runja mojej bolosċi?

<pb n="345"/>

Stała maćeŕ bolosćiwa

Pódla křiža sylzosćiwa.

Hdyž Syn boži wisaše.

Jeje dušu zarudźenu

Zdychwacu a zastruchlenu

Wótry mječ tam přešoł je.

O kak zrudna, połna horja

Bě tam z bolosću wša khora

Maćeŕ Syna božoho.

Kotraž tyšnje žałosćeše,

A pře Syna wšitka ržeše,

Hdyž joh’ w martrje widżeše.

Štȯ so njeby sobu rudżił,

Hdyž by maćeŕ božu widżił

We tak wulkej zrudobje?

Štȯ tež by móhł zrudny njebyċ

Widżicy maċ božu přez mȯc

Takto ćerpjeć ze Synom?

Za swojoho luda hrěchi

Widżi martru, třask a směchi

Jězusej so nakładwać.

<pb n="346"/>

Wona widżi swojoh’ Syna,

Kak wón žanoh trȯšta nima,

Hdyž wón ducha woteda.

Kiž Ty lubosće sy studnja,

Ty tak struchła a tak zrudna,

Njech ja z Tobu žaruju.

Njech we wutrobje mam želnosċ,

Hdyž ja spomnju joho bolosċ,

Zo bych so jom spodobał.

Čiń, zo stajnje toho rany,

Kiž je za mnje křižowany,

Wutrobnje ja wopomnju.

O Ty maċeŕ zastruchlena,

Ty tu martru Twojoh Syna

Rozdżěl zo mnu nadobnje.

Njech ja z Tobu sylzy ronju,

Joho bolosċ w sebi zhonju

Wšitke swoje žiwy dny.

Z Tobu chcu ja pódla křiža

Staċ tam pȯdla mojoh Knjeza,

A chcu z Tobu žarowaċ.

<pb n="347"/>

Krasna knježna wšitkich knježnow,

Pola Twojoh Syna nohow

Daj mi z Tobu zdychowaċ.

Zo móhł wopomniċi swjatu

Khrystusowu smjerċ a martru,

A ju hódnje česċowaċ.

Zo ja čuju joho rany,

Wšak je wȯn mój lubowany;

Wšo to jomu k lubosċi.

Hdyž wšón budu zastróženy,

Njech sym přez ċe zamłowjeny

Na dźeń suda božoho.

Proš, zo moja pomoc była

Křiž a martra Khrystusowa

Do žiwjenja zbóžnoho.

Zo, hdyž ċěło tudy zemrje,

Moju dušu herbnosċ namrje

Paradiza wěčnoho.

Amen.

Sċenjo.

Pokračowanjo swjatoho sċenja po Janu. (XIX, 25—27.)

<pb n="348"/>

We tamnym času: Pódla křiža Jězusowoho stejachu joho maćeŕ a sotra joho
maċerje, Marija Kleofowa, a Marija Madlena. Hdyž dha běše Jězus maċeŕ a
wučownika, kotrohož lubowaše, stejeć widżał, rjekny swojej maċeri:
„Žónska, hlej Twój syn.“ Potom dżeše wučownikej: „Hlej, twoja maċeŕ.“ A
wot tuteje hodżiny wza ju wučownik k sebi.

Před woprowanjom.

Wopomń, knježna, maćeŕ boža, hdyž stejiš před wobličom Knjeza, zo by
dobro prajiła za nas, a zo by wón swój hněw wot nas wotwobroċił.

Sekreta.

Knježe Jězu Khryšće, my woporujemy Tebi próstwy a wopor a prosymy
ponižnje, hdyž překłóćo najsłódšeje wutroby swjateje Marije, Twojeje
maċerje, we modlitwach wopowjedujemy, zo bychmy na rozmnožene
najmiłosċiwše zastupowanjo, přez zasłužby Twojeje smjerće jeje a pod
křižom stejacych Swjatych towarstwo ze Zbóžnymi měli. Kotryž žiwy sy a
kraluješ Bȯh wěki na wěki. Amen.

<pb n="349"/>

Po woprawjenju.

Zbóžne zmysła swjateje Marije knježny, kotrež su pod knjezowym křižom
bjez smjerće zasłužiłe palmu martraŕstwa.

Doprošenjo.

My prosymy, o Knježe! njech nas přede wšitkimi přeċiwnosćemi zakitaja
swjatoswjate dary, kiž smy wužiwali, a na zastupowanjo zasłužbow
hordozneje přecy knježny Marije, kotrejež wutrobu je w hodźinje
ćerpjenja Twojoho Syna mječ bolosćow překłół, njech z tutoho doła sylzow
do njebjeskich radosćow přeńċ zasłužimy. Přez Khrystusa našoho Knjeza.
Amen.

3.

Róžowc k česċi 7 bolosćow swjateje Marije.

a) Želnosć.

O mój lubowany Jězuso, ja steju połny hańby a želnosće před Twojim
bójskim wobličom a wopominam wšitke swoje hrěchi, a při wopominanju
Twojeje njeskónčneje dobroty <pb n="350"/>hidźu a zacpěju je. O zo bych
nihdy njehrěšił! Ale wot nětka njecham wjacy hrěšić. Mój křižowany
Jězuso, ja sebi kruće zamyslu, zo chcu swoju dušu přez swjaty sakrament
pokuty wot hrěchow wučisćić.

Ty pak, o lubozna knježna, maċeŕ miłosće a wućeko hrěšnikow, dóstań mi
přez Twoje hórke bolosće spušćenjo mojich hrěchow. Tohodla prošu po
měnjenju najwyššoho cyrkwinskoho pastyrja wo dóstaćo wotpustkow, kotrež
su tutomu róžowcej spožčene a nadźijam so, zo přez nje spušćenjo časnych
khostanjow mojich hrěchow dóstanu. Amen.

b) Zawod.

Ja wěrju do Boha ....

„Wótče naš“. 3 króć „Strowa sy Marija“.

1. Jězus, kotryž daj nam přiběrać we prawej wěrje.

2. Jězus, kotryž daj nam přiběrać we sylnej nadźiji.

3. Jězus, kotryž daj nam přiběraċ we dospołnej lubosći.

<pb n="351"/>

c) Sćěhuja 7 potajnosće; při kóždej spěwa so: „Wótče naš“ a 7 króċ
„Strowa sy Marija“.

1. Jězus, kotrohož dla je po Simeonowym słowje Twoju wutrobu mječ
bolosćow překłȯł;

2. Jězus, z kotrymž sy z bolosću do Egipta ćěkała;

3. Jězus, kotrohož sy zhubiła a z bolosću tři dny pytała;

4. Jězus, kotrohož sy z bolosću widźała křiž njesć;

5. Jězus, kotrohož sy z bolosću widźała na křižu wisaċ a wumrjeć;

6. Jězus, kotrohož ċěło sy z bolosću na swój klin wzała;

7. Jězus, kotrohož sy z bolosću k rowej přewodźała.

d) Přistaja so 3 króć „Strowa sy Marija“ k česćenju sylzow, kotrež je
swjata Marija we swojej bolosći wuroniła — k zbudźenju želnosće a k
dóstaću wotpustkow.

Proš za nas, bolosćiwa knježna, zo bychmy dostojnjeni byli Khrystusowych
slubjenjow.

<pb n="352"/>

Wšohomócny, wěčny Božo, kotryž ponižnych přez ćernje tyšnosćow k zbožu
wjedźeš a nam přikład tutoho we Twojim jednorodźenym Synu sy pokazał;
popřej nam hnadnje, zo bychmy sobućerpjenjo zbóžneje knježny Marije,
kotrejež maćeŕska wutroba bu we bolosći Twojoho Syna sobučwělowana a
kotrejež woči žórła sylzow wuliwaštaj, a jeje najčisćiše wobličo
womaćeštaj, pobožnje wopominali a přez pomoc jeje zastupowanjow swoje
přećiwnosće sćerpnje znjesli a wěčnu radosć dóstać hódni byli. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

4.

Pobožnosć k česċi bolosċiweje wutroby swjateje Marije.

Božo, kedźbuj na moju pomoc; Knježe, khwataj mi pomhać.

Česć budź Wȯtcej ....

a) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija, teje stysknosće dla, kotruž
měješe Twoja wutroba při Simeonowych słowach. Droha maćeŕ! dóstań mi
přez Twoju stysknu <pb n="353"/>wutrobu pócċiwosć ponižnosće a dar
swjateje bojosċe božeje.

Strowa sy Marija ....

b) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija! teje nuzy dla, kotruž měješe
Twoja wutroba při ćěkanju do Egipta a při přebywanju w cuzym kraju.
Droha maċeŕ! dóstań mi přez Twoju nuzypołnu wutrobu pócćiwosć darniwosće
přećiwo khudym a dar smilnosće.

Strowa sy Marija ....

c) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija! teje tyšnosće dla, kotruž
měješe Twoja wutroba, hdyž běše Ty swojoho lubowanoho Jězusa zhubiła.
Droha maćeŕ! dóstań mi přez Twoju tyšnu wutrobu pócċiwosć čistosće a dar
wědomnosće.

Strowa sy Marija ....

d) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija! stróželow dla, kotrež Twoju
maćeŕsku wutrobu napadnychu, hdyž Ty Jězusa z křižom wobćeženoho zetka.
Droha maćeŕ! dóstań mi přez Twoju wustróžanu wutrobu pócćiwosć
sćerpnosće a dar sylnosće.

Strowa sy Marija ....

<pb n="354"/>

e) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija! čwile dla, kotruž Twoja čućiwa
wutroba čuješe, hdyž Ty při Jězusowej smjertnej stysknosći pod křižom
steješe. Droha maćeŕ! dóstań mi přez Twoju čwilowanu wutrobu pócćiwosć
poměrnosće a dar rady.

Strowa sy Marija ....

f) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija! rany dla, kotruž Twoja wutroba
při wotewrjenju Jězusoweje strony a při joho smjerći dósta. Droha maćeŕ!
dóstań mi přez twoju soburanjenu wutrobu pócćiwosć lubosće a dar rozoma.

Strowa sy Marija ....

g) Ja wobžaruju Tebje, bolosćiwa Marija! wulkeje bolosće dla, kotruž
Twoja wutroba při ze-křiža-braću a pohrjebanju Jězusowym ćeŕpješe. Droha
maćeŕ! dóstań mi přez Twoju rozbolenu wutrobu pócćiwosć pilnosće a dar
mudrosće.

Strowa sy Marija ....

We wšitkej nuzy a tyšnosći khwataj nam pomhać, bolosćiwa maćeŕ! Pohladaj
na nas, bolosćiwa maćeŕ, zwarnuj a wumož nas wot <pb n="355"/>wšitkoho
njezboža přez móc Jězusa Khrystusa. Amen.

Zapisaj, swjata Marija! do mojeje wutroby wšitke Twoje rany, zo bych z
nich Twoju bolosć a lubosć spóznał a zo bych Twojeje bolosće dla wšitku
bolosć znjesł a twojeje lubosće dla wšitku swětnu lubosċ zacpěł. Amen.

Strowa sy Marija, bolosće połna! Křižowany je z tobu; Ty sy wopłakowanja
hódna mjez žónskimi a wopłakowanja hódny je płód Twojoho žiwota, Jězus
Khrystus. Swjata Marija, maćeŕ Křižowanoho! wuproš nam, kotřiž smy
Twojoho Syna sobu křižowali, sylzy nětko a we hodźinje našeje smjerće.
Amen.

5.

Próstwa k bolosćiwej maćeri božej.

Knježna a maćeŕ boža Marija, z lubosće a bolosće martraŕka při
wohladanju přesćěhanjow a hanjenjow Twojoho Jězusa! Ty skutkowaše sobu
na mojim wumoženju, hdyž z Jězusom joho njewuprajne bolosće sobu
ćerpješe a njebjeskomu Wótcej Twojoho a joho Syna za moje hrěchi
woprowaše. Ja wobžaruju Tebje hórkeje bolosće dla, kotruž sy <pb
n="356"/>ćerpjeła, a dźakuju so Tebi za Twoju njeskónčnu lubosć, z
kotrejž Ty za mnje hrěšnika Twojoho Syna Jězusa, wěrnoho Boha a čłowjeka
woprowaše. Proš stajnje Twojoho Syna a Wótca za mnje, zo bych bjez
přestaća swoje žiwjenjo polěpšował, mojoho lubosćiwoho wumožnika ze
žanym hrěchom wjacy njekřižował, ale zo bych w joho hnadźe hač do
smjerće zwostawši přez zasłužby joho hórkoho ćerpjenja a wumrjeća na
křižu wěčne žiwjenjo dóstał.

Tři króć: Strowa sy Marija ....

O Knježe Jězu Khryšće, kotryž sy we šestej hodźinje k zbožu swěta na
křiž přibity swoju drohu krjej k wodaću našich hrěchow přelał; my
prosymy Tebje ponižnje, zo chcył nam po našej smjerći wjesele do njebjes
přińć dać.

My prosymy Tebje, Knježe Jězu Khryšće, daj, zo by nětko a we hodźinje
našeje smjerće wo Twoju miłosć za nas prosyła swjata knježna Marija,
Twoja maćeŕ, kotrejež swjatu dušu je w času Twojoho ćerpjenja mječ
bolosćow překłoł. Jězu Khryšće, wumožniko swěta, kotryž žiwy sy a
kraluješ z Wótcom a ze swjatym Duchom wot wěčnosće do wěčnosće. Amen.

<pb n="357"/>

6.

Modlitwa.

Pójće a stuṕmy na knjezowu horu, a hlejmy, hač je žana bolosć kaž tuta
bolosć.

Wopominajo bolosće hordozneje knježny, pójće so Knjezej modlić, kotryž
je za nas ćerpjeł.

Njezapomń, o Knježe, na žałosće Twojeje maćerje; a daj, zo by so nam
smilnosć a žohnowanjo dopjelniło.

Budź powitana, nadobna knjeni, prěnja róža martrarjow, knježniska
lilija. Přez Tebje, knježna Marija, čěrpajmy zbóžnosć z Khrystusowych
ranow.

Proš za nas, kralowna martrarjow, kotraž sy pódla křiža Jězusowoho
stała.

Proš za nas, najbolosćiwša knježna, zo bychmy dostojnjeni byli
slubjenjow Khrystusowych.

O Božo, kotryž sy na tyšenu wutrobu knježny Marije, kotraž pódla křiža
Twojoho jednorodźenoho Syna steješe, hnadnje pohladował: wusłyš hnadnje
tež naše próstwy. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb n="358"/>

O maćeŕ, žórło lubosće, Marija! daj, zo bychmy móc bolosćow čuli a z
Tobu žarowawši płód Jězusowoho ćerpjenja nazhonili; a kaž je Twój syn
Jězus za nas wumrjeł a horjestanył, tak tež my z nim wotemrěli a k
žiwjenju stanyli.

O Knježe, přez móc telko bolosćow knježny Marije daj so nam zradować we
njebjeskim kralestwje. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XVI.

Dźeń zjewjenja swjećeća swjateje Marije „wo dobrej radźe“.

(26. hapryla.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 200.)

2.

Boža mša.

Introitus.

Zradujmy so wšitcy we Knjezu, swjedźeń swjećicy k česći swjateje knježny
Marije, na kotrejež radosći so jandźelojo wjesela a khwala Syna božoho.
— Moja wutroba je wuprajiła dobre słowo a rjeknu: moje skutki su kralej.

Česć budź Wótcej ....

<pb n="360"/>

Kollekta.

O Božo, wudźělerjo wšitkich dobrotow, kotryž sy znamjo rodźićeŕki
Twojoho lubowanoho Syna přez spodźiwne wozjewjenjo překrasnić chcył: my
prosymy, daj, zo bychmy přez zastupowanjo tejesameje najzbóžnišeje
knježny Marije zbožownje do njebjeskeje wótčiny wjedźeni byli. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Graduale.

Alleluja, Alleluja. Hałza Jesse je kćěła: knježna je Boha a čłowjeka
porodźiła. Bóh je zasy pokoj dał, we sebi zjenoćicy nizke z najwyššim.
Alleluja. Přez Tebje, boža rodźićeŕka, je nam zhubjene žiwjenjo date,
kotraž sy z njebjes płód dóstała a swětej Zbóžnika porodźiła. Alleluja.

Sćenjo.

Započatk swjatoho sćenja po Mateju. (I, 1—16.)

Kniha splahowanja Jězusa Khrystusa, syna Davidowoho, syna Abrahamowoho.
Abraham je splahował Isaaka. Isaak pak je splahował <pb n="361"/>Jakuba.
Jakub pak je splahował Judu a joho bratrow. Juda pak je splahował z
Thamary Faresa a Zarama. Fares pak je splahował Esrona, Esron pak je
splahował Arama, Aram pak je splahował Aminadaba. Aminadab pak je
splahował Naasona, Naason pak je splahował Salmona, Salmon pak je
splahował z Rahaby Booza, Booz pak je splahował z Ruthy Obeda, Obed pak
je splahował Jesse, Jesse pak je splahował Davida krala. Kral David pak
je splahował Salomona z teje, kiž běše była Uriasowa. Salomon pak je
splahował Roboama, Roboam pak je splahował Abia, Abias pak je splahował
Asu, Asa pak je splahował Josafata, Josafat pak je splahował Jorama,
Joram pak je splahował Oziasa, Ozias pak je splahował Joathama, Joatham
pak je splahował Achaza, Achaz pak je splahował Ezechia, Ezechias pak je
splahował Manasesa, Manases pak je splahował Amona, Amon pak je
splahował Josia, Josias pak je splahował we babylonskim přećehnjenju
Jechonia a joho bratrow. A po babylonskim přećehnjenju je splahował
Jechonias Salathiela, Salathiel pak je splahował Zorobabela, Zorobabel
pak je splahował <pb n="362"/>Abiuda. Abiud pak je splahował Eliakima,
Eliakim pak je splahował Azora, Azor pak je splahował Sadoka, Sadok pak
je splahował Achima, Achim pak je splahował Eliuda, Eliud pak je
splahował Eleazara, Eleazar pak je splahował Mathana, Mathan pak je
splahował Jakuba, Jakub pak je splahował Józefa, muža Marije, z kotrejež
bu narodźeny Jězus, kotryž rěka Khrystus.

Před woprowanjom.

(Hl. str. 348.)

Sekreta.

My prosymy, o Knježe, poswjeć podaty wopor, a daj na najspomožniši
zastup božeje rodźićeŕki Marije tónsamy nam k spomoženju być. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

Najdostojniša njebjes kralowna, přecy knježna Marija! zastupuj za naš
pokoj a našu zbóžnosć, kotraž sy Knjeza Jězusa, Zbóžnika wšitkich,
porodźiła. Alleluja.

<pb n="363"/>

Doprošenjo.

O Knježe, my prosymy, njech nas česćowne zastupowanjo Twojeje hordozneje
Rodźićeŕki a přecy knježny Marije spomožuje: zo by nas ze wšitkich
strachow wumoženych, přez swoju miłosć přezjednych sčiniła, kotrychž je
z wěčnymi dobrotami wobohaćiła. Kotryž žiwy sy a kraluješ Bóh wěki na
wěki. Amen.

<pb/>

XVII.

Ćesćenjo swjateje Marije w meji.

1.

Wšědne rozpomnjenjo.

(Hl. prěni dźěl.)

2.

Mejski nyšpor.

Bjez kónca khwaleny a žohnowany budź najswjećiši boži sakrament.

V. Khlěb z njebjes sy, jim, o Knježe, dał,

R. Kotryž ma wšitku słódkosć we sebi.

Modlmy so!

Pohladaj, Knježe, na khorosće Twojeje zhromadźizny, a štož sy něhdy z
mocu, kotraž z Twojeje drasty wukhadźeše, k wulěkowanju <pb
n="365"/>ćěłow hnadnje skutkował, to skutkuj nětko miłosćiwje přez tutón
najswjećiši sakrament k spomoženju dušow, kiž Ty žiwy sy a kraluješ z
Bohom Wótcom w jednosći swjatoho Ducha, wěrny Bóh wot wěčnosće do
wěčnosće. Amen.

O swjata knježna Marija, kotraž běše njewoblakowana we swojim podjeću,
proš za nas Boha Wótca, kotrohož syna Jězusa sy wot Ducha swjatoho
podjała a porodźiła.

Strowa sy Marija ....

O Marija, bjez hrěcha podjata, proš tež za tych, za kotrychž my pola
Tebje wuċek pytamy.

Strowa sy Marija ....

Lauretanska litanija.

(Hl. str. 305-308.)

V. Proš za nas, o swjata wutroba Marije,

R. Zo bychmy dostojni byli slubjenjow Khrystusowych.

Modlmy so!

O Božo dobroćiwosće, kotryž sy najswjećišu a njewoblakowanu wutrobu
Marije z tymi <pb n="366"/>samymi začućemi lubosće k nam napjelnił, z
kotrymiž běše wutroba Jězusa Khrystusa, Twojoho a jeje syna, přecy
přewzata: daj wšitkim, kotřiž tule knježnisku wutrobu česćuja, zo bychu
přez zasłužby teje sameje dospołnu přezjednosć začuċow a nakhilenjow z
najswjećišej wutrobu Jězusa Khrystusa dóstali a hač do swojeje smjerće
wobkhowali; přez tohosamoho Jězusa Khrystusa, našoho Knjeza. Amen.

O najsłódša wutroba Marije, maćerje božeje a našeje maćerje! lubosće
najhódniša wutroba, spodobanjo najswjećišeje Trojicy, dostojna wšitkeje
česće a lubosće jandźelow a čłowjekow! o wutroba, kotraž sy najbóle
runja Jězusowej wutrobje, kotrejež najdospołniša podobnosć sy: wutroba
połna dobroćiwosće a najnutrnišeje sobuželnosće z našim hubjenstwom! o
dostojnjej so, lodźanu skoru wot našich zymnych wutrobow wotewzać, a
čiń, zo bychu cyle přestworjene byłe do wutroby našoho bójskoho
wumožnika. Wuliń do nich lubosć k Twojim pócćiwosćam a zapal we nich
tamny swjaty woheń, z kotrymž běše Ty přecy zahorjena. Stražuj nad
cyrkwju <pb n="367"/>božej, zakitaj ju, a budź jej stajnje słódki wućek
a njepřewinity hród napřećo napadam jeje njepřećelow. Budź Ty naš puć,
kotryž k Jězusej wjedźe; přez Tebje njech nam wšitke hnady přikhadźeja,
kotrež k swojej zbóžnosći trjebamy. Budź naša pomoc we nuzy, naše
posylnjenjo we spytowanjach, naš wućek we přesćěhanjach, naš zakit we
wšitkich strašnosćach, wosebje pak we poslednim bědźenju našoho
žiwjenja, we smjertnej hodźinje, hdźež so cyła hela přihotuje, zo by
našu dušu rubiła. Ach, we tymle strašnym a hrózbnym wokamiknjenju, wot
kotrohož naša cyła wěčnosć wotwisuje, njewopušć nas! Potom, o
najsmilniša knježna, daj nam zhonić, kak lubosćiwa je Twoja maćeŕska
wutroba napřećo nam, a kak wjele Ty zamožeš pola wutroby Jězusoweje,
hdyž nam do tohole žórła smilnosće wěsty wućek wotewrješ, zo bychmy
dostojnjeni byli Joho do wšeje wěčnosće khwalić. Amen.

Pod Twój zakit ćěkamy (hl. str. 233-234).

V. Čiń mje dostojnoho Tebje khwalić, o swjata knježna!

R. Daj mi móc napřećo Twojim njepřećelam!

<pb n="368"/>

Spomń, o najdobroċiwša (hl. str. 233).

Modlmy so za swjatu cyrkej božu a za naměstnika Khrystusowoho, našoho
najwyššoho pastyrja N., za našoho biskopa N., za našoho krala N., za
wšitkich duchownych a swětnych předstejićerjow.

Wótče naš ... Strowa sy Marija ....

Modlmy so za njewěriwych a błudnowěriwych, za wšitkich, kotřiž su zwonka
cyrkwinskeje jednoty, a za njepokutnych hrěšnikow.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

Modlmy so za wšitkich, kotřiž su we cyłej cyrkwi k česćenju
najswjećišeje wutroby Marije zjenoćeni.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

Modlmy so za tych, kotřiž su so do našich modlitwow wosebje poručili abó
poručeni byli.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

Modlmy so za wotemrjetych Khrystusawěriwych, wosebje z bratrstwa
najswjećišeje wutroby Marije.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

Boža pomoc zwostań přecy z nami. Amen.

<pb/>

XVIII.

Dźeń swjateje Marije pomocnicy křesćanow.

(24. meje.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 200.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

Wšohomócny a miłosćiwy Božo, kotryž sy k zakitanju křesćanskoho luda we
najzbóžnišej knježnje Mariji stajnu pomoc spodźiwnje přihotował; daj
hnadnje, zo, hdyž z tajkim zakitom wuhotowani bědźimy <pb n="370"/>we
žiwjenju, bychmy we smjerći dobyćo nad złym njepřećelom dóstać móhli.
Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosće (w Ekklesiastiku XXIV, 14—16.)

Wot spočatka a prjedy swěta sym stworjena a do wěčnosće ja njezańdu. A
we swjatym wobydlenju sym před nim słužiła. A tak sym w Sionje
wobkrućena a we swjatosćenym měsće runjeća wotpočowała, a w Jerusalemje
je moje knjejstwo. A zakorjeniła sym so w česćownym ludu, a w podźělu
mojoho Boha je joho herbstwo, a we zhromadźiznje Swjatych je moje
přebywanjo.

Sekreta.

O Knježe, my woprujemy Tebi na dobyćo křesćanskeje wěry wujednace
wopory, a zo bychu nam wužitne byłe, njech podpjeru podawa pomocnica
knježna, přez kotruž so tajke dospołne dobyćo dokonja. Přez Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

<pb n="371"/>

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

Budź při ludu, o Knježe, kiž přez podźělenjo Twojoho ćěła a krjeje so
wokřewjeja, zo na pomoc Twojeje najswjećišeje rodźićeŕki bychu wot wšoho
złoho a stracha wumoženi a we wšěm dobrym skutku zakitani byli. Kotryž
žiwy sy a kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

<pb/>

XIX.

Swjedźeń domapytanja swjateje Marije.

(2. julija.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 87—91; 94—98.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

O Božo, kotryž nam přitomnu swjedźenosć we khwalbje Twojoho Syna Jězusa
Khrystusa a joho maćerje knježny Marije swjećić daš: my prosymy, popřej,
zo kotřiž swjedźeń ponižnosće a radosće, z kotrejž <pb n="373"/>je tale
knježna Hilžbjetu wopytała, swjećimy, přecy we jeje wopomnjeću a
radosćach zwostawali. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Citanjo z knihi mudrosće (w wysokim spěwje II, 8—14).

Hlejće, wón dźe, skakajcy po horach a přeskakujcy hórki: mój luby je
runja sorničcy abó młodźeću jelenjow. Hlejće, wón steji za našej sćěnu,
hladajo přez wokna, a pokazuje so přez zaplety.

Hlejće, mój luby mi ryči: „Stań, khwataj, moja přećelka, moja hołbička,
moja rjana, a pój; přetož zyma je hižon zašła, dešć je přešoł a přestał.
Kćenja su so w našim kraju pokazałe, dźeń winowoho wobrěza je přišoł;
hłós tujawki je so słyšeć dał we našim kraju; fikownja je swoje pupki
wuhnała; kćějace winicy su swoju wóń dawałe.

Stań, moja přećelka, moja rjana, a pój! Moja hołbička we dźěrach skały,
we škałbach murje, pokazaj mi swoje wobličo; njech Twój hłós we mojimaj
wušomaj klinči; přetož Twój hłós je słódki a twoje wobličo krasne.“

<pb n="374"/>

Graduale.

(Hl. str. 317.)

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (I, 39—47.)

We tamnym času: Stanywši woteńdźe Marija z khwatkom do horow do města
Juda, a zastupi do domu Zachariasa a postrowi Hilžbjetu. A sta so, hdyž
Hilžbjeta postrowjenjo Marijine zasłyša, poskoči dźěćo w jeje žiwoće. A
Hilžbjeta bu ze swjatym Duchom napjelnjena a zawoła z wulkim hłosom,
prajicy: „Žohnowana sy Ty mjez žónskimi a žohnowany je płód Twojoho
žiwota! — A z čoho je mi to, zo maćeŕ mojoho Knjeza ke mni dźe? Přetož
hlej, hdyž hłós Twojoho postrowjenja do mojeju wušow přińdźe, je dźěćo w
mojim žiwoće z radosću poskočiło. — A zbóžna sy, kiž sy wěriła; dokelž
to so dopjelni, štož je Tebi wot Knjeza prajene.“

A Marija praješe: „Moja duša wulkosćuje Knjeza, a mój duch so zraduje we
Bohu, mojim Zbóžniku.“

<pb n="375"/>

Před woprowanjom.

(Hl. str. 318.)

Sekreta.

O Božo, my woprujemy Tebi dar spomožnoho wopora a prosymy Tebje
ponižnje, zo by, kaž sy žiwot njeposłabjeneje knježny Marije z krasnosću
Twojoho Syna Jězusa Khrystusa wojasnił, a ju w duchu wjesołosće a
radosće pozběhnył, runje tak do hłubokosće našeje wutroby luboznosć
swjatoho Ducha wulinył, zo bychmy z joho swjatym darom wokřewjeni wodaćo
hrěchow dóstać a Tebje nětko a přecy z pobožnej wutrobu khwalić
zasłužili. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

(Hl. hl. 319.)

Doprošenjo.

Z cyrobu swjateje a njebjeskeje jědźe wokřewjeni a wobnowjeni, prosymy
Twoju njepřeměrnu miłosć, Knježe, naš Božo! zo bychmy, kotřiž swjedźeń
domapytanja swjećimy, we <pb n="376"/>khwalbje Jězusa Khrystusa a Marije
njepřestawajcy zwostawali. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

3.

Modlitwa.

O kralowna, Ty khwataše, swoju ćetu wopytać a do jeje domu zbožo
přinjesć. Wopytaj wobydlenjo mojeje duše. Ty wěš, zo sym khudy a z wjele
hrěchami poniženy, a ze smjertnym strachom tyšeny. Ty móžeš moju dušu
wobohaćić a wolóžić a wustrowić.

Wopytaj nas při našich dźěłach a starosċach, wopytaj nas we našej nuzy a
tyšnosći; wopytaj nas we wjeselach a radosćach, wopytaj nas we zbožu a
njezbožu; wosebje pak, o hordozna knježna, wopytaj swojich słužownikow
we smjertnym bědźenju.

Wopytaj, o zbóžna knježna! domy, hdźež Twoji přećeljo přebywaja a
přinjes nam dobre dary wot Twojoho Syna Jězusa: hrěšnikam pokutnosć,
sprawnym wobstajnosć, ćerpjacym wolóžnosć, zrudnym tróšt, khorym
strowosć, mrějacym zbóžne skónčenjo a khudym dušam w čisću hnadne
wumoženjo.

<pb n="377"/>

Wopytaj mje často w mojim žiwjenju, wosebje pak w hodźinje mojeje
smjerće, a wzmi mje do swojeju rukow a přinjes moju dušu před Twojoho
Syna Jězusa. Amen.

O Božo, kotryž sy při wopytanju radostneje knježny Marije, maćerje
Twojoho Syna Jězusa Khrystusa ze słowami noweje khwalby chcył
wuzběhowany być, my prosymy, daj nam na jeje próstwy a přez jeje
zasłužby tajku hnadu Twojoho wopyta, zo bychmy Tebje nětko a přecy z
pobožnej wutrobu khwalić zamožili. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XX.

Dźeń dźiwow swjateje Marije.

(9. julija.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 197—202.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

My prosymy, Knježe Božo, daj so nam, Twojim słužownikam, wobstajneje
strowosće ćěła a duše wjeselić, a na nadobne zastupowanjo swjateje a
přecy knježny Marije wot přitomneje tyšnosće wumoženym <pb n="379"/>być
a wěčnu radosć wužiwać. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 370.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

My prosymy, o Knježe! daj, zo bychmy po wužiwanju podpjerow našeje
zbóžnosće wšudźom zakitani byli přez zakitaŕstwo swjateje a přecy
knježny Marije, při kotrejež česćowanju smy tele dary Twojej majestosći
woprowali. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XXI.

Dźeń swjateje Marije na horje Karmel (skapulira).

(16. julija.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 209. 210.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 359.)

Kollekta.

Božo, kotryž sy rjad najzbóžnišeje a přecy knježny a Twojeje rodźićeŕki
Marije z wosebitym mjenom „Karmela“ wudebił: popřej hnadnje, zo bychmy
přez napomhanjo tejesameje, kotrejež wopomnjećo <pb n="381"/>dźensa
swjećimy, k wěčnym radosćam přińć zasłužili. Kotryž žiwy sy a kraluješ
Bóh wěki na wěki. Amen.

Graduale.

Žohnowana a česćowna sy, knježna Marija, kotraž sy bjez dótknjenja
hańbićiwosće maćeŕ Zbóžnika namakana. Maćeŕ, boža rodźićeŕka, do Twojoho
žiwota je so wočłowječeny zamknył tón, kotrohož cyły swět njewopřija.
Alleluja. Alleluja. Přez Tebje, boža rodźićeŕka, je nam zhubjene
žiwjenjo date, kotraž sy z njebjes płód dóstała a swětej Zbóžnika
porodźiła. Alleluja.

Před woprowanjom.

(Hl. str. 348.)

Sekreta.

(Hl. str 362.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 362.)

Doprošenjo.

(Hl. str. 363.)

<pb n="382"/>

3.

Modlitwa.

O swjata knježna, žohnowana mjez žónskimi, wuzwolena mjez knježnami: Ty
sy česć cyłoho čłowjestwa a zbožo wšitkich ludow. Twoje zasłužby nimaja
žanoho kónca, a Twoja móc na stworjenjach je wulka. Ty sy maćeŕ boža,
poručeŕka swěta, kralowna njebjes, wudźěleŕka hnadow, debjenstwo
swjateje cyrkwje. Ty sy přikład sprawnych, tróšt Swjatych, spočatk
našeje zbóžnosće. Ty sy radosć paradiza, njebjeske wrota, khwalbu boža.
Hlej, my Twoju khwalbu wozjewjamy. Tak dha prosymy Tebje, maćeŕ miłosće,
Ty chcyła našej słabosći wupomhaċ, našu khrobłosć zamłowjeć, našu słužbu
hnadnje přijeć, našu prócu žohnować a we wutrobach wšěch čłowjekow Twoju
lubosć zahorić, zo móhli, česćowawši a lubowawši Twojoho Syna tudy na
zemi, Joho přez cyłu wěčnosċ khwalić a česćować. To nam wuskutkuj, o
hordozna kralowna, ze swojej zamožnej zastupnej próstwu. Amen.

<pb/>

XXII.

Dźeń poswjećenja cyrkwje swjateje Marije „na sněhach“.

(5. augusta.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 198. 199.)

2.

Boža mśa.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

O Božo, kotryž sy přez rodźićeŕku Twojoho Syna, přecy knježnu Mariju,
horcotu słónca ze zymnosću sněha na dźensišim dnju ztowaršić dał; daj
nam na zastupowanjo jeje zasłužbow, zo bychmy ho<pb n="384"/>rjenjo
złósćow přewinyli a so njepřeměrnosće Twojeje jasnosće wjeselili. Přez
Khrystusa, našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 370.)

Graduale.

Žohnowana a česćowna sy, knježna Marija, kotraž sy bjez dótknjenja
hańbićiwosće maćeŕ Zbóžnika namakana. Maćeŕ, boža rodźićeŕka, do Twojoho
žiwota je so wočłowječeny zamknył tón, kotrohož cyły swět njewopřija.
Alleluja. Alleluja. O tróštaŕka khudych, Marija, přisporjej we
Khrystusowej lubosći dary tych, kotrychž sy hako maćeŕ přez swojoho
najponižnišoho Syna z rukow smjerće wutorhnyła.

Sekreta.

O Knježe, my přinošamy swjedźeńske dary, a khwalimy Tebje we drohotnej
khwalbje swjateje knježny Marije hako spodźiwnoho; my prosymy, daj, zo
bychu poskutkowanja našeje słužownosće Tebi spodobne byłe, kaž je jeje
słužba Tebi luba. Přez Khrystusa, našoho Knjeza. Amen.

<pb n="385"/>

Po woprawjenju.

Budź powitana, kralowna njebjes, maćeŕ krala jandźelow. O Marija, kćenjo
knježnow, kaž róža abȯ lilija: proš Syna wo zbožo wěriwych.

Doprošenjo.

Wužiwawši zbóžne potajnosće Twojeje hosćiny, prosymy Tebje, o Knježe, zo
bychu na zastupowanja swjateje knježny Marije mam přitomnu a wěčnu
smilnosċ podałe. Přez Khrystusa, našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XXIII.

Předdźeń do njebjes wzaća swjateje Marije.

(14. augusta.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 176—177.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 332.)

Kollekta.

O Božo, kotryž sy knježniski žiwot swjateje Marije sebi hnadnje
wuzwolił, zo by tam bydlił; my prosymy, daj, zo bychmy, přez jeje
zakitanjo wobronjeni, při jeje swjedźenosći spodobnje přitomni być
móhli. Přez Khrystusa, našoho Knjeza. Amen.

<pb n="387"/>

Graduale.

Žohnowana a česćowna sy, knježna Marija, kotraž sy bjez dótknjenja
hańbićiwosće maćeŕ Zbóžnika namakana. Knježna boža rodźićeŕka, do
Twojoho žiwota je so wočłowječeny zamknył tón, kotrohož cyły swět
njewopřija.

Před woprowanjom.

(Hl. str. 318.)

Sekreta.

O Knježe, naše dary njech pola Twojeje miłosće poruča próstwa božeje
rodźićeŕki, kotruž sy tohodla z přitomnoho časa wotewzał, zo by pola
Tebje za naše hrěchi dowěrnje zastupowała. Přez Khrystusa, našoho
Knjeza. Amen.

Präfation.

Pozběhńmy swoje wutroby a mějmy je k Knjezej pozběhnjene; dźakujmy so
Knjezej našomu Bohu, kaž je prawe a so přisłuša.

Zawěrno so přisłuša, a je prawe, sprawne a spomožne, zo so my Tebi,
swjaty Knježe, wšohomócny Wótče, wěčny Božo, přecy a wšudźom dźakujemy
přez Khrystusa našoho <pb n="388"/>Knjeza; přez kotrohož Twoju majestosć
Jandźelojo khwala, Knjejstwa z modlenjom česćuja, Mócnosće z třepotanjom
wuznawaja, njebjesa a njebjeske mocy a zbóžni Serafim we zhromadnym
zradowanju swjeća. Z nimi chcył Ty tež naše hłosy horje wzać, hdyž we
ponižnym wuznawanju prajimy: Swjaty, swjaty, swjaty je Knjez, Bóh
Sabaoth. Njebjo a zemja staj połnej Twojeje hordosće. Hosanna we
wysokosći. Žohnowany budź, kotryž dźe we mjenje Knjeza. Hosanna we
wysokosći.

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

Popřej, o smilny Božo, našej słabosći pomoc, zo, hdyž swjedźenosć
swjateje božeje rodźićeŕki předswjećimy, bychmy přez napomhanjo jeje
zastupowanja wot swojich njesprawnosćow stanyli. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

<pb/>

Wot nětka budźeja mje zbóžnu khwalić wšitke narody.

Luk. I, 48.

<pb/>

XXIV.

Swjedźeń do njebjes wzaća swjateje Marije.

(15. augusta.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 182—185.)

2.

Swjećenjo zelow a sadu.

Zešła sym do zahrody worjechow, zo bych sady po dołach widźała, zo bych
pohladała, hač kćěja winicy a wubiwaja granatne jabłučka. — Wróć so,
wróć so, Sulamita; wróć so, wróć so, zo Tebje wohladamy.

<pb n="390"/>

Naša pomoc je we mjenje Knjeza, kotryž je njebjo a zemju stworił.

Swjeći zraduja so we krasnosći, wjesela so we swojich bydlenjach.

Wosobna je před wobličom Knjeza smjerć joho Swjatych.

Knježe, wusłyš moju modlitwu, a njech moje wołanjo před Tebje přińdźe.

Knjez budź z wami!

Swjata Marija, maćeŕ našoho Knjeza Jězusa Khrystusa, přecy knježna! Ty
chcyła ze wšitkimi Swjatymi a wuzwolenymi božimi za nas hrěšnikow pola
Knjeza Boha, wšohomócnoho Wótca zastupować, zo bychmy hódni byli, wot
njoho podpjerani, wumoženi a přede wšěm złym zakitani być. Kotryž w
dospołnej Trojicy žiwy je a kraluje Bóh wěki na wěki. Amen.

Wšohomócny wěčny Božo, kotryž sy njebjo a zemju a morjo, a wšitko
widźomne a njewidźomne přez swoje słowo z ničoho stworił; kotryž sy
poručił, zo dyrbi zemja zela a štomy k wužitkej čłowjekow a zwěrjatow
płodźić, a kóžde we sebi symjenjenjo měć; a kotryž sy w njewuprajnej
miłosći přidał, zo bychu zela <pb n="391"/>žiwjencam nic jeno k cyrobje,
ale tež khorym ćěłam hako lěkaŕstwo spomožne byłe: Tebje my z ponižnym
hortom a wutrobu prosymy, zo by tele wšelake zela po swojej miłosći
žohnował, a nic jeno za potrěbnosće čłowjekow, ale tež zwěrjatow
spomožne sčinić chcył, tak zo bychu přinošałe strowosć ćěła a duše tym,
kotřižkuli budźeja wot nich po tutej česćomnej swjedźenosći brać abó na
kotrežkuli wašnjo pobožnje nałožeć a wužiwać. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

O Božo, kotryž sy wšitko spodźiwnje z ničoho stworił a kotryž sy ze
stworjeneje zemje wšelake trawy wurosć poručił, a dał, zo kóždoho symjo
we nim zwostawa na zemi; a kotryž sy do nich wšelake lěkaŕstwa k hojenju
ćěłow čłowjeskoho splaha zapołožił; my prosymy ponižnje a z nutrnymi
próstwami tež Twoju wšohomóc: zo by po swojej hnadownosći hnadnje
žohnował a poswjećił tele wšelake rostliny, tak zo bychu strowosć ćěła a
duše dóstali, kotřižkuli wot nich po tutej swjedźenosći swjateje božeje
rodźićeŕki Marije wužiwać budźeja. A na zastupowanjo tejesameje swjateje
knježny Marije prosymy, zo <pb n="392"/>bychmy wot wšitkich tutych
wupłodow zemje spomožnje wužiwali, tak mjenujcy, zo bychmy we wóni
Twojich žałbowanjow k durjam paradiza přińć zasłužili — přez pomoc
tohosamoho Jězusa Khrystusa našoho Knjeza, kotryž z Tobu žiwy je a
kraluje wěki na wěki. Amen.

Knježe Božo, wšohomócny Wótče, kotryž sy we spočatku čłowjeka k Twojej
podobnosći sčinił, a swětło a njebjo a wšitko na njebjesach a na zemi
stworił: Ty Knježe, knježiš z mocu na morju a maš móc we wulkej
hłubinje; Ty sy wšitke wěcy stworił; Ty žohnuj a poswjeċ hnadnje tele
stworjene zela, kaž sy žohnował pjeć khlěbow a dwě rybje we pusćinje a
nasyćił pjeć tysac mužskich. Žohnuj a poswjeć hnadnje tež wšitkich,
kotřiž tute wužiwaja, tak zo bychu jim byłe k strowosći ćěła a duše we
Twojim a Twojoho Syna a swjatoho Ducha mjenje. Přez jich zamožnosć
wotećěŕ hnadnje wot čłowjekow a skotu wšitke tłaćo a wšě pospyty djaboła
a wšitku khorosć a wšitke jebanjo. Kotryž we dospołnej Trojicy žiwy sy a
kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

<pb n="393"/>

O Božo, kotryž sy ze wšitkich rostlinskich družinow čłowjeskim
potrěbnosćam spokojenjo přihotował: požohnuj z prawicu swojoho
smilowanja tule zběrku zelow, tak zo, štóžkuli wot khorosće potłóčeny
něšto z nich powužije, by před wobličom cyrkwje na Twoje darowanjo dar
žadaneje strowosće dóstał. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Wšohomócny Božo, Tebje prosymy, požohnuj hnadnje tónle nowy płód sadu;
tak zo, kotřiž smy ze smjertnoho pojědźenja ze zakazanoho štoma, we
prastaršimaj sprawnje z wusudźenjom do smjerće pokhostani, bychmy přez
žohnowanjo Twojoho jeničkoho Syna, našoho Wumožnika Jězusa Khrystusa, a
přez rozswětlenjo swjatoho Ducha, po wotehnaću a wustorkanju staroho
njepřećela a lečenjow spočićerja prěnjeje złósće, ze wšitkich ze zemje
wurosćenych zróstwow a płodow po róčnej swjatočnosći tohole dnja
spomožnje wužiwali. Přez tohosamoho Jězusa Khrystusa, našoho Knjeza,
Twojoho Syna, kotryž z Tobu žiwy je a kraluje w jednosći tohosamoho
swjatoho Ducha Bóh wěki na wěki. Amen.

<pb n="394"/>

3.

Boža mša.

Introitus.

Zradujmy so wšitcy we Knjezu, swjedźeń swjećicy k česći swjateje knježny
Marije, na kotrejež do njebjes wzaću so jandźelojo wjesela a khwala Syna
božoho. Moja wutroba je wuprajiła dobre słowo a rjeknu: moje skutki su
kralej.

Česć budź Wótcej ....

Kollekta.

My prosymy, o Knježe, wodaj hrěchi Twojich słužownikow, zo, kotřiž so
Tebi ze swojich skutkow spodobać njemóžemy, bychmy na zastupowanjo
rodźićeŕki Twojoho Syna našoho Knjeza wozboženi byli. Kotryž žiwy je a
kraluje Bóh wěki na wěki. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 303.)

Graduale.

Dla wěrnosće a miłosće a sprawnosće powjedźe Tebje spodźiwnje Twoja
prawica. Słyš <pb n="395"/>dźowka a hladaj, a přikhil swoje wucho,
přetož kral žada twoju krasnosć. Alleluja. Alleluja. Marija je do
njebjes wzata; wójstwo jandźelow so zraduje. Alleluja.

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (X, 38—42.)

We tamnym času: zańdźe Jězus do jenoho městačka, a žónska z mjenom
Martha wza joho do swojoho domu. A ta měješe sotru z mjenom Marija,
kotraž tež k nohomaj Knjeza sedźicy na joho słowo posłuchaše. Martha pak
prócowaše so při wjele posłužowanju. Ta zasta a rjekny: „Knježe,
njestaraš so Ty wo to, zo mi moja sotra samej posłužeć da? Praj dha jej,
zo by mi pomhała.“

A wotmłowicy rjekny jej Knjez: „Martha, Martha, starosćiwa sy a prócuješ
so we wjele wěcach Ale jene je nuzne. Marija je najlěpši dźěl wuzwoliła,
kotryž njebudźe wot njeje wzaty.“

<pb n="396"/>

Před woprowanjom.

Marija je do njebjes wzata; jandźeljo so zraduja a z khwalenjom žohnuja
Knjeza. Alleluja.

Sekreta.

O Knježe, njech Twój lud próstwa božeje rodźićeŕki podpjera, zo, hač
runje spóznawamy, zo je wona po wašnju mjasa wotešła, bychmy nazhonili,
zo wona we njebjeskej hordosći za nas zastupuje. Přez Khrystusa, našoho
Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

Najlěpši dźěl je sebi Marija wuzwoliła, kotryž so wot njeje do wěčnosće
njewozmje.

Doprošenjo.

Z njebjeskej hosćinu podźěleni, wołamy so k Twojej miłosći, o Knježe naš
Božo! zo bychmy, kotřiž do njebjes wzaćo božeje rodźićeŕki swjećimy, na
jeje zastupowanjo wot wšitkoho hrožacoho złoho wumoženi byli. Přez
Khrystusa, našoho Knjeza. Amen.

<pb n="397"/>

4.

Modlitwa.

Najrozomniša knježna, hdźe dźeš kaž jasne rańše zerja? Dźowka Sion, cyła
rjana a lubozna, rjana kaž měsačk, wuzwolena kaž słónčko?

O Marija, Twoje wumrjećo njeběše žana smjerć, ale słódke spanjo k dawno
žadanomu zjenosćenju z Bohom. Jandźeljo su Tebje do njebjeskoho
kralestwa přenjesli a wšitcy zbóžni duchojo witachu Tebje z luboznym
spěwom. Tam wobdawaja Tebje Mócnosće, žohnuja Wěrchowstwa, khwala
Trónojo, zraduja so Serafim a spodźiwaja so Cherubim, dokelž sy wěrna
maćeŕ Knjeza.

O najswjećiša knježna, Ty sy radosć patriarchow a profetow, žohnowanjo
zemje, słódki pokoj mučnych, tróšt zrudnych, strowjo khorych, spomoženjo
hrěšnikow a pomoc wšitkich, kiž so k Tebi wołaju. O miła knjeni, hladaj
na nas, nawjeduj nas a dowjedź nas do zbóžnych wobydlenjow we
njebjesach.

O najzbóžniša knježna, kotraž sy dźensa zemju wopušćiła, zo by šła do
krasnosće <pb n="398"/>swojoho Boha! njezabudź na nas, Twoje dźěći,
kotřiž žałosćimy a zdychujemy we tutym dole sylzow. K Tebi so wołamy,
słyš naše próstwy a wusłyš nas. Wotdźeržuj wot nas wšitke njezbožo ćěła
a duše, wuproš nam móc a sylnosć přećiwo hrěchej, a wobstajnosć we
sprawnosći. Proš Boha za nas, zo bychmy křesćanscy žiwi byli, potom
zbóžnje wumrjeli a z Tobu Boha widźeli do wěčnosće. Amen.

Dźensa je najzbóžniša knježna Marija do njebjes wzata: zradujće so,
přetož wona kraluje z Khrystusom do wěčnosće. Z najwjetšej radosću
spominamy, njebjes kralowna, na zbóžne wokamiknjenjo, hdyž bu Ty z doła
sylzow a z pusćiny našeje zemje pozběhnjena a hordoznje zastupi do
njebjeskoho Jerusalema. Tam powitachu Tebje boži Jandźelojo hako swoju
kralownu, patriarchojo, profetojo, kralojo a wjerchojo a wšitcy sprawni
khwatachu Tebi napřećo, a Kral wšitkich kralow wjedźeše Tebje do
njebjeskoho hrodu a sadźi Tebje na stoł swojeje krasnosće. My hladamy za
Tobu, krónowana knježna, a wjeselimy so Twojeje zasłuženeje krasnosće
dla.

<pb n="399"/>

My zjednoćamy dźens swój słaby hłós z khwalnymi spěwami, z kotrymiž
Tebje zbóžni duchojo česćuja. Nětko zraduješ so bjez přestaća pola
swojoho bójskoho Syna, kotryž Tebi z najwyššej zbóžnosću płaći, štož sy
we swojej lubosći za njoho ćerpjeła. Wón krónuje z njezahinitej krónu
róžowy wěnc Twojich spodźiwnych pócćiwosćow. O Marija pozběhń naše
wutroby a zaliń do nich kapku njebjeskeje słódkosće, zo bychmy zhonili,
zo je zeḿska radosć hinita a zo wšitke ćerpjenja tohole žiwjenja so
njehodźa njesmjertnej krasnosći božich dźěći přirunać, kotrež we klinje
njebjeskoho Wótca wotpoćuja. Amen.

XXV.

Dźeń najčisćišeje wutroby swjateje Marije.

(Njedźelu po 22. augusće.)

1.

Boža mša.

Introitus.

Wša jeje krasnosć, dźowki krala, je w nutřka; woblečena je pyšnu drastu
ze złotymi kromkami. K kralej powjedu so knježny za njej; jeje towaŕški
so k Tebi přiwjedu. Moja wutroba je wuprajiła dobre słowo a rjeknu: moje
skutki su kralej.

Česć budź Wótcej ....

<pb n="401"/>

Kollekta.

Wšohomócny wěčny Božo, kotryž sy we wutrobje swjateje knježny Marije
dostojne wobydlenjo swjatoho Ducha přihotował; daj hnadnje, zo, kotřiž
swjatočnosć tejesameje najčisćišeje wutroby pobožnje swjećimy, bychmy po
Twojej wutrobje žiwi być móhli. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosće (we Wysokim spěwje VIII, 6—7).

Połož mje kaž znamjeńčk na swoju wutrobu, kaž znamjeńčk na swoju ruku;
přetož lubosć je sylna kaž smjerć a jeje horliwosć kruta kaž row; jeje
płomjo je kaž swětło wóhnja a płomjenja. Mnohe wody njezamoža lubosć
wuhašeć a rěki ju njepoduša. Hdyž by čłowjek cyłe zamoženjo swojoho domu
za lubosć dał, kaž ničo by je zacpěł.

Graduale.

Žana njesprawnosć njeje do njeje přišła: je wotbłyšć wěčnoho swětła a
njewoblakowany špihel božeje majestosće a znamjo joho do<pb
n="402"/>broty. Ja słušam mojomu lubomu a mój luby mi, kiž pase mjez
lilijemi. Alleluja. Alleluja Moja duša wulkosćuje Knjeza a mój duch so
zraduje we Bohu mojim Zbóžniku. Alleluja.

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (II, 48—52.)

We tamnym času: rjekny Jězusowa mać k njomu: „Syno, što sy namaj takle
činił? hlej, Twój nan a ja pytachmoj Tebje z bolosću.“

A wón jimaj rjekny: „Što je, zo mje pytaštaj? Njewjedźeštaj dha, zo
dyrbju we tym być, štož je mojoho Wótca?“

A wonaj njezrozemještaj słowo, kotrež běše jimaj prajił.

A wón dźěše z nimaj, a přińdźe do Nazaretha, a běše jimaj poddaty. A
joho mać zakhowaše wšitke tele słowa we swojej wutrobje.

Před woprowanjom.

Dokelž je khroble skutkowała a Twoja wutroba běše sylna: tohodla je
Tebje ruka Knjeza posylniła, a budźeš žohnowana do wěčnosće.

<pb n="403"/>

Sekreta.

Knježe, my woprujemy Twojej majestosći njewoblakowane Jehnjo, a prosymy,
zo by naše wutroby tamny bójski woheń zahorił, kotryž je wutrobu
swjateje knježny Marije njewuprajnje rozhorił. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

Pod khłódkom toho, kotrohož sym žadała, sedźu; a joho płód je słódki
mojej šiji.

Doprošenjo.

Z bójskimi darami wokřewjeni prosymy Tebje ponižnje, o Knježe, zo bychmy
na zastupowanjo swjateje knježny Marije, kotrejež najswjećišeje wutroby
swjatočnosć smy z česćenjom wobešli, wot přitomnoho złoho wumoženi,
radosće wěčnoho žiwjenja dosahnyli. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

2.

Litanija wo njewoblakowanej wutrobje swjateje Marije.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

<pb n="404"/>

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho Swjaty, smil so nad nami!

Swjata wutroba Marije, } proš za nas!

Swjata wutroba, bjez hrěcha podjata,

Wjelelubowana wutroba dźowki njebjeskoho Wótca,

Wysocy khwalena wutroba maćerje Syna božoho,

Wuzwolena wutroba njewjesty swjatoho Ducha,

Wobdźiwanja hódna wutroba maćerje stworićerja,

Lubosće hódna wutroba maćerje wumožnika,

Wutroba Marije, stole mudrosće,

Wutroba Marije, špihelo sprawnosće,

Wutroba Marije, tróno smilnosće,

Wutroba Marije, wopřijećo wšitkeje swjatosće,

Wutroba Marije, kašćo sluba,

<pb n="405"/>

Wutroba Marije, njebjeske wrota,

O hordozna wutroba Marije, } proš za nas!

O mócna wutroba Marije,

O dobroćiwa wutroba Marije,

O swěrna wutroba Marije,

O khwalobna wutroba Marije,

O lubosćiwa wutroba Marije,

O ćichomyslna wutroba Marije,

O ponižna wutroba Marije,

O sćerpna wutroba Marije,

Wutroba Marije, za nas z mječom bolosćow překłóta,

Wutroba Marije, swětło zabłudźenych,

Wutroba Marije, wućeko hrěšnikow,

Wutroba Marije, sylnosć sprawnych,

Wutroba Marije, tróšće zrudnych,

Wutroba Marije, móc we spytowanjach,

Wutroba Marije, nadźija mrějacych,

Wutroba Marije, pomoc we wšěch zrudobach,

Wutroba Marije, zawdako slubjenjow Khrystusowych,

Wutroba Marije, dospołny woporje bójskeje lubosće,

<pb n="406"/>

Wutroba Marije, radosć wšitkich wutrobow, proš za nas!

Wutroba Marije, z krasnosću a hordoznosću we njebjesach krónowana, proš
za nas!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj naš, o
Jězuso!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Jězuso!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami, o
Jězuso.

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

V. Swjata wutroba Marije, proš za nas!

R. Zo bychmy dostojni byli, Tebje z cyłeje wutroby lubować.

O Božo smilnosće, kotryž sy najswjećišu a njewoblakowanu wutrobu knježny
Marije z tymisamymi začućemi miłosće a smilnosće napřećo nam napjelnił,
z kotrymiž je wutroba Jězusa Khrystusa, Twojoho a jeje Syna, přecy
přewzata: daj wšitkim, kotřiž tule knježnisku wutrobu česćuja, zo bychu
přez jeje zasłužby dospołnu přezjednosć ze začućemi a <pb
n="407"/>žadosćemi najswjećišeje wutroby Jězusoweje dóstali a hač do
smjerće wobkhowali. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

3.

Powitanja najswjećišeje wutroby swjateje Marije.

Ze zradowanjom budź powitana, najlubozniša wutroba swjateje Marije;
přetož Ty sy swjatnica najswjećišeje Trojicy a wobydlenjo swjatoho
Ducha, kotryž je swoje sydom dary do Tebje najbohatšo wulinył.

Strowa sy Marija ....

Z dźakowanjom budź powitana, najlubostniša wutroba swjateje Marije;
přetož zjenoćena ze swojim Synom Jězusom sy Ty k spěchowanju našoho
wumoženja za čłowjeski splah skutkowała.

Strowa sy Marija ....

Z wobžarowanjom budź powitana najbolostniša wutroba swjateje Marije;
přetož k zapokućenju našich hrěchow je Tebje dwěrězny mječ bolosćow při
ćerpjenju Twojoho Syna Jězusa překłół.

Strowa sy Marija ....

<pb n="408"/>

Ze spodobanjom budź powitana, najswjeciša wutroba swjateje Marije;
přetož na předwidźane zasłužby Twojoho Syna Jězusa sy Ty přede wšitkim
woblakowanjom hrěcha zwarnowana była.

Strowa sy Marija ....

Ze spodźiwanjom budź powitana, najrjeńša wutroba swjateje Marije; přetož
Ty sy přez dobroćiwe skutkowanjo bože ze wšitkimi hnadami wudebjena.

Strowa sy Marija ....

Z česćowanjom budź powitana, najčesćowniša wutroba swjateje Marije;
přetož Ty sy we njebjesach wot jandźelow a wšitkich Swjatych z
khwalenjom překrasnjena.

Strowa sy Marija ....

Ze swjatej žadosću budź powitana, najswjećiša wutroba swjateje Marije;
přetož Ty sy cyłomu swětej pokazana hako přikład, po kotrymž mamy swoje
wutroby zrjadować.

Strowa sy Marija ....

Z khwalenjom budź powitana, najhnadniša wutroba swjateje Marije; přetož
přez Twoje srjedźićeŕstwo wuliwa so na nas bohatosć božich hnadow a
žohnowanjow.

XXVI.

Swjedźeń naroda swjateje Marije.

(8. septembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 30—33.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

My prosymy, o Knježe, wudźěl swojim słužownikam dar njebjeskeje hnady,
zo by tym, kotrymž je porod swjateje knježny započatk zbóžnosće,
swjatočnosć jeje naroda přirostk pokoja wudźěliła. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

<pb n="410"/>

Lekcia.

(Hl. str. 294.)

Graduale.

(Hl. str. 317.)

Sćenjo.

(Hl. str. 360.)

Před woprowanjom.

(Hl. str. 318.)

Sekreta.

Njech nam čłowjestwo Twojoho jednorodźenoho na pomoc khwata; zo by tón,
kiž z knježny narodźeny, njezranjenosć maćerje njeje pomjeńšił, ale
poswjećił, na swjatočnosć jeje naroda, wuslěkawši nas našich winow, naš
wopor Tebi spodobny sčinił: Jězus Khrystus naš Knjez. Amen.

Po woprawjenju. Doprošenjo.

(Hl. str. 319.)

<pb n="411"/>

3.

Modlitwa.

Přišoł je nam narodny dźeń najzbóžnišeje a najčesćownišeje knježny
Marije. Tak njech so zraduje z radosću naša zemja, zo je přez narod
tajkeje knježny překrasnjena. Wona je róža z polow, z kotrejež je
wurostła krasna lilija dołow. Wona je, přez kotrejež narod je přiroda
prěnjeju staršeju přewobroćena.

O žohnowana knježna, čiń mje hódnoho, Tebje khwalić a daj mi móc napřećo
Twojim njepřećelam. Daj, zo bych so k Tebi ponižnje wołał a Tebje
wutrobnje lubował. Wo to prošu Tebje přez zasłužby Twojoho swjatoho
naroda, kiž je cyłomu swětej radosć a nadźiju, swětło a tróšt přinjesł.
O zbožowna hwězda! o swjaty korjenjo, kotrohož płód je žohnowany do
wěčnosće. Smil so nade mnu a stój pódla mje, kralowna, zo by Twój narod
ze splahu Abrahama, z rjadu Juda, ze swójby David mje bližił wodaću
mojich hrěchow. Štó je, kotraž skhadźa kaž rańše zerja, rjana kaž
měsačk, wuzwolena kaž słónco? Marija to je, kotraž je dźensa swětło
tohole swěta <pb n="412"/>wohladała. Z njej je Bóh Joachima a Hanu
zwjeselił a cyłomu swětej radosć přihotował. Duž dha přistuṕmy a
přinjesmy jej dary, kotrež so jej spodobaja: njewinowatosć a čistu
wutrobu.

Njech přez jeje narod našej wutrobje pokoj a njebjeski měr nastanje.
Njech my přez jejnu zastupnu próstwu k zasynarodej we njewinowatosći a
swjatosći přińdźemy přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

XXVII.

Dźeń mjena swjateje Marije.

(Njedźelu po 8. septembru.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 36—42.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 332.)

Kollekta.

Wšohomócny Božo, my prosymy, daj, zo Twoji wěriwi, kotřiž so pod mjenom
a zakitom najzbóžnišeje knježny Marije zraduja; bychu na jeje miłosćiwe
zastupowanjo na zemi wot wšoho złoho wumoženi <pb n="414"/>byli a w
njebjesach k wěčnym radosćam přińć zasłužili. Přez Khrystusa, našoho
Knjeza. Amen.

Sćenjo.

(Hl. str. 290.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

(Hl. str. 379.)

3.

Modlitwa.

Budź powitana, słódka knježna Marija, kotrejež mjeno njebjo a zemju
zwjesela; a je radosć wšěch pobožnych dušow.

Marija, mócna knjeni w njebjesach a na zemi, hordozna knježeŕka!
ponižnje Tebje prošu, wuproš mi hnadu, zo bych so Tebi cyły a cyle podał
a podćisnył, a Tebi swěrnje słužił kóždy dźeń.

Pomhaj, o mócna poručeŕka, zo bych předobył njepřećelow mojeje duše,
přewinył złe žadosće, podusył wopačne nakhilnosće.

<pb n="415"/>

O Marija, wot Boha wojasnjena! swěć mi na mojich pućach a daj mi
spóznać, što je k mojomu pokojej.

O Marija Jutnica! zeskhadźej mojej wutrobje, zo by nastał dźeń
sprawnosće a swjatosće.

Hwězda nad morjom! wobdaty wot strachotow za ćěło a dušu, wołam so k
Tebi: pomhaj mi Marija.

O mócna maćeŕ boža, swjata Marija! ja njejsym hódny, k Tebi so wołać;
ale Ty mje lubuješ a chceš moju zbóžnosć. Słyš dha mje, hdyž so k
Twojomu swjatomu mjenej wołam. Twoje mjeno wjeseli Jandźelow, tróštuje
zrudnych, dawa želnosćiwym hrěšnikam nowu nadźiju, a tež mi dawa Twoje
mjeno sylnosć. Te chcu ja hłuboko do swojeje wutroby zapisać a we
strašnosċach so k njomu wołać.

XXVIII.

Dźeń sydom bolosćow swjateje Marije.

(Třeću njedźelu septembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 342.)

2.

Boža mśa.

Introitus.

(Hl. str. 343.)

Kollekta.

OBožo, při kotrohož ćerpjenju je po Simeonowym wěšćenju najsłódšu
wutrobu hordozneje knježny maćerje Marije mječ bolosćow překłół: popřej
hnadnje, zo bychmy, kotřiž jeje bolosće z česćowanjom <pb
n="417"/>wopominamy, zbožowny wuskutk Twojoho ćerpjenja dóstali. Kotryž
žiwy sy a kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

Lekcia, Graduale, Sćenjo, před woprowanjom, Sekreta, po woprawjenju,
Doprošenjo.

(Hl. str. 343—349.)

3.

Litanija k bolosćiwej maćeri.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho Swjaty, smil so nad nami!

Swjata Trojica, jenitki Božo, smil so nad nami!

Swjata Marija, proš za nas!

Ty kralowna martrarjow, proš za nas!

Ty přikłado tyšenych, proš za nas!

Ty tróšće khorych, proš za nas!

<pb n="418"/>

Ty sylnosć małomyslnych,

Ty wućeko pokutnych hrěšnikow, } proš za nas!

Ty, kotraž w hospodźe žane městno njenamaka,

Ty, kotraž dyrbješe w hródźi přebywać,

Ty, kotraž sy swoje bójske dźěćatko do žłobja połožiła,

Ty, kotraž sy při Jězusowym wobrězowanju sobuželnje přitomna była,

Ty, kotraž sy wot Simeona słyšała, zo je Twój Syn postajeny hako znamjo,
napřećo kotromuž budźe so ryčeć,

Ty, kotraž sy wot njoho słyšała, zo mječ Twoju wutrobu překłóje,

Ty, kotraž sy ze swojim Synom do Egipta ćěkać dyrbjała,

Ty, kotraž sy dwanaćelětnoho Jězusa tři dny z bolosću pytała,

Ty, kotraž sy njepřestawace hidźenjo Židow napřećo Twojomu Synej hłuboko
začuwała,

Ty, kotraž sy so we swojich hórkich ćerpjenjach sćerpnje do božeje wole
podawała,

<pb n="419"/>

Budź nam hnadny, přelutuj nas, o Jězuso!

Budź nam hnadny, wusłyš nas, o Jězuso!

Před njepoměrnej zrudnosću, }zwarnuj nas, o Jězuso!

Před małomyslnosću a njedowěru napřećo Bohu,

Před njespokojnosću z božej wolu,

Před morkotanjom napřećo božim wjedźenjam,

Před zadwělowanjom,

Před twjerdosću napřećo ćerpjacym,

Před njepokutnosću,

Před njezbóžnej smjerću,

Před wěčnym zatamanjom,

Přez Twoje hórke ćerpjenjo a wumrjećo, přelutuj nas, o Jězuso!

Přez bolosće, kotrež je Twoja swjata mać při Twojim hórkim ćerpjenju
čuła, } přelutuj nas, o Jězuso!

Přez jeje bolosć na Judašowej přeradźe,

Přez jeje bolosć na Twojim popadnjenju a wjedźenju k wyššim měšnikam,

Přez jeje bolosć na wopačnych wobskoržowanjach napřećo Tebi,

<pb n="420"/>

Přez jeje bolosć na hanjacym dyrjenju, z kotrymž bu Twoje swjate wobličo
wonječesćene, } přelutuj nas, o Jězuso!

Přez jeje bolosć na čwělowanjach, kotrež sy wot Židow ćerpjeł,

Přez jeje bolosć na Twojim krawnym šwikanju a krónowanju z ćernjemi,

Přez jeje bolosć na Twojim njesprawnym wotsudźenju,

Přez jeje bolosć, hdyž je Tebje ze křižom zetkała,

Přez jeje bolosć, hdyž je Tebje z překłótymaj rukomaj a nohomaj na křižu
wisać widźała,

Přez jeje bolosć, hdyž je Twoje poslednje słowa na křižu słyšała,

Přez jeje bolosć, hdyž je Tebje ze smjerću bědźić widźała,

Přez jeje bolosć, hdyž su Twoje swjate ćěło ze křiža wzali a do rowa
połožili,

Přez jeje bolosć, hdyž je z města Twojoho ćerpjenja a wumrjeća wotešła,

Přez jeje zdychowanja a sylzy,

<pb n="421"/>

Přez jeje dospołne podaćo do wole wěčnoho Wótca, přelutuj nas, o Jězuso!

Přez jeje wulke zasłužby a mócnu zastupnu próstwu, přelutuj nas, o
Jězuso!

My hrěšnikojo, }prosymy će, wusłyš nas!

Zo chcył Ty we nas wěru do Twojeje prědkwidźownosće wubudźeć a zdźeržeć,

Zo bychmy so we wšitkich tyšnosćach do Twojich postajenjow a dopušćenjow
ponižnje podali,

Zo chcył Ty nam we wšitkich strachach žiwjenja njedowěru na naše mocy, a
krutu dowěru na Twoju wšohomócnu smilnosć zašćěpić,

Zo chcył Ty nas při přibližowanju smjerće před přezměrnej bojosću a
zrudobu zakitać,

Zo chcył Ty nas we ćerpjenju a wumrjeću Tebi podobnych sčinić,

Zo chcył Ty nam we našej smjertnej hodźinje na pomoc přińć,

Zo chcył Ty nas na zastupnu próstwu Twojeje bolosćiweje maćerje po
sćerpnje pře<pb n="422"/>njesenych ćerpjenjach k sebi do njebjes wzać,
prosymy će, wusłyš nas!

Jězuso, najdospołniši přikłado tyšenych a mrějacych, prosymy će, wusłyš
nas!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj naš, o
Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami, o
Knježe!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

V. Proš za nas, o bolosćiwa knježna Marija,

R. Zo bychmy dostojnjeni byli slubjenjow Khrystusowych.

O Božo, při kotrohož ćerpjenju (hl. str. 343).

XXIX.

Dźeń swjateje Marije wo „wukupjenju jatych“.

(24. septembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 208.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

OBožo, kotryž sy k wumoženju Khrystusa wěriwych z mocy póhanow přez
najhordoznišu maćeŕ Twojoho Syna cyrkej z nowym płodom hnadnje
powjetšił: my prosymy, daj zo bychmy wot wšitkich hrěchow <pb n="424"/>a
z mocy djaboła přez zasłužby a zastupowanjo teje wumoženi byli, kotruž
hako załožeŕku tak wulkoho skutka pobožnje česćujemy. Přež Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 370.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

(Hl. str. 379.)

XXX.

Dźeń sydom radosćow swjateje Marije.

(24. septembra.)

1.

Stawizna.

Sydom su radosće, kotrež je swjata Marija na zemi měła: radosć při
poselstwje arcjandźela Gabriela; radosć při Jězusowym narodźe we
Bethlehemje; radosć při modlenju swjatych třóch kralow; radosć při
zasynamakanju Jězusa we templu; radosć při Jězusowym horjestaću; radosć
při Jězusowym do njebjes stpěću; radosć při wulinjenju swjatoho Ducha.

Sydom su radosće swjateje Marije we njebjesach: radosć nad tym, zo je
wona w njebjesach wyše wšěch Swjatych česćena; <pb n="426"/>radosć nad
tym, zo přez knježnistwo a maćeŕstwo wšitkich Swjatych přesaha; radosć
nad tym, zo jeje krasnosć cyłe njebjesa wjeseli; radosć nad tym, zo je
wot wšěch zbóžnych duchow hako maćeŕ Wěršnoho česćena; radosć nad tym,
zo jeje Syn Jězus jej žanu próstwu njezapoẃdźi; radosć nad tym, zo móže
swojim słužownikam wěčne žiwjenjo wuprosyć; radosć nad tym, zo jeje
krasnosć do wěčnosće traje.

2.

Boža mśa.

Introitus.

(Hl. str. 359.)

Kollekta.

O Božo, kotryž luboznosć dźensnišoho dnja we khwalbje Jězusa Khrystusa a
Marije česćować daš: my prosymy, daj, zo, kotřiž wopomnjećo radosćow
tejesameje maćerje swjećimy, bychmy ženje z hnady Twojoho najhnadnišoho
Syna a joho maćerje njewupadnyli. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb n="427"/>

Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosċe (w přisłowach XXXI, 25—29).

Sylnosć a lesnosć je jeje drasta a wona budźe so smjeć na poslednim
dnju. Swój hort wotewrja mudrosći a zakoń miłosće je na jeje jazyku.
Wona wobhladuje puće swojoho domu a njejě khlěb we lěnjosći. Jeje synojo
stawaju a khwala ju hako najzbožownišu, a jeje muž ju tež khwali. Mnohe
dźowki su bohatstwa nahromadźiłe: Ty sy wšitke přesahnyła.

Graduale.

Bóh ju spomožuje ze swojim wobličom. Bóh je wosrjedź njeje, wona so
njehibnje. Nawal rěki zwjeseluje město bože. Wěršny je swoje wobydlenjo
poswjeċił. Alleluja. Alleluja. Wšitcy nětko z wjesołosću k Bohu
wyskajće: radosće Marije pobožnje swjećće, zo wam njebjeske wrota
wotewri; w khěrlušach ju khwalće. Alleluja.

Sćenjo.

(Hl. str. 374.)

<pb n="428"/>

Před woprowanjom.

K kralej powjedu so knježny za njej, jeje towarški so k Tebi přiwjedu we
wjeselu a zradowanju; dowjedu so kralej Knjezej do templa.

Sekreta.

O Knježe, přez Twoje smilowanjo a zastupowanjo swjateje Marije, přecy
knježny, njech nam tónle wopor słuži k přitomnomu a wěčnomu spomoženju a
pokojej, a nas po tutym žiwjenju k wěčnym radosćam přewjedźe. Přez
Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

Luboznosć je na twojimaj hubomaj wulinjena; tohodla je Tebje Bóh
žohnował do wěčnosće.

Doprošenjo.

Napjelnjeni ze žiwjeńskej cyrobu a z bójskimi potajnosćemi wokřewjeni
prosymy Tebje, wšohomócny Božo, ponižnje; njech na miłosćiwe
zastupowanjo swjateje, přecy knježny Marije, kotrejež khwalobne radosće
swjećimy, nadobnje dóstanjemy, štož dowěrnje prosymy. Přez Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

<pb n="429"/>

3.

Modlitwa.

O najzbóžniša a njewoblakowana knježna, maćeŕ mojoho Boha, kralowna
swěta, Marija! Ty sy mócna a dobroćiwa, wyšša dyžli jandźelske a
čłowjeske duchi, čisćiša dyžli pruhi słónca, česćowniša dyžli Serafim,
hordozniša dyžli rjady zbóžnych duchow we njebjesach. Ty sy naša
najmiłosćiwša poručeŕka, nadźija patriarchow, žadosć profetow,
debjeństwo japoštołow, khwała martrarjow, radosć sprawnych, króna
knježnow. Přez Tebje, nadobna knjeni njebjes a zemje, smy zasy z Bohom
wujednani, dokelž sy zastupnica hrěšnikow. Ty sy tróšt swěta, wukupjenjo
jatych, pomoc khorych, radosć zrudnych, zwjeselenjo cyłoho swěta.

O Marija, kiž sy połna hnady, rozjasń mój rozom, wotwjazaj mój jazyk, zo
bych Twoju khwalbu wozjewjał.

Tebje powitam, kiž sy pokoj, radosć, tróšt a zbožo cyłoho swěta Tebje
powitam, kiž sy najwjetši dźiw, kotryž je swět wohladał. Ty njebjo połne
zbóžnosće, Ty žórło hnadow! <pb n="430"/>přikryj mje z křidłom Twojeje
miłosće. Smil so nade mnu. Njepřidaj, zo by mje zły njepřećel do hele
zaćahnył.

Budź powitana, kiž sy kužoł najčisćišeje radosće, srjedźićeŕka mjez
Bohom a čłowjekom přez Khrystusa našoho Knjeza. Česć a khwała budź Tebi
wěki na wěki. Amen.

4.

Česćenjo radosćow swjateje Marije.

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož Twoja krasnosć přesaha
krasnosć wšitkich Jandźelow a Swjatych.

Strowa sy Marija ....

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož kaž słónco cyły swět
zwjeseluje, tak zraduja so cyłe njebjesa na Twojej ćělnej přitomnosći.

Strowa sy Marija ....

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož cyłe njebjeske wójstwo
wuznawa a česćuje Tebje hako maćeŕ wěčnoho Krala.

Strowa sy Marija ....

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož boža wola je z Twojej wolu
tak přezjedna, <pb n="431"/>zo Twój Syn Jězus Tebi wšitko přizwoli,
štožkuli žadaš.

Strowa sy Marija ....

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož Ty sedźiš najbliže při trónje
najswjećišeje Trojicy.

Strowa sy Marija ....

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož wšitcy, kotřiž Tebi na zemi
słuža, dóstawaja po Twojim spodobanju myto wěčnoho žiwjenja.

Strowa sy Marija ....

Zraduj so Marija, kralowna njebjes; přetož Ty maš wěste, zo Twoja móc a
krasnosć w njebjesach nihdy njezestari a njewoteběra.

Strowa sy Marija ....

XXXI.

Dźeń róžowca swjateje Marije.

(Prěnju njedźelu oktobra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 207.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

OBožo, kotrohož Jednorodźeny je nam přez swoje žiwjenjo, smjerć a
horjestaćo myto wěčneje zbóžnosće přihotował; my prosymy; daj, zo hdyž
tele potajnosće we najswjećišim róžowcu swjateje <pb n="433"/>knježny
Marije wopominamy, bychmy sćěhowali, štož wopřijeja, a dóstali, štož
lubja. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Lekcia.

(Hl. str. 370.)

Sekreta.

Knježe, sčiń, zo bychmy so tutym wopornym daram přisprawnje
napodobnjeli, a we potajnosćach najswjećišoho róžowca žiwjenjo,
ćerpjenjo a hordosć Twojoho Jednorodźenoho tak wopominali, zo bychmy
joho slubjenjow dostojni byli. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

Knježe, my prosymy, zo bychmy přez próstwy Twojeje najswjeċišeje
rodźićeŕki, kotrejež róžowc swjećimy, podpjerani byli, tak zo bychmy móc
potajnosćow, kotrež wopominamy, dóstali, a płód swjatosćow, kotrež smy
wužiwali, dobyli. Kotryž žiwy sy a kraluješ Bóh wěki na wěki. Amen.

<pb n="434"/>

3.

Róžowc najswjećišeje knježny.

a) Přihotna próstwa.

O najzbóžniša knježna Marija! Ze słowami, z kotrymiž Tebje boži Jandźel
a Hilžbjeta postrowištaj a z kotrymiž Tebje swjata cyrkej wo zastupnu
próstwu prosy, chcu tež ja Tebje česćić a wysoke potajnosće ze žiwjenja,
ćerpjenja a hordosće Twojoho syna Jězusa rozpominać a so na Twoje wulke
pócćiwosće dopomnjeć, hdyž róžowc k Twojej česći pobožnje spěwam. Žohnuj
mje, zo bych wšitko tak dokonjał, zo móhł sebi bože a Twoje spodobanjo
wudobyć. Słyš moje próstwy, o najdobroćiwša a najhnadniša maćeŕ a
knježna. Amen.

b) Radosćiwy róžowc.

(Spěwa so wot 1. njedźele přikhada hač do popjelneje srjedy k
posylnjenju našeje wěry přez wopomnjećo Jězusowoho wočłowječenja.)

Zawod.

1. Jězus, kotryž daj nam přiběrać we prawej wěrje.

<pb n="435"/>

2. Jězus, kotryž daj nam přiběrać we sylnej nadźiji.

3. Jězus, kotryž daj nam přiběrać we dospołnej lubosći.

Pjeć potajnosće.

1. Jězus, kotrohož sy knježna podjała.

2. Jězus, kotrohož sy knježna Hilžbjetu wopytajcy znosyła.

3. Jězus, kotrohož sy knježna porodźiła.

4. Jězus, kotrohož sy knježna w templu woprowała.

5. Jězus, kotrohož sy knježna we templu zasy namakała.

Hako šesty zastup hodźi so 10 Strowa sy Marija za khude duše spěwać z
přistawkom:

Jězus, kotryž chcył wšitkim wotemrjetym wěriwym wěčny wotpočink popřeć.

c) Bolosćiwy róžowc.

(Spěwa so wot popjelneje srjedy hač do jutrowneje soboty k posylnjenju
našeje nadźije na božu smilnosé přez dopomnjećo na Jězusowe ćerpjenjo a
smjerć.)

Zawod.

1. Jězus, kotryž chcył naš rozom rozswětlić.

<pb n="436"/>

2. Jězus, kotryž chcył našu wolu dosprawnić.

3. Jězus, kotryž chcył naš pomjatk posylnić.

Pjeć potajnosće.

1. Jězus, kotryž je za nas krjej so poćił.

2. Jězus, kotryž je za nas šwikany.

3. Jězus, je za nas z ćernjemi krónowany.

4. Jězus, kotryž je za nas křiž njesł.

5. Jězus, kotryž je za nas křižowany.

d) Hordosćiwy róžowc.

(Spěwa so wot jutrownički hač do přikhada k wopomnjeću krasnosće, kotruž
Bóh swěrnym słužownikam přihotuje.)

Zawod.

1. Jězus, kotryž chcył naše mysle wjesć.

2. Jězus, kotryž chcył naše słowa nawodźeć.

3. Jězus, kotryž chcył naše skutki wobknježić.

Pjeć potajnosće.

1. Jězus, kotryž je wot smjerće stanył.

2. Jězus, kotryž je do njebjes stpěł.

3. Jězus, kotryž je swjatoho Ducha pósłał.

<pb n="437"/>

4. Jězus, kotryž je Tebje do njebjes horje wzał.

5. Jězus, kotryž je Tebje we njebjesach krónował.

e) Wobzamknjenjo.

Swjata boža rodźićeŕka Marija, přecy knježna, Knjezowy temple, swjatnica
swjatoho Ducha: jenička Ty sy so našomu Knjezej Jězusej spodobała:
khwataj bědnym k pomocy, posylń małomyslnych, tróštuj žarowacych, proš
za křesćanski lud, budź srjedźićeŕka za měšnistwo a zastupnica za
pobožny žónski splah: njech wšitcy Twoju pomoc nazhonja, kotřiž Twoje
swjatočnosće swjeća.

Sčiń mje hódnoho, Tebje khwalić, swjatosćena knježna. Daj mi sylnosć
přećiwo Twojim njepřećelam.

O Božo, kotrohož Jednorodźeny (hl. str. 432—433).

XXXII.

Dźeń maćeŕstwa swjateje Marije.

(Druhu njedźelu oktobra.)

1.

Rozpomnjenjo.

(Hl. str. 112-116.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

(Hl. str 289.)

Graduale.

Hałza wurosće z korjenja Jesse a kćenjo wustupi z joho korjenja. A na
nim budźe wotpočować duch Knjeza. Alleluja. Alleluja. Hlej, knježna
budźe podjeć a porodźi Syna, a joho mjeno budźe Emmanuel rěkać.
Alleluja.

<pb n="439"/>

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (II, 43—51.)

We tamnym času: Hdyž so wonaj wróćištaj, wosta hólčec Jězus w
Jerusalemje, a joho staršej to njepytnyštaj. Měnicy pak, zo je wón mjez
towaŕstwom, dźěštaj puć jednoho dnja a pytaštaj joho mjez přibuznymi a
znatymi. A njenamakawši joho, wróćištaj so do Jerusalema a pytaštaj
joho.

A sta so, po třoch dnjach namakaštaj joho we templu, sedźacoho wosrjedź
wučerjow; a wón posłuchaše na nich a prašeše so jich. Wšitcy pak, kiž
joho słyšachu, dźiwachu so na joho mudrosći a joho wotmłowjenjach.

A widźicy to so dźiwaštaj. A joho maćeŕ jomu rjekny: „Syno, što sy namaj
takle činił? hlej, Twój nan a ja pytachmoj Tebje z bolosću.“

A wón jimaj rjekny: „Što je, zo mje pytaštaj? Njewjedźeštaj dha, zo
dyrbju we tym być, štož je mojoho Wótca?“

A wonaj njezrozemještaj słowo, kotrež běše jimaj prajił. A wón dźěše z
nimaj a přińdźe do Nazaretha, a běše jimaj poddaty.

<pb n="440"/>

Před woprowanjom.

Hdyž běše Marija, Jězusowa maćeŕ, z Józefom slubjena, bu namakana, zo ma
w žiwoće wot swjatoho Ducha.

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

O Knježe, njech nas tele woprawjenjo wot hrěchow wučisći a na
zastupowanjo božeje rodźićeŕki, knježny Marije, njebjeskoho lěkaŕstwa
podźělnych čini. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XXXIII.

Dźeń čistosće swjateje Marije.

(Třeću njedźelu oktobra.)

1.

Rozpomnjenjo.

(Hl. str. 79—84.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

Wšohomócny wěčny Božo, my Tebje prosymy, zo, hdyž najnjezranjeniše
knježnistwo najčisćišeje knježny Marije swjedźeńscy česćimy, bychmy na
jeje zastupowanjo čistosć ćěła a duše dóstali. Přez Khrystusa našoho
Knjeza. Amen.

<pb n="442"/>

Lekcia.

Čitanjo z knihi mudrosće (we wysokim spěwje II, 10—14).

Hlejće, mój luby mi ryči: „Stań, khwataj, moja přećelka, moja hołbička,
moja rjana, a pój; přetož zyma je hižon zašła, dešć je přešoł a přestał.
Kćenja su so w našim kraju pokazałe, dźeń winowoho wobrěza je přišoł;
hłós tujawki je so słyšeć dał we našim kraju; fikownja je swoje pupki
wuhnała; kćějace winicy su swoju wóń dawałe.

Stań, moja přećelka, moja rjana, a pój! Moja hołbička we dźěrach skały,
we škałbach murje, pokazaj mi swoje wobličo; njech Twój hłós we mojimaj
wušomaj klinči; přetož Twój hłós je słódki a Twoje wobličo krasne.

Graduale.

Kaž lilija mjez ćernjemi, tak je moja přećelka mjez dźowkami. Mój luby
słuša mi a ja jomu, kiž pase mjez lilijemi. Alleluja Alleluja. Štó je
ta, kiž wukhadźa kaž skhadźace zerja, rjana kaž měsačk, wuzwolena kaž
słónco, trašna, kaž zrjadowane wójsko? Alleluja.

<pb n="443"/>

Sćenjo.

Pokračowanjo swjatoho sćenja po Lukašu. (I, 26—35.)

We tamnym času: bu jandźel Gabriel do města w Galileji, kotrohož mjeno
je Nazareth, k knježnje pósłany, kotraž běše mužej z domu Davida
slubjena, kiž Józef rěkaše. A mjeno knježny běše Marija. A zastupiwši k
njej, rjekny jandźel: „Strowa sy, hnady połna! Knjez je z Tobu!
Žohnowana sy Ty mjez žónskimi.“

Hdyž běše wona to zasłyšała, zastróži so na joho ryči a mysleše, kajke
ma to postrowjenjo być.

A jandźel jej praješe: „Njeboj so, Marija; přetož sy hnadu pola Boha
namakała: hlej, budźeš w žiwoće podjeć a porodźiš Syna, a budźeš joho
mjeno Jězus rěkać. Tón budźe wulki, a syn najwyššoho mjenowany; a Knjez
Bóh da jomu stoł joho wótca Davida, a wón budźe we domje Jakuba do
wěčnosće knježić; a joho knjejstwa njebudźe kónc.“

Marija pak praješe jandźelej: „Kak so to stanje? přetož ja muža
njespóznawam?“

<pb n="444"/>

A wotmłowicy rjekny jej jandźel: „Duch swjaty přińdźe nad Tebje a móc
Najwyššoho Tebje wobsćini.“

Před woprowanjom.

Po porodźe sy njezranjena knježna wostała; Boža rodźićeŕka, zastupuj za
nas.

Sekreta.

O Knježe, njech nam čłowjestwo Twojoho Jednorodźenoho na pomoc khwata:
zo by tón, kiž z knježny narodźeny, njezranjenosć maćerje njeje
pomjeńšił, ale poswjećił, na swjatočnosć jeje čistosće, wuslěkawši nas
našich winow, naš wopor Tebi spodobny sčinił: Jězus Khrystus naš Knjez.
Amen.

Po woprawjenju.

Žohnowana a česćowna sy, knježna Marija, kotraž sy bjez dótknjenja
hańbićiwosće maćeŕ Zbóžnika namakana.

Doprošenjo.

(Hl. str. 379.)

<pb/>

XXXIV.

Dźeń wopomnjenja swjateje Marije.

(26. oktobra.)

1.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 359.)

2.

Bonaventurowy khwalny spěw.

Tebje, Marija, khwalimy; Tebje wuznawamy hako njewoblakowanu knježnu.
Tebje spóznawa cyły swět hako wuzwolenu dźowku wěčnoho Wótca. Tebi słuža
wšitcy Jandźelojo a Arcjandźelojo; Tebje česćuja njebjesa a wšitke
mócnosće; Tebje khwala Cherubim a Serafim z njepřestawacym hłosom:
Swjata, swjata, swjata Marija, boža rodźićeŕka, maćeŕ a knježna!
Njebjesa a zemja su połne <pb n="446"/>Twojeje khwalby, a wšitke narody
khwala Tebje zbóžnu! Tebje česći česćowne zhromadźenstwo Japoštołow,
Tebje khwali khwalowna ličba Profetow; Tebje wuzběhuje wšitka syła
Wuznawarjow, Tebje mjenuje křesćanstwo po cyłym swěće — mócnu knjeni z
njewuprajnej hódnosću, jeničku wuzwolenu a dostojnu rodźićeŕku božoho
Syna, a njewoblakowanu njewjestu swjatoho Ducha. Ty, o Marija, sy
kralowna krasnosće, sy wulcy lubowana dźowka wěčnoho Wótca. Ty běše
dostojna, k wumoženju swěta we swojim knježniskim žiwoće wumožnika swěta
znosyć. Přez Tebje bu stary had přewinjeny a wěriwym njebjeske kralestwo
wotewrjene. My wěrimy, zo sy Ty nam srjedźićeŕka pola Jězusa, našoho
přichodnoho sudnika. Tohodla prosymy Tebje, Ty chcyła wšitkim swojim
słužownikam na pomoc přińć, kotrychž je Twój Syn ze swojej drohej krjeju
wukupił. Pomhaj, zo bychmy we wěčnej hordosći Swjatym přitowaršeni byli.
Zasłuž swojim přećelam wšitke hnady, kotrež su jim k wěčnej zbóžnosći
trěbne, a požohnuj wšitkich, kotřiž Tebje hódnje khwala. Zwarnuj a
zakitaj jich wobstajnje. Wšědnje chce<pb n="447"/>my, o Marija, Twoju
khwalbu wozjewjeć a Twoje słódke mjeno česćować. Zwarnuj nas dźensa a
kóždy čas před hrěchom a wšitkej strašnosću. Smil so nad nami, o Marija,
smil so nad nami. Twoju miłosć wočakujemy. Na Twoju maćeŕsku lubosć sym
swoju nadźiju stajił; njedaj, zo bych wohańbjeny był we wěčnosći. Amen.

Khwalmy Wótca a Syna a swjatoho Ducha, khwalmy a wuzběhujmy joho do
wěčnosće.

O Božo, kotrohož smilnosć je bjez kónca a kotrohož dobroćiwosć je
njewusaknita bohatosć! my dźakujemy so Twojej wulkotnosći za wšitke
dóstate hnady a dobroty, kotrež sy nam wopokazał a prosymy bjez přestaća
Twoju miłosć, zo by nas na naše próstwy ženje njewopušćił, ale k
přichodnomu mytu wěčneje zbóžnosće hnadnje přihotował — na zastupnu
próstwu swjateje Marije knježny a přez Jězusa Khrystusa, Twojoho Syna,
našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XXXV.

Dźeń zakitaŕstwa (patrocinia) swjateje Marije.

(Druhu njedźelu novembra.)

1.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

(Hl. str. 378.)

Lekcia.

(Hl. str. 370.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

(Hl. str. 379.)

<pb n="449"/>

2.

Modlitwa.

Ožohnowana knjeni, zakitaŕka čłowjekow, wućeko tych, kotřiž k Tebi
khwataju! Wěm, zo sym Twojoho Syna Jězusa často zrudźił a joho smilnosć
njezasłužu. O proš Ty za mnje a wón mje wobhnadźi. Tebi swoju dušu
podawam.

Pod Twój zakit ćěkamy (hl. str. 233-234).

3.

Próstwy wo zakit swjateje Marije.

a) Wo zbožownosć cyrkwje.

Pod Twój zakit ćěkamy, knježniska srjedźićeŕka, swjata Marija, kotraž
při trónje božim stejiš, woblečena drastu wěčneje krasnosće. Runja
tučałcy pokazuješ so z błyšćatymaj rukomaj nam hrěšnym čłowjekam hako
znamjo pokoja a wujednanja mjez njebjesami a zemju. O wupřestrěj swojej
žohnowacej rucy na cyłu cyrkej, zo bychmy přez Tebje k Twojomu bójskomu
Synej a přez njoho wujednani k Wótcej přińć móhli. Amen.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

<pb n="450"/>

b) Za wótcny kraj.

Pod Twój zakit ćěkamy, kralowna njebjes, swjata Marija, kotraž sy za
swoju posłušnosć a ponižnosć wyše wšěch rjadow zbóžnych duchow
pozběhnjena. O wupřestrěj swojej žohnowacej rucy na naš kraj. Wuproš
swětło a hnadu duchownym a swětnym wyšnosćam, lubosć a přezjednosć
poddanam, zo by so wšitko spěchowało, štož je k božej česći, k Twojomu
překrasnjenju a k našomu zbožu a zbóžnosći. Amen.

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

c) Za khorych a ćerpjacych.

Pod Twój zakit ćěkamy, tróštaŕka zrudnych a maćeŕ syrotow, swjata
Marija. Wupřestrěj swojej žohnowacej rucy nade wšitkich Tebi poručenych.
Wobroć swojej miłosćiwej woči wosebje na wšitkich ćerpjacych, khudych,
njezbožownych a wopušćenych. Staraj so za nich hako maćeŕ, a wolóžej
jich wutroby z njebjeskim tróštom. Amen.

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

<pb n="451"/>

d) Za hrěšnikow.

Pod Twój zakit ćěkamy, wućeko hrěšnikow, swjata Marija, kotraž před
božim trónom stejiš, woblečena drastu swjatosće. Wupřestrěj swojej
žohnowacej rucy na nas wšitkich. W jasnosći Twojeje knježniskeje
čistosće a pócćiwosće pokazaj nam wohidnosć hrěcha. Smil so na našim
hubjenstwje a wobroć swojej miłosćiwej woči k nam hrěšnikam, zo bychmy
my swojej woči we wutrobnej želnosći k Jězusej wobroćili a wodaćo
swojich hrěchow dóstali. Amen.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

e) Za khude duše.

Pod Twój zakit ćěkamy, maćeŕ žiwych a wotemrjetych čłowjekow, swjata
Marija. Wupřestrěj swojej žohnowacej rucy na swoje dźěći. Wobroć swojej
miłosćiwej woči na khude duše w čisću a wuproš jim wumoženjo z jich
jastwa a ćerpjenja, zo bychu skoro do zbóžnosće přišli, kotruž su přecy
žadali. Amen.

Wótče naš .... Strowa sy Marija ....

<pb/>

XXXVI.

Dźeń woprowanja swjateje Marije.

(21. novembra.)

1.

Stawizna.

(Hl. str. 44—48.)

2.

Boža mša.

Introitus.

(Hl. str. 316.)

Kollekta.

Božo, kotryž sy swjatu Mariju, přecy knježnu, wobydlenjo swjatoho Ducha,
na dźensišim dnju chcył we templu prědkstajenu měć: my prosymy, daj, zo
bychmy na jeje zastupowanjo do templa Twojeje krasnosće stajeni być
zasłužili. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb n="453"/>

Lekcia.

(Hl. str. 370.)

Po woprawjenju.

(Hl. str. 319.)

Doprošenjo.

(Hl. str. 379.)

3.

Modlitwa.

W swojich dźěćacych dnjach hižon žadaše Twoja duša, o Marija, za
Knjezowymi wobydlenjemi a woprowaše so cyle božej słužbje. O zo bych tež
ja stajnje Bohu tak słužił, kaž Ty! Wot nětka chcu so ja jomu woprować a
połožu swój wopor před Tebje, zo by Ty jón Bohu přepodała. Hlej, ja
wopruju swój rozom, zo by wón na Twoje česćenjo myslił; ja wopruju swój
jazyk, zo by Tebje khwalił, a swoju wutrobu, zo by Tebje lubowała.

Wzmi mój dar hnadnje a pomhaj z Twojej zamožnosću moju słabosć
podepjerać, zo bych swojomu woporej hač do smjerće swěrny wostał.

<pb n="454"/>

O Božo, kotryž sy swjatu božu rodźićeŕku, knježnu Mariju, wobydlenjo
swjatoho Ducha, po třoch lětach chcył we templu Knjeza prědkstajenu měć:
my prosymy, daj, zo bychmy, kotřiž přitomny swjedźeń swjećimy, temple
byli, we kotrychž Ty přebywaš. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

<pb/>

XXXVII.

Česćenjo swjateje Marije na sobotach.

(Sobotu, hdyž njeje wyšši swjedźeń.)

1.

Boža mša.

(Hl. str. 293.)

2.

Próstwa.

Swjata knježna Marija, moja kralowna a wjedźićeŕka! Ja wobroćam so k
Twojej miłosćiwej wutrobje a stajam wot dźensa swoje ćěło a dušu a wšo,
štož sym a mam, pod Twój zakit a Twoju zastarosć. Tebi dowěrjam a
Twojimaj rukomaj přepodawam wšě swoje nadźije a tróštowanja, wšě swoje
tyšnosće a wuzkosće. Tebi poručam swoje cyłe žiwjenjo a wosebje joho
skónčenjo: zo bychu přez Twoju najswjećišu zastupnu próstwu a přez Twoje
zasłužby wšě moje skutki po Twojej a Twojoho Syna Jězusa woli zrjadowane
a k božej česći a mojej zbóžnosći wobroćene byłe. Amen.

<pb/>

XXXVIII.

Wšelake pobožnosće.

1.

Litanija wo najswjećišej wutrobje Jězusowej.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho Swjaty, smil so nad nami!

Swjata Trojica, jenitki Božo, smil so nad nami!

<pb n="457"/>

Najswjećiša wutroba Jězusowa, } smil so nad nami!

Wutroba Jězusowa, z wosobu Syna božoho zjednosćena,

Wutroba Jězusowa, z knježniskeje maćerje tworjena,

Wutroba Jězusowa, Ty spodobanjo wěčnoho Wótca,

Wutroba Jězusowa, Ty templo Ducha swjatoho,

Wutroba Jězusowa, Ty wěčna lubosć najswjećišeje Trojicy,

Wutroba Jězusowa, Ty paradizo bójskeje radosće,

Wutroba Jězusowa, Ty studnja njebjeskeje słódkosće,

Wutroba Jězusowa, Ty wobydlenjo wěčneje smilnosće,

Wutroba Jězusowa, Ty pokładna komora wšitkich bohatstwow božich,

Wutroba Jězusowa, Ty spočatko swjateje lubosće a želnosće,

Wutroba Jězusowa, Ty zawdawko wšěch smilnosćow wěčnoho Wótca,

Wutroba Jězusowa, Ty hłubokosć wšitkeje mudrosće a wědomosće božeje,

<pb n="458"/>

Wutroba Jězusowa, Ty rěka, kotraž město bože zwjesela, } smil so nad
nam!

Ty wutroba našoho njebjeskoho krala,

Ty wutroba našoho najsmilnišoho pastyrja,

Ty wutroba našoho najmiłosćiwšoho bratra,

Ty wutroba našoho najlubšoho wučerja,

Ty wutroba najluboznišoho nawoženje našich dušow,

Wutroba Jězusowa, Ty špihelo pokornosće a ponižnosće,

Wutroba Jězusowa, Ty žórło pokoja a swjatoho měra,

Wutroba Jězusowa, Ty najdospołniši přikłado našoho žiwjenja,

Wutroba Jězusowa, Ty tróšto zrudnych,

Wutroba Jězusowa, Ty wućeko we spytowanjach a tyšnosćach,

Wutroba Jězusowa, Ty wjesołe přebywanjo čistych dušow,

Wutroba Jězusowa, Ty radosć wšitkich wuzwolenych,

Wutroba Jězusowa, Ty žórło wšitkich swjatych myslow a žadosćow,

<pb n="459"/>

Wutroba Jězusowa, Ty swětło pućowarjow, } smil so nad nami!

Wutroba Jězusowa, Ty wołtarjo wujednanja,

Wutroba Jězusowa, Ty płomjenjowe žórło bójskeje lubosće,

Wutroba Jězusowa, Ty žadosć a najsłódša lubosć wšitkich swjatych dušow,

Wutroba Jězusowa, naše dla we wolijownej zahrodźe tyšena a hač do
smjerće zrudźena,

Wutroba Jězusowa, přez krawy pót zesłabjena,

Wutroba Jězusowa, přez bolosć na naše hrěchi złamana,

Wutroba Jězusowa, we smjerći z hlebju překłóta,

Wutroba Jězusowa, Ty nadźija mrějacych,

Wutroba Jězusowa, Ty wěčna radosć wšitkich Swjatych we njebjesach,

Wutroba Jězusowa, Ty króna wšitkich skutkow božich,

<pb n="460"/>

Budź nam hnadna, přelutuj nas, o wutroba Jězusowa!

Budź nam hnadna, wusłyš nas, o wutroba Jězusowa!

Wot wšitkich hrěchow, } wumož nas, o wutroch Jězusowa!

Wot zacpěća Twojich swjatych pohnuwanjow,

Wot wšitkeje njepobožnosće a liwkosće,

Wot wšitkeje zymnosće napřećo Twojej bójskej lubosći,

Wot wšitkich nječistych myslow a žadosćow,

Wot wšitkeje sleposće a zasukłosće wutroby,

Přez Twoju spodźiwnu pokornosć a ponižnosć,

Přez Twoju najwyššu čistosć,

Přez Twoju smilnosć a přelutowacu miłosć,

Přez Twoje potajne žiwjenjo,

Přez Twoju khudobu a Twoju swjatu posłušnosć hač do smjerće na křižu,

Přez Twoje najsłódše wobkhadźenjo mjez čłowjekami,

<pb n="461"/>

Přez Twój nutřkowny pokoj, wumož nas, o wutroba Jězusowa!

Přez Twoju smilnu lubosć k nam hrěšnikam, wumož nas, o wutroba Jězusowa!

Přez krjej a wodu, kotruž sy za naše wučisćenjo přelała, wumož nas, o
wutroba Jězusowa!

My hrěšnikojo, } prosymy će, wusłyš nas!

Zo by Ty swoju swjatu a čistu lubosć do našich wutrobow wulinyła,

Zo by Ty naše wutroby k sćěhowanju Twojich pócćiwosćow pohnuwała,

Zo by nam Ty wěrnu ponižnosć, pokornosć a nutřkowny pokoj wobradźiła,

Zo by Ty wšitke mysle a žadosće našeje wutroby wučisćiła a swjatosćiła,

Zo by Ty nas a wšitkich čłowjekow rozswětliła a k spóznaću Twojeje
bójskeje lubosće dowjedła,

Zo by Ty nas we tyšnosćach tutoho žiwjenja smilnje wokřewiła a
posylniła,

Zo by Ty Twoju swjatu lubosć we nas přecy přisporiła,

<pb n="462"/>

Zo by Ty naše duše we hodźinje smjerće we ranje Twojeje swjateje strony
skhowała, prosymy će, wusłyš nas!

Zo by Ty nas do krasnosće Twojich wuzwolenych horje wzała, prosymy će,
wusłyš nas!

O najsłódša wutroba Jězusowa, prosymy će, wusłyš nas!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj nas, o
wutroba Jězusowa!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o wutroba
Jězusowa!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami, o
wutroba Jězusowa!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

V. Najswjećiša wutroba Jězusowa, smil so nad nami!

R. Zo bychmy dostojnjeni byli, Tebje z cyłeje wutroby lubować.

<pb n="463"/>

V. Přińdź, Knježe, swojim słužownikam na pomoc:

R. Kotrychž sy přez swoju drohu krej wumožił.

V. Knježe, wusłyš moju modlitwu,

R. A njech moje wołanjo před Tebje přińdźe!

Popřej nam, my prosymy, wšohomócny Božo, zo bychmy, kotřiž so we
najswjećišej wutrobje Twojoho lubowanoho Syna khwalimy, a najwjetše
dobroty Joho lubosće napřećo nam wopominamy, tež přez jeje skutkowanjo a
płody wokřewjeni byli. Přez tohosamoho Jězusa Khrystusa našoho Knjeza,
Twojoho Syna, kotryž z Tobu a ze swjatym Duchom žiwy je a kraluje Bóh
wěki na wěki. Amen.

2.

Pobožnosć na pućowanju k hnadownomu městnej swjateje Marije.

a) Při nastupjenju swjatoho puća.

O miłosćiwy Božo! ja chcu dźensa k Twojej česći swjaty puć nastupić a z
Twojej pomocu jón dokonjeć. Ja zjednosćam swój puć ze <pb
n="464"/>wšitkimi wobćežnymi pućemi, kotrež su Jězus a swjata Marija a
wšitcy Swjeći na zemi činili. Tebi, o Božo, wopruju wšitke modlitwy a
pobožnosće, wšitke žadanja a naležnosće, z kotrymiž před Tebje přińdu,
wšitke kročele, kotrež budu činić. Tebi wopruju wšitku mučnosć a
wobćežnosć, kotruž změju na tymle puću znjesć. Tebi, o Božo, přepodam
přez rucy najzbóžnišeje, wulcy žohnowaneje knježny Marije tutón puć, zo
by wón k Twojej česći, k mojomu zbožu a k zbóžnosći wotemrjetych
wěriwych był. Daj sebi, o Knježe, tute dobre měnjenjo spodobać a popřej
mi hnadu a žohnowanjo, zo bych tutón swjaty pué derje započał a
dokonjał. Twój swjaty Jandźel budź zo mnu a zakhowaj mje přede wšitkim
strachom a njezbožom.

Smil so nade mnu, Knježe, a wumož mje: moja noha steji na prawym puću a
we cyrkwi chcu toho Knjeza khwalić. Rozsudź mje, o Knježe, dokelž chcu
we njewinowatosći khodźić. A ja njewosłabnu, hdyž so na Knjeza spušćam.
Swjata Marija, Twojomu zakitej so poručam a prošu Tebje, zo chcyła Ty
pola pola swojoho syna Jězusa Khrystusa za mnje <pb n="465"/>prosyć a mi
wot njoho te dary a hnady sobu wuprosyć, kotrež chcu přez tutón puć
dóstać.

b) Při zastupjenju do hnadowneje cyrkwje.

Budź powitany, swjaty domje toho Knjeza, kotryž je sebi mój wumožnik
wuzwolił, zo by tudy hubjenomu čłowjestwu swoje hnady a dobroty
miłostnje wudźělał. Tudy dóstanu wot Boha — to je moja kruta nadźija —
přez zastupnu próstwu hnadowneje maćerje Marije smilnosć a wšitko, štož
je k zbožu mojeje duše. O mój Božo, tole je Twój žohnowany a wuzwoleny
dom a stoł hnadow, z kotrohož sy hižom tak husto swoju pomoc tym
wopokazał, kotřiž we swojich nuzach a naležnosćach z połnej dowěru k
Tebi přińdźechu. Tudy wudźěleš Ty na zastupnu próstwu swjateje Marije
struchłym tróšt, nuznym pomoc, wopušćenym zakit, słabym sylnosć, khorym
strowjo, khudym podpjeru, hrěšnikam wodaćo a wšitkim swoju smilnosć a
hnadu, kotřiž ju z prawej dowěru a nutrnosću pytaja. O zo bych tež ja
tajku pobožnosć a nutrnosć měł, z kajkejž Tebje Twój jednorodźeny Syn we
jerusalemskim templu česćeše. Z joho pobožnosću <pb n="466"/>chcu ja
Tebje česćić. Moja dowěra a nadźija na Tebje je kruta a sylna, dokelž Ty
wšitke swoje dźěći lubuješ. K Tebi so wołam, Božo wšitkeje dobroty!
wopokazaj tež na mni swoju wótcowsku lubosć a spodźiwnu móc.

O swjata knježna a maćeŕ boža, pomocnica křesćanow a naš wućeko! ja sym
tutón puć činił, zo bych Tebje wopytał a Tebje wo zastupnu próstwu
prosył. Pohladaj hnadnje na mnje a proš za mnje, kaž sy hižon za tysacy
Twojich pobožnych česćerjow prosyła. Wozjeẃ swojomu Synej Jězusej moje
žadosće a próstwy a připołož jim próstwu Twojeje maćeŕskeje wutroby. Bóh
je Tebje přede wšitkimi Twojoho splaha wuzwolił, wón Tebje tež přede
wšitkimi słyši a wusłyši. Daj mi nazhonić, swjata Marija, zo njejsym
podarmo k Tebi přišoł a Tebje podarmo prosył. Tola ja podam so cyle do
božeje wole a zdychuju: Wótče! nic moja, ale Twoja wola so stań. Amen.

c) Při skónčenju puća.

Najdobroćiwši Jězuso, z Twojej pomocu sym tutón puć zbožownje dokonjał.
Z nutrnej wutrobu dźakuju so Tebi za wšitke dobroty <pb n="467"/>ćěła a
duše, kotrež sy mi wobradźił. Ja njemóžu so Tebi dostojnje dźakować, ale
spokoj so z mojej dobrej wolu. Hišće junu wopruju Tebi wšitku pobožnosć
a wobćežnosć tohole puća. Přepodaj wšitko to swojomu Wótcej, zo by wón
mje žohnował. Zdźerž mje we swojej hnadźe a lubosći, zo bych Twoju
dobrotu přez žadyn hrěch njezhubił.

O swjata boža rodźićeŕka, knježna Marija! ja sym Tebje we Twojim domje
wopytał! pozastań tež Ty při mni a přinjes mi hnady wot Boha, wo kotrež
sym prosył.

Česć budź Wótcej ....

3.

Litanija wo najswjećiśim mjenje Jézus.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Jězuso, słyš nas.

Jězuso, wusłyš nas.

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

<pb n="468"/>

Božo Ducho Swjaty,

Swjata Trojica, jenitki Božo, } smil so nad nami!

Jězuso, Syno žiwoho Boha,

Jězuso, wotbłyšćo Wótca,

Jězuso, jasnosć wěčnoho swětła,

Jězuso, kralo hordosće,

Jězuso, słónco sprawnosće,

Jězuso, Syno knježny Marije,

Lubozny Jězuso,

Spodźiwny Jězuso,

Jězuso, sylny Božo,

Jězuso, Wótče přichodnoho wěka,

Jězuso, Jandźelo wulkeje rady,

Najmócniši Jězuso,

Najsćerpniši Jězuso,

Najposłušniši Jězuso,

Jězuso, pokorny a ponižneje wutroby,

Jězuso, lubowarjo čistoty,

Jězuso, naš lubowarjo,

Jězuso, Božo pokoja,

Jězuso, zakładniko žiwjenja,

Jězuso, přikłado pócćiwosćow,

Jězuso, horićerjo dušow,

Jězuso, naš Božo,

Jězuso, naš wućeko,

<pb n="469"/>

Jězuso, wótče khudych,

Jězuso, pokłado wěriwych,

Jězuso, dobry pastyrjo,

Jězuso, wěrne swětło,

Jězuso, wěčna mudrosć,

Jězuso, njeskónčna dobrota,

Jězuso, naš pućo a žiwjenjo,

Jězuso, wjesołosć Jandźelow,

Jězuso, kralo Patriarchow,

Jězuso, mištrje Japoštołow,

Jězuso, wučerjo Sćenikow,

Jězuso, sylnosć Martrarjow,

Jězuso, swětło Wuznawarjow,

Jězuso, čistosć Knježnow,

Jězuso, króna wšitkich Swjatych,

Budź nam hnadny, přelutuj nas, Jězuso.

Budź nam hnadny, wusłyš nas, Jězuso.

Wot wšitkoho złoho, } wumož nas, Jězuso!

Wot wšitkoho hrěcha,

Wot Twojoho hněwa,

Wot lečenjow djaboła,

Wot ducha nječistoty,

Wot wěčneje smjerće,

Wot njekedźbowanja Twojich nutřdawanjow,

<pb n="470"/>

Přez potajnosć Twojoho swjatoho wočłowječenja,

Přez Twój narod,

Přez Twoju młodosć,

Přez Twoje bójske žiwjenjo,

Přez Twoje dźěła,

Přez Twoju stysknosć a bolosć,

Přez Twój křiž a wopušćenosć,

Přez Twoju mučnosć,

Přez Twoje horjestaćo,

Přez Twoje horjestpěćo,

Přez Twoju wjesołosć,

Přez Twoju hordosć,

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj nas, Jězuso.

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, Jězuso.

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so Jězuso, słyš
nas.

Jězuso słyš nas.

Jězuso wusłyš nas.

Knježe Jězu Khryšće, kotryž sy prajił: Prošće a dostanjeće, pytajće a
namakaće, kłapajće a wotewri so wam; my prosymy, daj nam prošacym
nakhilnosć k Twojej bójskej <pb n="471"/>lubosći, zo bychmy Tebje z
cyłej wutrobu, hortom a skutkom lubowali a ženje we Twojej khwalbje
njepřestali.

Knježe, daj nam wobstajnu bojosć kaž tež lubosć k Twojomu swjatomu
mjenej měć, dokelž ženje bjez Twojoho nawjedowanja njewostajiš tych,
kotrychž we wobstajnosći swojeje lubosće wuwučuješ. Přez našoho Knjeza
Jězusa Khrystusa, Twojoho Syna, kotryž z Tobu žiwy je a kraluje we
jenosći swjatoho Ducha Bóh wěki na wěki. Amen.

4.

Wotpustkna pobožnosć.

Hdyž je połny wotpustk dóstać, dha spěwaj po hódnym dóstaću swjatoho
sakramenta pokuty a po dostojnym woprawjenju sćěhowace modlitwy po
měnjenju swjateje cyrkwje.

a) Přihotowanjo.

O Jězuso! kotryž sy do swěta přišoł, zo bychmy žiwjenjo měli, a je
bohaće měli: ja wěrju, zo sy Ty swojej swjatej cyrkwi kluče njebjeskoho
kralestwa z tym slubjenjom dowěrił, zo wšitko, štož wona na zemi zwjaza
<pb n="472"/>abó wotwjaza, tež we njebjesach zwjazane abó wotwjazane
budźe. Tohodla wěrju, o Jězuso, zo sy swojej cyrkwi móc dał, wotpustki
wudźěleć a zo je wužiwanjo wotpustkow jara wužitne. O zo bych do tych
pokutnych a wujednanych hrěšnikow słušał, na kotrychž Ty ze spodobanjom
hladaš a jich z bohatosću swojeje hnady mytuješ. Ja so toho nadźijam,
mój wumožniko! a z tutej dowěru stupju před Tebje, zo bych poslednje
žadanjo dopjelnił, kotrež je nam cyrkej připoručiła a chcu Tebje we jeje
a cyłoho křesćanstwa naležnosćach prosyć.

b) Próstwa wo powyšenjo a zbožo jeničkeje, swjateje, přezcyłneje a
japoštołskeje cyrkwje.

O Božo, najwyšši pastyrjo a Wótče wěriwych! kotryž přez swjatoho Ducha
cyłu zhromadźiznu cyrkwje wodźiš a swjatosćiš a kotryž sy přez Jězusa
Khrystusa krasnosć Twojoho mjena wšitkim ludam wozjewił: zdźerž skutk
swojeje smilnosće, zo by Twoja swjata cyrkej we wšitkim dobrym rostła,
so po cyłej zemi rozšěrjała a we wuznawanju Twojoho swjatoho mjena
wobstajnje zwostała.

<pb n="473"/>

Zo chcył Ty swoju swjatu cyrkej zakitać a zdźeržeć — prosymy Tebje,
wusłyš nas!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Česć budź Wótcej ....

c) Próstwa wo wukorjenjenjo błudnych wěrow.

Wšohomócny, wěčny Božo! kotryž wšitkich zbóžnjuješ, a njechaš, zo by štó
zahinył: pohladaj hnadnje na duše, kotrež je lesć złoho njepřećela
zjebała! Daj, zo bychu wšitcy čłowjekojo rozšćěpjenja wostajili, błudy
wotpołožili a so k jednosći Twojeje wěrnosće wróćili! Přez Khrystusa
našoho Knjeza. Amen.

Zo chcył Ty njepřećelow Twojeje swjateje cyrkwje ponižić a wobroćić —
prosymy Tebje, wusłyš nas!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Česć budź Wótcej ....

d) Próstwa wo měr a přezjednosć mjez křesćanskimi wjeŕchami.

O Božo! kotryž měr dawaš a přezjednosć lubuješ: daj wšitkim křesćanskim
<pb n="474"/>wjeŕcham, Twojim słužownikam, dospołnu přezjednosć;
wotwobroć wšitke wójny a zwady, zo bychu Twoji wěriwi we dospołnej
swobodźe wěry Tebi słužić móhli. Amen.

Zo chcył Ty křesćanskim kralam a wjeŕcham měr a prawu přezjednosć
wobradźić — prosymy Tebje, wusłyš nas!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Česć budź Wótcej ....

e) Próstwa za pastyrja Khrystusoweje cyrkwje, romskoho bamža.

Najwyšši a wěčny pastyrjo křesćanskoho stadła, Jězuso Khrystuso! Tebi
poručam našoho swjatoho wótca, bamža N., Twojoho naměstnika na zemi.
Wusłyš joho paćerje, dopjelń joho žadanja, kotrež Twoju česć a zbožo
cyrkwje nastupaja. Wodź, rozswětlej, posylń, zakitaj a podpjeraj joho,
zo by Twojej swjatej cyrkwi přecy dostojnje prědkstał a krónu wěčnoho
žiwjenja dóstał. Amen.

Zo chcył Ty japoštołskoho pastyrja a wšitke duchowne rjady cyrkwje we
Twojej swjatej <pb n="475"/>słužbje zdźeržeć — prosymy Tebje, wusłyš
nas!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

Ja wěrju do Boha Wótca ....

Česć budź Wótcej ....

f) Wobzamknjenjo.

O Božo smilnosće! Ty sy swojej cyrkwi móc dał wjazać a wotwjazać.
Dźakownje wužiju ja hnady, kotrež mi wona poskićuje. Njedaj mi to ženje
zabyć, zo jeno woprawdźe želnosćiwi hrěšnikojo, kotřiž su swoju wutrobu
přez pokutu wučisćili, dóstanu wotpustkowu móc a spušćenjo časnych
khostanjow, kotrež mamy na zemi abó we wěčnosći wućerpjeć. Dodaj, hdyž
my krutosć pokutnych skutkow prěnich křesćanow njedosahamy, z Twojej
lubosću a z njeskónčnych zasłužbow Jězusa Khrystusa, we kotrymž maja
wšitcy křesćenjo hnadu a wumoženjo, a přez kotrohož my wot Twojeje
smilnosće njebjesku zbóžnosć wočakujemy. Amen.

<pb n="476"/>

g) Woprowanjo wotpustka za khude duše.

O dobroćiwy Jězuso, kotryž sy k wumoženju wšitkich čłowjekow na křižu
wumrjeł: smil so nad dušemi we čisću, kotrež swoje časne khostanja hišće
wotćerpjełe njejsu, ale so we płomjenjach čisća rjedźa.

Wosebje spomń miłosćiwje na te duše, za kotrež chcu abó so mi słuša,
tutón wotpustk woprować. Wolóž jich ćerpjenja, wokřeẃ je ze smilnosću,
spušć jim jich dołh a dowjedź je do njebjeskeje zbóžnosće, hdźež budźeja
Tebje z wuzwolenymi lubować a khwalić do wěčnosće. Amen.

5.

Litanija wo najswjećišim sakramenće wołtarja.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho Swjaty, smil so nad nami!

<pb n="477"/>

Swjata Trojica, jenitki Božo,

Ty Khlěbje Jandźelow, } smil so nad nami!

Ty Khlěbje, kotryž je z njebjes přišoł,

Ty Khlěbje, kotryž ma we sebi wšitku wokřewnosć,

Ty Khlěbje, kotryž sy k žiwjenju swěta daty,

Ty zakhowany Božo a wumožniko,

Ty króna wuzwolenych,

Ty płodźe ze štoma žiwjenja,

Ty studnja wšitkich hnadow,

Ty přecy trajacy woporje,

Ty njewoblakowany woporje,

Ty jědź Jandźelow,

Ty pokłado wěriwych,

Ty wokřewjenjo pobožnych dušow,

Ty njebjeske mana,

Ty wopomnjećo wšitkich dźiwow božich,

Ty Słowo, kotrež je so mjaso sčiniło,

Ty lubowarjo čistych wutrobow,

Ty swjaty wobłatko,

Ty khelucho žohnowanja,

Ty potajnosć wěry,

Ty najwyšša potajnosć ze wšitkich potajnosćow,

<pb n="478"/>

Ty najswjećiši woporje ze wšitkich woporow,

Ty hnadny woporje k wujednanju za žiwych a morwych,

Ty njebjeske lěkaŕstwo, kotrež před hrěchami zwarnuje,

Ty zwjazko měra a lubosće,

Ty najspodźiwniši dźiwje ze wšitkich dźiwow,

Ty najswjećiše wopomnjećo Khrystusowoho ćerpjenja,

Ty najwosobniše wopomnjećo bójskeje lubosće,

Ty njekrawny woporje,

Ty woporje pobožnosće,

Ty bohatswo wěriwych,

Ty wujednanjo hrěšnikow,

Ty tróšto zrudnych,

Ty jědź za hłódnych,

Ty nasyćenjo swjatych dušow,

Ty lěkaŕstwo khorych,

Ty pućna cyroba mrějacych,

Ty zawdako wěčneje zbóžnosće,

Budź nam smilny, přelutuj nas, o Knježe!

Budź nam smilny, wusłyš nas, o Knježe!

<pb n="479"/>

Wot njedostojnoho wužiwanja Twojoho swjatoho ćěła a krjeje, } wumož nas,
o Knježe!

Wot požadosće mjasa,

Wot požadosće wočow,

Wot pychaŕstwa žiwjenja,

Wot wšitkeje přiležnosće k hrěchej,

Přez žadosć, z kotrejž sy ze swojimi wučownikami jutry dźeržeć chcył,

Přez wulku ponižnosć, z kotrejž sy swojim wučownikam nohi mył,

Přez horjacu lubosć, z kotrejž sy tule najswjećišu potajnosć postajił,

Přez Twoje swjate ćěło a krjej, kotrejž sy nam po sebi zawostajił,

Přez Twoje swjate pjeć rany,

My hrěšnikojo, } prosymy Tebje, słyš nas!

Zo chcył Ty wěru, česćowanjo a pobožnosć k tutej bójskej potajnosći we
nas rozmnohosćić, přisporjeć a dźeržeć,

Zo chcył Ty wšitku złósć we nas morić a wukorjenić,

Zo chcył Ty nas k prawej pokuće a k časćišomu wužiwanju tuteje swjateje
potajnosće zbudźować,

<pb n="480"/>

Zo chcył Ty nas we Twojej hnadźe posylnjeć,

Zo chcył Ty nas přede wšitkim błudom, njepobožnosću, zatwjerdnjenjom a
sleposću wutroby zwarnować,

Zo chcył Ty nas přede wšitkim lečenjom złoho Ducha zakitać,

Zo chcył Ty naše zmysła z hnadu Twojoho domapytanja rozswětlić a
wučisćić,

Zo chcył Ty nas z wóhnjom Twojeje božeje lubosće zahorić,

Zo chcył Ty nas z Twojej wěčnej lubosću zjednosćić,

Zo chcył Ty nas we smjertnej hodźinje z tutej bójskej pućnej cyrobu
posylnić a wobstarać,

Zo chcył Ty nas k hosćinje wěčnoho žiwjenja dowjesć,

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj nas, o
Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Knježe!

<pb n="481"/>

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami, o
Knježe!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Wótče naš ....

Khlěb z njebjes sy jim wobradźił. Alleluja.

Kotryž ma we sebi wšitku wokřewnosć. Alleluja.

O Božo, kotryž sy nam we spodźiwnej Swjatosći wopomnjećo Twojoho
ćerpjenja zawostajił; my prosymy Tebje, daj, zo bychmy swjate potajnosće
Twojoho Ćěła a Krjeje tak česćowali, zo bychmy płody Twojoho wumoženja
we sebi nadobnje nazhonili. Kotryž žiwy sy a kraluješ wěki na wěki.
Amen.

6.

Tŕi poklečenja před swjećećom maćerje božeje.

Sto tysac króć budź powitana přez najsłódšu wutrobu Jězusowu, o Marija,
Ty mjeze <pb n="482"/>wšitkimi wuzwolena dźowka njebjeskoho Wótca,
hordozna maćeŕ wěčnoho Syna božoho, najčisćiša njewjesta swjatoho Ducha,
złoty templo najswjećišeje Trojicy! Wobroć swojej miłosćiwej woči ke
mni; přetož Tebi skoržu a wozjewjam z rozkatej wutrobu a z najwjetšej
dowěru wšě swoje naležnosće a nuzu, a spušćam so na Tebje, zo hnadnje na
mnje posłuchaš.

Strowa sy Marija ....

Sto tysac króć budź powitana přez najsłódšu wutrobu Jězusowu, o Marija,
maćeŕ a knježna, wot kotrejež je kral njebjes narodźeny a ćěšeny był.
Před Tobu ponižnje swoju njehódnu próstwu wozjewjam a nadźijam so, zo
mje prjedy wot so njepušćiš, hač sym Twoju maćeŕsku pomoc nazhonił.

Strowa sy Marija ....

Sto tysac króć budź powitana přez najsłódšu wutrobu Jězusowu, o Marija,
kralowna a knjeni njebjes a zemje, Ty zhromadny wućeko wšitkich tyšnych!
Nihdźe njeje nichtó, kiž je na Tebje swoju nadźiju stajał a Tebje pilnje
česćował, za kotrohož Ty prosyła a <pb n="483"/>jomu pomhała njejsy.
Tohodla so nadźijam, zo tež mje z mojej próstwu hnadnje wusłyšiš.

Strowa sy Marija ....

O najdobroćiwša knježna, kralowna mojeje wutroby, moja maćeŕ, moje
žiwjenjo, moja słódkosć a moja nadźija, kotraž nikoho njezastorčiš, kiž
k Tebi ćěka: ja Tebje ponižnje prošu přez wosebnu hnadu, z kotrejž je
Tebje Bóh wuhotował, a přez mócne skutki, kotrež je wón na Tebi činił:
njezacpěj moje prošenjo, ale wusłyš mje, za tym hač je to k wjetšej
česći božej a k spomoženju mojeje duše. Wosebje Tebje prošu, Ty chcyła
mi we mojej smjertnej hodźinje swěrnje pomhać, mje ze swojim maćeŕskim
wobličom zwjeselić, a mi pola Twojoho najlubšoho Syna Jězusa hnadne
sudźenjo a wěčnu zbóžnosć wuprosyć. Amen.

7.

Litanija k česći swjatoho Józefa.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

<pb n="484"/>

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho swjaty, smil so nad nami!

Swjata Trojica, jenitki Božo, smil so nad nami!

Swjata Marija, bjez herbskoho hrěcha podjata, Ty njewjesta swjatoho
Józefa, proš za nas!

Swjaty Józefje, Ty najčisćiši nawoženja knježny Marije, } proš za nas!

Ty zežiwjerjo a zakitarjo Jězusowy,

Ty wot swjatoho Ducha hako sprawny wobswědčeny,

Ty rozomny a rozhladny hospodarjo,

Ty zakitarjo Marijnoho knježnistwa,

Ty swěrny přewodźerjo a tróštarjo Marije,

Ty přikłado najčisćišeje čistosće,

Ty přikłado najhłubšeje ponižnosće,

Ty přikłado swjateje lubosće,

Ty přikłado wšitkich pócćiwosćow,

Ty špihelo młodźencow,

Ty špihelo mandźelskich,

Ty špihelo hospodarjow,

<pb n="485"/>

Ty špihelo dźěłaćerjow,

Kiž sy Ty wočłowječenjo wěčnoho Słowa přez zjewjenjo bože spóznał, }
proš za nas!

Kiž sy Ty we posłušnosći z Mariju do Bethlehema pućował,

Kiž sy Ty dostojnjeny był, přitomny być při Jězusowym narodźe,

Kiž sy Ty z Mariju hnadu dóstał, noworodźenomu Zbóžnikej we žłobju prěni
so modlić,

Kiž sy Ty z Mariju dźěćatko we templu Bohu prědkstajił,

Kiž sy Ty na napominanjo jandźela z Jězusom a joho maćerju do Egipta
ćeknył,

Kiž sy Ty po Herodesowej smjerći z dźěćatkom a joho maćerju so zasy do
kraja Israel wróćił,

Kiž sy Ty Jězusa tři dny z joho maćerju z bolosću pytał a we templu mjez
pismawučenymi z radosću zasy namakał,

Ty, kotromuž běše Knjez wšitkich knjezow poddaty,

Ty wučerjo modlerjow,

<pb n="486"/>

Ty wućeko zrudnych,

Ty wótče khudych,

Ty zdźeržerjo pokoja,

Ty zakito pućowarjow,

Ty tróšće mrějacych,

Ty naš lubostny zastupniko,

Ty naš mócny zakitarjo,

Ty zakitarjo cyrkwje božeje,

We wšitkich našich naležnosćach,

We wšitkich našich nuzach,

We času spytowanja,

Na wšěch pućach našoho powołanja,

We času khorosće,

We hodźinje našeje smjerće,

Před božim sudnym stołom,

My hrěšnikojo, } prosymy će, wusłyš nas!

Přez Twoje wuzwolenjo za Jězusowoho zežiwjerja,

Přez Twoje pócćiwe mandźelstwo,

Přez Twoju wótcowsku starosć a swěru,

Přez Twoje wobćežnosće a dźěła,

Přez wšitke Twoje pócćiwosće,

Přez Twoju wilku česć a wěčnu zbóžnosć,

My zakita potrěbni,

<pb n="487"/>

Zo chcył nam Ty wot Jězusa wodaćo našich hrěchow wuprosyć,

Zo chcył Ty wšitkim knježnam a mandźelskim přisłušnu pócćiwosć a čistosć
wuprosyć,

Zo chcył Ty wšitkich prědkstejerjow we wobknježenju poddanow podpjerać,

Zo chcył Ty wšitkim staršim, hospodarjam a hospozam hnadu, mudrosć a
sylnosć k kubłowanju jich dźěći a domjacych we ćahnitbje a bohabojosći
wobstarać,

Zo chcył Ty wšitkich, kotřiž so na Twoju zastupnu próstwu spušćeja,
zakitać,

Zo chcył Ty wšitkim pod Twoje mjeno a pod Twój zakit stajenym towaŕstwam
z wótcowskej mocu pomhać,

Zo chcył nam Ty z Jězusom a Mariju we našim smjertnym bědźenju pomhać,

Zo chcył Ty dušam wotemrjetych Khrystusawěriwych ze Swojej zastupnej
próstwu na pomoc khwatać, prosymy će, wusłyš nas!

<pb n="488"/>

Swjaty Józefje, prosymy će, wusłyš nas!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, hrěchi swěta, přelutuj
nas, o Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami, o
Knježe!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Wótče naš ....

Strowa sy Marija ....

V. Proš za nas, swjaty Józefje!

R. Zo bychmy dostojnjeni byli slubjenjow Khrystusowych.

My prosymy, o Knježe, zo bychmy přez zasłužby nawoženje Twojeje
najswjećišeje Rodźićeŕki pomoc dóstali, a zo by, štož naša zamožnosć
dostać njemóže, na joho zastupnu próstwu so nam wudźěliło; kiž Ty žiwy
sy a kraluješ z Bohom Wótcom w jednosći Ducha swjatoho Bóh wěki na wěki.
Amen.

<pb n="489"/>

8.

Dwanaće-hwězdaŕ.

(Róžowc z 12 hwězdow.)

Česćujmy a khwalmy najswjećišu Trojicu, kotraž je nam knježnu Mariju
dała, woblečenu ze słóncom, a měsačk je pod jeje nohomaj, a jeje hłowa
je wudebjena z potajnej krónu dwanaće hwězdow. Amen.

Česćujmy a khwalmy Boha Wótca, kotryž je knježnu Mariju za swoju dźowku
wuzwolił. Amen.

Wótče naš ....

Khwaleny budź Bóh Wótc, kotryž je knježnu Mariju hako maćeŕ swojoho
bójskoho Syna postajił. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź Bóh Wótc, kotryž je knježnu Mariju w jeje podjeću před
wšitkim hrěchom zwarnował. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź Bóh Wótc, kotryž je knježnu Mariju we jeje narodźe z
najwosobnišimi hnadami wudebił. Amen.

Strowa sy Marija ....

<pb n="490"/>

Khwaleny budź Bóh Wótc, kotryž je knježnje Mariji swjatoho Józefa hako
towaŕša a najčisćišoho nawoženju dał. Amen.

Strowa sy Marija ....

Česé budź Wótcej ....

Česćujmy a khwalmy Syna božoho, kotryž je sebi knježnu Mariju za maćeŕ
wuzwolił. Amen.

Wótče naš ....

Khwaleny budź Syn boži, kotryž je so w žiwoće knježny Marije wočłowječił
a dźewjeć měsacow we nim bydlił. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź Syn boži, kotryž je so z knježny Marije narodźił a wot
njeje ćěšeny był. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź Syn boži, kotryž je knježnje Mariji hako dźěćo w
posłušnosći podaty był. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź Syn boži, kotryž je knježnje Mariji potajnosće wumoženja
wozjewił. Amen.

Strowa sy Marija ....

Česć budź Wótcej ....

<pb n="491"/>

Česćujmy a khwalmy swjatoho Ducha, kotryž je sebi knježnu Mariju za
njewjestu wuzwolił. Amen.

Wótče naš ....

Khwaleny budź swjaty Duch, kotryž je knježnje Mariji najprjedy swoje
mjeno wozjewił. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź swjaty Duch, přez kotrohož je Marija knježna a maćeŕ była.
Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź swjaty Duch, přez kotrohož je knježna Marija žiwy templ
najswjećišeje Trojicy była. Amen.

Strowa sy Marija ....

Khwaleny budź swjaty Duch, přez kotrohož je knježna Marija we njebjesach
wyše wšitkich stworjenjow powyšena. Amen.

Strowa sy Marija ....

Česć budź Wótcej ....

Za cyrkej, wěru, pokoj wěrchow a zahnaćo błudow:

Budź powitana kralowna (hl. str. 265).

Čiń mje dostojnoho, Tebje khwalić, o swjatosćena knježna; daj mi móc
napřećo Twojim njepřećelam.

<pb n="492"/>

Khwaleny budź Bóh we swojich Swjatych. Amen.

9.

Litanija k wšitkim Swjatym.

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Božo Wótče z njebjes, smil so nad nami!

Božo Syno, wumožniko swěta, smil so nad nami!

Božo Ducho swjaty, smil so nad nami!

Swjata Trojica jednitki Božo, smil so nad nami!

Swjata Marija, }proš za nas!

Swjata boža rodźićeŕka,

Swjata knježna wšěch knježnow,

Swjaty Michale,

Swjaty Gabrielo,

Swjaty Rafaelo,

Wšitcy swjeći Jandźelojo a Arcjandźelojo, prošće za nas.

Wšitke swjate rjady zbóžnych duchow, prošće za nas.

<pb n="493"/>

Swjaty Jano křćeniko, proš za nas!

Swjtaty Józefje, proš za nas!

Wšitcy swjeći Patriarchojo a Profetojo, prošće za nas!

Swjaty Pětrje, }proš za nas!

Swjaty Pawle,

Swjaty Handrijo,

Swjaty Jakubje,

Swjaty Jano,

Swjaty Domašo,

Swjaty Jakubje,

Swjaty Filipje,

Swjaty Bartołmjo,

Swjaty Matejo,

Swjaty Symanje,

Swjaty Tadejo,

Swjaty Matijo,

Swjaty Barnabje,

Swjaty Lukašo,

Swjaty Marko,

Wšitcy swjeći Japoštołojo a Sćenikojo, prošće za nas!

Wšitcy swjeći Wučownikojo Knjeza, prošće za nas!

Wšitcy swjeći Njewinowaći, prošće za nas!

<pb n="494"/>

Swjaty Šćěpanje, proš za nas!

Swjaty Ławrjenco, proš za nas!

Swjaty Vincenco, proš za nas!

Swjataj Fabiano a Bosćano, proštaj za nas!

Swjataj Jano a Pawle, proštaj za nas!

Swjataj Kosma a Damiano, proštaj za nas!

Swjataj Gervasio a Protasio, proštaj za nas!

Wšitcy swjeći Martrarjo, prošće za nas!

Swjaty Sylvestrje, }proš za nas!

Swjaty Hrehorjo,

Swjaty Ambrosio,

Swjaty Hawštyno,

Swjaty Hieronymje,

Swjaty Měrćino,

Swjaty Mikławšo,

Swjaty Benno,

Wšitcy swjeći Biskopojo a Wuznawarjo, prošće za nas!

Wšitcy swjeći Wučerjo, prošće za nas!

Swjaty Antonje, }proš za nas!

Swjaty Benedikto,

Swjaty Bernardo,

Swjaty Dominiko,

Swjaty Francisko,

<pb n="495"/>

Wšitcy swjeći Měšnikojo a Levitojo, prošće za nas!

Wšitcy swjeći Mnichojo a Pustnikojo, prošće za nas!

Swjata Marija Madlena, }proš za nas!

Swjata Agatha,

Swjata Lucia,

Swjata Hańža,

Swjata Cecilia,

Swjata Khatyrna,

Swjata Anastasia,

Wšitke swjate Knježny a Wudowy, prošće za nas!

Wšitcy Swjeći a Swjate bože, prošće za nas!

Budź nam smilny, přelutuj nas, o Knježe!

Budź nam smilny, wusłyš nas, o Knježe!

Wot wšitkoho złoho, wumož nas, o Knježe!

Wot wšitkoho hrěcha, }wumož nas, o Knježe!

Wot Twojoho hněwa,

Wot nahłeje a překhwataneje smjerće,

Wot lečenjow djaboła,

Wot hněwa, hidźenja a wšitkeje złeje wole,

Wot ducha kurwaŕstwa,

Wot błyska a njewjedra,

<pb n="496"/>

Wot pruta zemjerženja,

Wot mora, hłodu a wójny,

Wot wěčneje smjerće,

Přez potajnosć Twojoho swjatoho wočłowječenja,

Přez Twój přikhad,

Přez Twój narod,

Přez Twoju křćeńcu a swjate posćenjo,

Přez Twój křiž a ćerpjenjo,

Přez Twoju smjerć a pohrjebanjo,

Přez Twoje swjate zasyhorjestaćo,

Přez Twoje spodźiwne do njebjes stpěćo,

Přez přikhad Ducha swjatoho Tróštarja,

Na sudnym dnju,

My hrěšnikojo, prosymy Tebje, słyš nas!

Zo by nas přelutował, } prosymy Tebje, słyš nas!

Zo by nam wodał,

Zo chcył nas k prawej pokuće dowjesć,

Zo chcył swoju swjatu cyrkej wobknježić a zdźeržeć,

Zo chcył japoštołskoho pastyrja a wšitke duchowne rjady we swjatej wěrje
zdźeržeć,

Zo chcył njepřećelow swjateje cyrkwje ponižić,

<pb n="497"/>

Zo chcył křesćanskim kralam a wěrcham měr a přezjednosć darić,

Zo chcył cyłomu křesćanskomu ludej pokoj a zjednoćenjo wobradźić,

Zo chcył nas we Twojej swjatej słužbje posylnić a zdźeržeć,

Zo by naše mysle k njebjeskim žadosćam pozběhnył,

Zo by wšitkim našim dobroćerjam z wěčnymi kubłami zapłaćił,

Zo by naše, našich bratrow, přećelow a dobroćerjow duše před wěčnym
zatamanjom zwarnował,

Zo chcył zemje płody dać a zdźeržeć,

Zo chcył wšitkim wotemrjetym wěriwym wěčny wotpočink darić,

Zo chcył nas wusłyšeć,

Syno boži,

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, přelutuj nas, o
Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, wusłyš nas, o Knježe!

O Jehnjo bože, kotrež prječ bjerješ hrěchi swěta, smil so nad nami!

<pb n="498"/>

Khryšće, słyš nas!

Khryšće, wusłyš nas!

Knježe, smil so nad nami!

Khryšće, smil so nad nami!

Knježe, smil so nad nami!

Wótče naš ....

10.

Próstwa wo wobwarnowanjo.

*** Swjata knježna, maćeŕ Słowa, kiž je so we Tebi wočłowječiło;
wudźěleŕka hnadow a wućeko hrěšnikow! Ze žiwej wěru wobroćamy so k
Twojej maćeŕskej lubosći, a prosymy Tebje wo hnadu, zo bychmy so přecy
po božej a po Twojej woli zadźerželi. Do Twojeju najswjećišeju rukow
kładźemy kóždy swoju wutrobu a prosymy pola Tebje wo zbožownosć ćěła a
duše. My so kruće nadźijamy, najlubostniša maćeŕ, zo Ty nas wusłyšiš.
Tohodla ze žiwej dowěru spěwamy:

Strowa sy Marija .... (3 króć.)

O Knježe, wobwarnuj na zastupnu próstwu přecy čisteje knježny Marije
Twojich słužownikow hnadnje přede wšej škodu, a zakitaj nas, kotřiž
ponižnje před Tobu klečimy, hnadnje <pb n="499"/>před lečenjemi wšěch
njepřećelow. Přez Khrystusa našoho Knjeza. Amen.

11.

Powitanjo.

*** Budź powitana, nadobna kralowna pokoja, najswjećiša maćeŕ boža
Marija! sčiń přez najswjećišu wutrobu Jězusa, Twojoho Syna, a wěrcha
pokoja, zo by boži hněw wopřestał a Bóh we pokoju nad nami knježił.

Spomń, o najdobroćiwša knježna (hl. str. 233).

12.

Wšědne woprowanjo dźěła.

Najzbóžniša knježna Marija, wuproš mi hnadu a pomhaj, zo bych swoje
dźěło započał a dokonjał po božej woli a po měnjenju, z kotrymž su Twój
Syn Jězus Khrystus a Ty a wšitcy Swjeći swoje dźěła wobstarali. Najlubši
Jězuso, wzmi tele moje dźěło z rukow Twojeje žohnowaneje maćerje; połož
je do swojeje, z hlebju překłóteje strony a woporuj je njebjeskomu
Wótcej k spodobanju. Amen.

<pb n="500"/>

13.

Modlitwa wo zastupnu próstwu swjateje Marije.

O moja najswjećiša maćeŕ! ja spóznawam a widźu te hnady, kiž sy mi
wuprosyła; ja widźu tež tón njedźak mojoho njewužitnoho trjebanja
tychsamych. Njedźakny čłowjek pak njeje dalšich dobrotow wjacy hódny: a
tola njecham ja moju dowěru na Twoju miłosć pušćić. O moja wulka
zastupnica, wobžaruj mje. Ty sy wudźěleŕka hnadow, kotrež Bóh nam khudym
přispěje, a tohodla je wón Tebi tajku móc, tajke bohatstwo, tajke kubła
dał, zo by Ty nam k pomocy přišła. Do Twojeju rukow poručam ja moje
wěčne wozboženjo, Tebi poručam swoju dušu. Ja chcu bjez Twojich cyle
wosebitych słužownikow być ličeny; njewotpokazaj mje. Ty pytaš khudych,
zo by jim pomhała; duž njewopušć hrěšnika, kiž pola Tebje swój wućek
pyta. Ryč za mnje; Twój Syn dopjelni kóždu Twojich próstwow. Wzmi mje
pod Twój zakit, a to mi dosaha; přetož hdyž Ty mje zakitaš, njeboju so
ničoho wjacy; njejsym mojich wobeńdźenych hrěchow <pb n="501"/>dla we
straše, přetož Ty mi za tesame wodaćo wot Boha wuprosyš; njeboju so
djabołow, přetož Ty sy mócniša hač cyła hela; njeboju so tež Jězusa
mojoho sudnika, přetož Twoja próstwa joho ze mnu wujedna. Zakitaj mje
tak, moja maćeŕ, a wuproš mi wodaćo mojich hrěchow, lubosć k Jězusej,
swjatu wobstajnosć we dobrym, zbóžnu smjerć a wěčnu zbóžnosć. Wěrno je,
zo tele hnady njezasłužu, ale, prosyš-li Ty toho Knjeza za mnje, je tola
dóstanu. Proš tak Jězusa za mnje. O Marija, moja kralowna, k Tebi mam ja
dowěrnosć, we tejle nadźiji namakam ja wotpočink a žiwjenjo k nowomu
skutkowanju, a z tejle nadźiju chcu ja wumrjeć. Amen.

14.

Modlitwa wo trěbne pócćiwosće.

*** Ja česćuju Tebje, najswjećiša knježna Marija z cyłej wutrobu a wyše
wšitkich jandźelow a Swjatych we njebjesach hako dźówku wěčnoho Wótca.
Tebi podawam swoju dušu ze wšěmi jeje mocami.

Strowa sy Marija ....

<pb n="502"/>

Ja česćuju Tebje, najswjećiša knježna Marija, z cyłej wutrobu a wyše
wšitkich jandźelow a Swjatych we njebjesach hako maćeŕ jednorodźenoho
Syna božoho. Tebi podawam swoje ćěło ze wšěmi joho zmysłami.

Strowa sy Marija ....

Ja česćuju Tebje, najswjećiša knježna Marija; z cyłej wutrobu a wyše
wšitkich jandźelow a Swjatych we njebjesach hako lubowanu njewjestu
swjatoho Ducha. Tebi podawam swoju wutrobu ze wšěmi jeje začućemi.

Strowa sy Marija ....

Nětko Tebje prošu, Ty chcyła mi wot najswjećišeje Trojicy wšitke hnady
wuprosyć, kotrež su mi k zbóžnosći trěbne. Amen.

15.

Próstwa wo zbóžnu smjerć.

O moja knjeni, swjata Marija! ja Tebje prošu, pomhaj mi přez wulku móc,
kotruž je Tebi Bóh Wótc we swojej wšohomócnosći wudźělił. Wotwobroć we
mojej smjertnej hodźinje wšitku móc mojich njepřećelow wote mnje.

Strowa sy Marija ....

<pb n="503"/>

O moja knjeni, swjata Marija! ja Tebje prošu, pomhaj mi přez wědomnosć a
mudrosć, z kotrejž je Tebje Bóh Syn napjelnił. Rozswětlej a posylnjej
moju dušu we mojej smjertnej hodźinje ze swětłom wěry, zo mje žadyn błud
a žana njewědomosć njeby zaslepiła a do njezboža storčiła.

Strowa sy Marija ....

O moja knjeni, swjata Marija! ja Tebje prošu, pomhaj mi přez přenadobnu
lubosć, kotruž je Bóh swjaty Duch do Tebje wulinył. Zašćěṕ mi we mojej
smjertnej hodźinje słódkosć bójskeje lubosće, zo bych přez nju wot
wšitkeje stysknosće a hordosće wumoženy był a swoju wutrobu z njebjeskim
tróštom wokřewjenu měł.

Strowa sy Marija ....

16.

Modlitwa před swjatym křižom.

*** Hlej, mój najdobroćiwši a najlubostniši Jězuso! ja kleču před Twojim
najswjećišim wobličom a prošu Tebje z hłubokosće swojeje wutroby: Ty
chcył mi do wutroby <pb n="504"/>zašćěpić žiwe začuća wěry, nadźije a
lubosće, wěrneje želnosće na mojich hrěchach, a krutoho prědkwzaća, zo
Tebje ženje wjacy zrudźić njezechcu. Tohodla wobhladuju z njedźělenej
lubosću a z wutrobnej sobuželnosću Twoje swjate pjeć rany a stajam sebi
před woči, štož je profeta David wo Tebi prajił, mój Jězuso: ,,Mojej
rucy a nozy su překłóli a wšě moje kosće přeličili.”

Pokazowaŕ.

Prěni dźěl.

Žiwjenjo swjateje Marije, wukładowanjo lauretanskeje litanije a
rozpominanja wažnych wěrnosćow a winowatosćow.

I. Prěni dźeń. str.

1. Swjata Marija, kralowna meje 3

2. Potajna róža 5

3. Swěrnosć w dobrych prědkwzaćach 7

II. Druhi dźeń.

1. Swjata Marija, přez profetow připowjedowana 9

2. Kralowna profetow 12

3. Khodź stajnje w přitomnosći božej 13

III. Třeći dźeń.

1. Swjata Marija, dźěćo božeje hnady 15

2. Kralowna patriarchow 18

3. Křesćanska swójba 20

IV. Štwórty dźeń.

1. Swjata Marija, bjez herbskoho hrěcha podjata 21

2. Kralowna bjez herbskoho hrěcha podjata 23

3. Zakhowaj křćeńsku hnadu 28

<pb n="506"/>

V. Pjaty dźeń. str.

1. Narod swjateje Marije 30

2. Wina našeje radosće 32

3. Wažnosć časnoho žiwjenja 33

VI. Šesty dźeń.

1. Mjeno swjateje Marije 36

2. Swjata Marija; — jutna hwězda 39

3. Twoje powołanjo 42

VII. Sedmy dźeń.

1. Woprowanjo swjateje Marije 44

2. Najrozomniša knježna; — stole mudrosće 46

3. Dźěćace lěta 48

VIII. Wosmy dźeń.

1. Přebywanjo swjateje Marije we templu 51

2. Swěrna knježna 53

3. Bohu słužić — je zbóžna słužba 54

IX. Dźewjaty dźeń.

1. Swjata Marija čini Bohu slub knježnistwa 56

2. Swjata knježna knježnow; — kralowna knježnow 58

3. Wosobnosć knježnistwa 60

X. Dźesaty dźeń.

1. Swjata Marija, z Józefom slubjena 63

2. Davidowy tórmje; — helfanto-zubjany tórmje 65

3. Khudoba 67

XI. Jědnaty dźeń.

1. Přizjewjenjo swjateje Marije 70

2. Česćowna knježna; — khwalobna knježna 76

3. Posłušnosć 77

<pb n=”507”/>

XII. Dwanaty dźeń. str.

1. Swjata Marija je wot Ducha swjatoho podjała 79

2. Złoćany domje; — kašćo sluba 82

3. Swjate woprawjenjo 84

XIII. Třinaty dźeń.

1. Swjata Marija dźe, Hilžbjetu wopytać 87

2. Dobroćiwa knježna 90

3. Samota a towaŕstwo 91

XIV. Štyrnaty dźeń.

1. Swjata Marija spěwajo Boha khwali 94

2. Wosobne sudobjo pobožnosće 97

3. Prawa modlitwa 99

XV. Pjatnaty dźeń.

1. Swjata Marija wot Józefa přijata 102

2. Najšwarniša maćeŕ; — najčisćiša maćeŕ 104

3. Dospołnosć we mandźelstwje 105

XVI. Šěsnaty dźeń.

1. Swjata Marija dźe do Bethlehema a čaka na porod 107

2. Špihelo sprawnosće 108

3. Sćeŕpne podaćo 110

XVII. Sydomnaty dźeń.

1. Swjata Marija porodźi swojoho jednorodźenoho Syna, na kotrymž so
jandźelojo zraduja 112

2. Swjata boža rodźićeŕka; — maćeŕ stworićerja 114

3. Měj ponižnosć 116

<pb n=”508”/>

XVIII. Wósomnaty dźeń. str.

1. Swjata Marija pokazuje Jězusa prěnim česćerjam 118

2. Khrystusowa maćeŕ; — maćeŕ Zbóžnika 121

3. Khodź rady do cyrkwje 123

XIX. Dźewjatnaty dźeń.

1. Swjata Marija Jězusa do templa njese a woporuje 125

2. Njezranjena maćeŕ; — njeposłabjena maćeŕ 128

3. Winowatosće staršeju 129

XX. Dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija z Jězusom do Egipta ćěka 131

2. Wućeko hrěšnikow 132

3. Zdal so smjertnoho hrěcha 135

XXI. Jedyn a dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija zhubi a namaka Jězusa w Jerusalemje 137

2. Maćeŕ božeje hnady 140

3. Słyš bože słowo 141

XXII. Dwaj a dwacyty dźeń.

1. Domjace žiwjenjo swjateje Marije 143

2. Spodźiwna maćeŕ; — lubozna maćeŕ 145

3. Dobry porjad wšědnoho žiwjenja 146

XXIII. Tři a dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija na kwasu we Kana 148

2. Pomocnica křesćanow 151

3. Lubosć k bližšomu 152

XXIV. Štyri a dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija hako wudowa Jězusa sćěhuje 154

2. Mócna knježna 157

3. Sćěhowanjo za Jězusom 158

<pb n=”509”/>

XXV. Pjeć a dwacyty dźeń. str.

1. Swjata Marija při Jězusowym ćerpjenju a wumrjeću 161

2. Kralowna martrarjow 166

3. Hela 168

XXVI. Šěsć a dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija po Jězusowym horjestaću zwjeselena, čaka na swoju
smjerć 170

2. Kralowna japoštołow; — kralowna wuznawarjow 172

3. Pokuta 174

XXVII Sydom a dwacyty dźeń.

1. Smjerć swjateje Marije 176

2. Tróštaŕka zrudnych; — strowjo khorych 177

3. Smjerć 179

XXVIII. Wósom a dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija z ćěłom do njebjes wzata 182

2. Duchowne sudobjo; — česćowne sudobjo 185

3. Boži sud 186

XXIX. Dźewjeć a dwacyty dźeń.

1. Swjata Marija w njebjesach krónowana 190

2. Kralowna jandźelow; — kralowna wšitkich swjatych 192

3. Njebjesa 195

XXX. Třicyty dźeń.

1. Swjata Marija wot Boha mjez křesćanstwom překrasnjena 197

2. Njebjeske wrota 202

3. Mała ličba wuzwolenych 203

<pb n=”510”/>

XXXI. Jedyn a třicyty dźeń. str.

1. Swjata Marija ze wšitkich Swjatych we cyrkwi najbóle česćena 205

2. Kralowna najswjećišoho rózarija 211

3. Prócuj so za najwjetšej dospołnosću 212

Druhi dźěl.

Česćowanjo swjateje Marije na jeje swjedźenjach. Wšelake paćerje a
pobožnosće.

I. Rańša pobožnosć. str.

1. Rańše zdychnjenja k Bohu 217

2. Rańše paćerje 218

3. Jandźelske powitanjo 223

II. Wšelake pozdyški wob dźeń 225

III. Wječorna pobožnosć.

1. Jandźelske powitanjo 230

2. Wječorne paćerje 230

3. Wobzamknjenjo paćerjow 234

IV. Paćerje na božej mši 236

V. Nyšporna pobožnosć 256

VI. Spowjedna pobožnosć.

1. Před přepytowanjom swědomja 267

2. Po přepytowanju swědomja 268

3. Před spowjedźu 270

4. Modlitwa po spowjedźi 271

<pb n=”511”/>

VII. Woprawjeńska pobožnosć. str.

1. Před swjatym woprawjenjom 275

2. Při swjatym woprawjenju 282

3. Po swjatym woprawjenju 283

VIII. Česćenjo swjateje Marije w advenće.

1. Rozpominanjo adventne 288

2. Boža mša na Jutnjach 288

IX. Swjedźeń njewoblakowanoho podjeća swjateje Marije (8. decembra).

1. Stawizna 293

2. Boža mša 293

3. Wšelake počesćenja 297

X. Dźeń přenjesenja lauretanskoho domu (10. decembra).

1. Stawizna 302

2. Boža mša 302

3. Lauretanska litanija 305

XI. Dźeń čakanja swjateje Marije na porod (18. decembra).

1. Stawizna 309

2. Boža mša 309

3. Novena adventna (wot M. Wałdy) 311

XII. Dźeń slubjenja swjateje Marije (23. januara).

1. Stawizna 316

2. Boža mša 316

<pb n=”512”/>

XIII. Swjedźeń čistosćenja (swěčk) swjateje Marije (2. februara). str.

1. Stawizna 320

2. Swjećenjo swěčkow 320

3. Wudźělenjo swjećenych swěčkow a wobkhad 324

4. Boža mša 326

5. Modlitwa 330

XIV. Swjedźeń přizjewjenja swjateje Marije (25. měrca).

1. Stawizna 332

2. Boža mša 332

3. Modlitwa 334

4. Litanija na swjedźenje swjateje Marije 337

XV. Dźeń sydom bolosćow swjateje Marije (pjatk po 5. njedź. posta).

1. Stawizna 342

2. Boža mša 343

3. Róžowc k česći 7 bolosćow swjateje Marije 349

4. Pobožnosć k česći bolosćiweje wutroby swjateje Marije 352

5. Próstwa k bolosćiwej maćeri božej 355

6. Modlitwa 357

XVI. Dźeń zjewjenja swjećeća swjateje Marije „wo dobrej radźe“ (26.
hapryla).

1. Stawizna 359

2. Boža mša 359

<pb n=”513”/>

XVII. Česćenjo swjateje Marije w meji. str.

1. Wšědne rozpomnjenjo 364

2. Mejski nyšpor 364

XVIII. Dźeń swjateje Marije pomocnicy křesćanow (24. meje).

1. Stawizna 369

2. Boža mša 369

XIX. Swjedźeń domapytanja swjateje Marije (2. julija).

1. Stawizna 372

2. Boža mša 372

3. Modlitwa 376

XX. Dźeń dźiwow swjateje Marije (9. julija).

1. Stawizna 378

2. Boža mša 378

XXI. Dźeń swjateje Marije na horje Karmel (skapulira). (16. julija).

1. Stawizna 380

2. Boža mša 380

3. Modlitwa 382

XXII. Dźeń poswjećenja cyrkwje swjateje Marije „na sněhach“ (5.
augusta).

1. Stawizna 383

2. Boža mša 383

<pb n=”514”/>

XXIII. Předdźeń do njebjes wzaća swjateje Marije (14. augusta). str.

1. Stawizna 386

2. Boža mša 386

XXIV. Swjedźeń do njebjes wzaća swjateje Marije (15. augusta).

1. Stawizna 389

2. Swjećenjo zelow a sadu 389

3. Boža mša 394

4. Modlitwa 397

XXV. Dźeń najčisćišeje wutroby swjateje Marije (njedźelu po 22.
augusće).

1. Stawizna 400

2. Litanija wo njewoblakowanej wutrobje swjateje Marije 403

3. Powitanja najswjećišeje wutroby swjateje Marije 407

XXVI. Swjedźeń naroda swjateje Marije (8. septembra).

1. Stawizna 409

2. Boža mša 409

3. Modlitwa 411

XXVII. Dźeń mjena swjateje Marije (njedź. po 8. septembru).

1. Stawizna 413

2. Boža mša 413

3. Modlitwa 414

<pb n=”515”/>

XXVIII. Dźeń sydom bolosćow swjateje Marije (3. njedź. septembra). str.

1. Stawizna 416

2. Boža mša 416

3. Litanija k bolosćiwej maćeri 417

XXIX. Dźeń swjateje Marije wo „wukupjenju jatych“ (24. septembra).

1. Stawizna 423

2. Boža mša 423

XXX. Dźeń sydom radosćow swjateje Marije (24. septembra).

1. Stawizna 425

2. Boža mša 426

3. Modlitwa 429

4. Česćenjo radosćow swjateje Marije 430

XXXI. Dźeń róžowca swjateje Marije (1. njedź. oktobra).

1. Stawizna 432

2. Boža mša 432

3. Róžowc najswjećišeje knježny 434

a) Přihotna próstwa 434

b) Radosćiwy róžowc 434

c) Bolosćiwy róžowc 435

d) Hordosćiwy róžowc 436

e) Wobzamknjenjo 437

XXXII. Dźeń maćeŕstwa swjateje Marije (2. njedź. oktobra).

1. Rozpomnjenjo 2. Boža mša 438

<pb n=”516”/>

XXXIII. Dźeń čistosće swjateje Marije (3. njedź. oktobra). str.

1. Rozpomnjenjo 441

2. Boža mša 441

XXXIV. Dźeń wopomnjenja swjateje Marije (26. oktobra).

1. Boža mša 445

2. Bonaventurowy khwalny spěw 445

XXXV. Dźeń zakitaŕstwa (patrocinia) swjateje Marije (2. njedź.
novembra).

1. Boža mša 448

2. Modlitwa 449

3. Próstwy wo zakit swjateje Marije 449

a) Wo zbožownosć cyrkwje 449

b) Za wótcny kraj 450

c) Za khorych a ćerpjacych 450

d) Za hrěšnikow 451

e) Za khude duše 451

XXXVI. Dźeń woprowanja swjateje Marije (21. novembra).

1. Stawizna 452

2. Boža mša 452

3. Modlitwa 453

XXXVII. Česćenjo swjateje Marije na sobotach.

1. Boža mša 455

2. Próstwa 455

<pb n=”517”/>

XXXVIII. Wšelake pobožnosće. str.

1. Litanija wo najswjećišej wutrobje Jězusowej 456

2. Pobožnosć na pućowanju k hnadownomu městnej swjateje Marije 463

a) Při nastupjenju swjatoho puća 463

b) Při zastupjenju do hnadowneje cyrkwje 465

c) Při skónčenju puća 466

3. Litanija wo najswjećišim mjenje Jězus 467

4. Wotpustkna pobožnosć 471

a) Přihotowanjo 471

b) Próstwa wo powyšenjo cyrkwje 472

c) Próstwa wo wukorjenjenjo błudnych wěrow 473

d) Próstwa wo měr a přezjednosć mjez křesćanskimi wjeŕchami 473

e) Próstwa za pastyrja Khrystusoweje cyrkwje 474

f) Wobzamknjenjo 475

g) Woprowanjo wotpustka za khude duše 476

5. Litanija wo najswjećišim sakramenće wołtarja 476

6. Tři poklečenja před swjećećom maćerje božeje 481

7. Litanija k česći swjatoho Józefa 483

8. Dwanaće-hwězdaŕ 489

9. Litanija k wšitkim Swjatym 492

10. Próstwa wo wobwarnowanjo 498

11. Powitanjo 499

12. Wšědne woprowanjo dźěła 499

13. Modlitwa wo zastupnu próstwu swjateje Marije 500

14. Modlitwa wo trěbne pócćiwosće 501

15. Próstwa wo zbóžnu smjerć 502

16. Modlitwa před swjatym křižom 503

Porjedźeŕ.

Strona 8 rjadk 19 město: XL, VII čitaj: XLVII.

„ 21 „ 1 „ VI čitaj: IV.

„ 53 „ 22 „ swěrnje čitaj: swěrje.

„ 54 „ 12 „ česćě čitaj: česće.

„ 80 „ 17 „ móžne čitaj: móžna.

„ 126 „ 13 „ to čitaj: to je.

„ 145 „ 13 „ dopjelnjuje čitaj: dopjelnješe.

„ 159 „ 15 „ twoŕ zo čitaj: twoŕ so.

„ 163 „ 2 „ česću jeju čitaj: česćuje ju.

„ 171 „ 13 „ 23 čitaj: 13.

„ 185 „ 9 „ Cěło čitaj: Ćěło.

„ 209 „ 3 „ w łosana čitaj: włosana.

„ 249 „ 2 „ Cěło čitaj: Ćěło.

„ 337 „ 21 „ 2 čitaj: 4.

„ 373 „ 2 „ přecy čitaj: bychmy přecy.

„ 382 „ 12 „ khwalbu čitaj: khwalba.

[1] ⁾ Po wašnju židowskeje ryče mjenowachu so blizcy krjejni přećeljo —
bratřa.

[2] ⁾ Tale boža mša hodźi so na wšitkich swjedźenjach swj. Marije a tež
hewak spěwać; tola maja so ze *) woznamjenjene kruchi po wšelakosći
swjedźenja z wosebitymi modlitwami atd. tutych swjedźenjow zaměnjeć.

[3] ⁾ Tudy a we sćěhowacym stajene modlitwy atd. maja so na swojim
městnje do „paćerje na božej mši“ stajeć.
